033-072-104-أحزاب

« Back to Glossary Index
ما چنین امانتی را بر آسمانها و بر زمین و کوه ها عرضه کردیم، طبیعت آنها بر آن بود که از پذیرفتن چنین امانتی سر باز زنند، و از پذیرفتن آن بترسند، ولی انسان بواسطه ی انسانیتِ خود، آن امانت را پذیرفت و همراه خود گرفت و او چه ستمکار و نادانی میباشد (این امانت عبارت است از استعداد طبیعی به تقوای مورد بحث پیغمبران حق که در آیه ۷۰ بصورت ترس از الله و لزومِ مستدل گوئی بیان شده که از امتیازات انسان است که متأسفانه با اینکه هر انسانی به داشتنِ چنین قوه ای مینازد و بواسطه آن خود را اشرفِ مخلوقات دیگر معرفی میکند، در عمل اكثر انسانها روی منافعِ خصوصی هوسرانانه و زود گذر خود نمی خواهند، از این قوه ی خود به نفعِ جامعه بشری استفاده کنند بلکه هر کجا نفعِ نزدیکی برای خود می بینند، عقل خود را برای سوءاستفاده و فریب دادنِ مردم و ستم کردن بکار میاندازند و هر کجا فایده ای از دانش برای خود نبینند، خود را به نادانی میزنند و کارشان به جایی رسیده که اکثر دانشمندانشان با اینکه در همه چیز، قدرت الله را می بینند، خجالت میکشند که خود را طرفدار الله معرفی نمایند و بلکه چنان مشهور کرده اند که دانشمندان باید بی دین باشند و بجای اینکه همه چیز را از قوانین طبیعی الله بدانند، میگویند همه چیز از طبیعت است و حال آنکه اگر به این جمله دقت علمی نمایند، متوجه میشوند جمله بسیار موهومی میگویند زیرا خود بهتر میدانند که طبیعت یک واحد مشخص نیست، بلکه عبارتست از مجموع طبيعت های اشیاء و خاصیت های آنها، آیا هیچ عقلی می پذیرد که اشياء از خاصیت های آنها درست شده باشد و درست کننده ای ما فوقِ آنها نباشد؟ آری با اینکه تمام مردم به انسانیت و داشتن قوه تمیز و تعقل و محکم گوئی مینازند، جز قلیلی از آنان که حقا به متن كتاب الله آشنا هستند بقیه راه ستمکاری و راه جاهلان را انتخاب میکنند با اینکه بدی این دو راه را میدانند و خود برای دیگران نیز میگویند) (۷۲)
إِنّا عَرَضنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَالأَرضِ وَالجِبالِ فَأَبَينَ أَن يَحمِلنَها وَأَشفَقنَ مِنها وَحَمَلَهَا الإِنسانُ ۖ إِنَّهُ كانَ ظَلومًا جَهولًا

ما امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کردیم، پس از حمل آن سر باز زدند و از آن هراسیدند، و انسان آن را بر دوش گرفت؛ همانا او بسیار ستمگر و بسیار نادان است.


إِنّا عَرَضنَا الأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَالأَرضِ وَالجِبالِ

ما امانت را بر آسمان‌ها و زمین و کوه‌ها عرضه کردیم.

  • إِنّا: «همانا ما»؛ إِنَّ حرف تأکید و نصب، «نا» ضمیر متصل در محل اسم إِنَّ
  • عَرَضنَا: «عرضه کردیم»؛ فعل ماضی، ریشه ع ر ض، فاعل ضمیر «نا»
  • الأَمانَةَ: «امانت»؛ اسم مفرد، معرفه، منصوب به عنوان مفعول‌به، ریشه أ م ن
  • عَلَى: حرف جر، به معنای «بر»
  • السَّماواتِ: «آسمان‌ها»؛ جمع مؤنث سالم، مجرور به «على»، ریشه س م و
  • وَ: حرف عطف
  • الأَرضِ: «زمین»؛ اسم مفرد، مجرور، ریشه أ ر ض
  • وَ: حرف عطف
  • الجِبالِ: «کوه‌ها»؛ جمع «جَبَل»، مجرور، ریشه ج ب ل

فَأَبَينَ أَن يَحمِلنَها وَأَشفَقنَ مِنها

پس از اینکه آن را حمل کنند سر باز زدند و از آن ترسیدند.

  • فَ: حرف تفریع، دلالت بر نتیجه
  • أَبَينَ: «سر باز زدند»؛ فعل ماضی، جمع مؤنث، ریشه أ ب ي
  • أَن: حرف مصدری و ناصب
  • يَحمِلنَها: «آن را حمل کنند»؛ فعل مضارع منصوب، نون نسوه فاعل، «ها» ضمیر مفعول، ریشه ح م ل
  • وَ: حرف عطف
  • أَشفَقنَ: «هراسیدند»؛ فعل ماضی، جمع مؤنث، ریشه ش ف ق
  • مِنها: «از آن»؛ «مِن» حرف جر، «ها» ضمیر متصل

وَحَمَلَهَا الإِنسانُ

و انسان آن را بر عهده گرفت.

  • وَ: حرف عطف
  • حَمَلَها: «آن را حمل کرد»؛ فعل ماضی، ریشه ح م ل، «ها» مفعول‌به
  • الإِنسانُ: «انسان»؛ اسم مفرد، معرفه، مرفوع به عنوان فاعل، ریشه أ ن س

إِنَّهُ كانَ ظَلومًا جَهولًا

همانا او بسیار ستمگر و بسیار نادان بود.

  • إِنَّهُ: «همانا او»؛ إِنَّ حرف تأکید، «هُ» ضمیر اسم آن
  • كانَ: فعل ماضی ناقص
  • ظَلومًا: «بسیار ستمگر»؛ صیغه مبالغه، خبر کان منصوب، ریشه ظ ل م
  • جَهولًا: «بسیار نادان»؛ صیغه مبالغه، معطوف به «ظلومًا»، منصوب، ریشه ج ه ل

الأَمانَةَ

۱. معانی مفصل واژه

الأَمانَةَ در زبان عربی چند لایه معنایی دارد:

  1. امانت / سپردهچیزی که به شخصی سپرده می‌شود تا آن را حفظ کند و در زمان مناسب بدون کم‌وکاست بازگرداند.
  2. درستکاری و قابل‌اعتماد بودنصفت اخلاقیِ پایبندی به حق، صداقت، و وفاداری به تعهدات.
  3. مسئولیت و تکلیفبار مسئولیتی که انسان موظف به انجام درست آن است؛ چه در برابر انسان‌های دیگر و چه در برابر خدا.
  4. تعهد اخلاقی و اجتماعیرعایت حقوق دیگران، پرهیز از خیانت، و عمل به وعده‌ها.

در متون دینی، «الأمانة» مفهومی گسترده دارد که هم جنبه اخلاقی دارد و هم جنبه حقوقی و اعتقادی.


۲. ریشه و ساخت واژه (Stammwurzel)

  • ریشه ثلاثی: أ م ن
  • این ریشه در اصل به معنای امن بودن، آرامش، نبودِ ترس و اطمینان است.

واژه الأمانة اسم مصدر است و از همین ریشه ساخته شده و با مفاهیمی چون امنیت، اعتماد و آرامش پیوند دارد.


۳. کاربرد واژه در زبان عربی

الأمانة در عربی کلاسیک و معاصر کاربرد گسترده‌ای دارد:

  • در زبان روزمره:برای اشاره به مالی یا شیئی که به صورت امانت نزد کسی گذاشته شده است.
  • در ادبیات و اخلاق:به عنوان صفتی ستوده برای انسان درستکار و قابل اعتماد.
  • در متون دینی (قرآن و حدیث):برای بیان مسئولیت الهی انسان و وظایف شرعی و اخلاقی او.

نمونه کاربرد:

  • الأمانةُ دليلُ صدقِ الإنسان.امانت‌داری نشانه صداقت انسان است.

۴. اطلاعات ریشه‌شناختی (Etymologische Information)

واژه الأمانة از ریشه سامیِ مشترک أ م ن می‌آید که در دیگر زبان‌های سامی نیز با معانی مرتبط با امنیت، اعتماد و اطمینان دیده می‌شود.
در زبان عربی، این ریشه به‌تدریج از معنای «نبود ترس» به معنای «قابل اعتماد بودن» و سپس به مفهوم «سپرده و مسئولیت اخلاقی» گسترش یافته است.


۵. مترادف‌ها (Synonyme)

  • الصدق (راستی)
  • الوفاء (وفاداری)
  • الإخلاص (خلوص نیت)
  • الثقة (اعتماد)
  • النزاهة (پاکدامنی)

۶. متضادها (Antonyme)

  • الخيانة (خیانت)
  • الغدر (نیرنگ، پیمان‌شکنی)
  • الكذب (دروغ)
  • عدمُ الوفاء (بی‌وفایی)
Nach oben scrollen