033-070-104-أحزاب

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید و سخنی استوار و درست بگویید.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا

ای کسانی که ایمان آورده‌اید
شرح واژه‌ها:

• يَا: حرف ندا، برای خطاب و توجه دادن.
• أَيُّهَا: «أَيُّ» اسم ندا برای عاقل، همراه با «ها»ی تنبیه برای تاکید.
• الَّذِينَ: اسم موصول جمع مذکر، به معنای «کسانی که».
• آمَنُوا: فعل ماضی جمع، ریشهٔ «أ م ن»، باب إفعال، به معنای ایمان آوردند و باور کردند.

اتَّقُوا اللَّهَ

از خدا پروا کنید
شرح واژه‌ها:

• اتَّقُوا: فعل امر جمع، ریشهٔ «و ق ي»، باب افتعال، به معنای خود را حفظ کردن و پرهیز نمودن.
• اللَّهَ: اسم جلاله، مفعول‌به منصوب، به معنای خدای یگانه.

وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا

و سخنی استوار و درست بگویید
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف، برای پیوند دادن جمله‌ها.
• قُولُوا: فعل امر جمع، ریشهٔ «ق و ل»، به معنای گفتن.
• قَوْلًا: مصدر منصوب، مفعول مطلق برای تاکید بر گفتار.
• سَدِيدًا: صفت برای «قولًا»، ریشهٔ «س د د»، به معنای درست، استوار، دقیق و به‌جا.

قَوْلًا سَدِيدًا

معنی و توضیح کامل

قَوْلًا سَدِيدًا یک ترکیب عربی است و به‌صورت تحت‌اللفظی به معنای «سخنی درست، استوار، دقیق و به‌جا» می‌آید.
این عبارت برای توصیف گفتاری به کار می‌رود که:

• از نظر محتوا صحیح و بدون خطا است
• از نظر اخلاقی درست و منصفانه است
• هدفمند، سنجیده و به‌دور از افراط و تفریط است
• اثر مثبت دارد و موجب اصلاح یا هدایت می‌شود

در متون دینی، این ترکیب به گفتاری اشاره دارد که هم از نظر حقیقت و هم از نظر نیت و پیامد، درست باشد.

ریشه و ساخت واژه

قَوْلًا

• اسم مصدر از فعل قالَ
• ریشه ثلاثی: ق و ل
• معنای اصلی ریشه: گفتن، سخن گفتن، بیان کردن

سَدِيدًا

• صفت مشبهه از ریشه س د د
• معنای اصلی ریشه: بستن شکاف، استوار کردن، راست و محکم ساختن
• «سدید» به معنای:
  • راست
  • محکم
  • درست
  • بی‌نقص
  • حساب‌شده

ترکیب نحوی:

• قَوْلًا: مفعول مطلق
• سَدِيدًا: صفت برای «قول»

کاربرد در زبان عربی

این عبارت بیشتر در موارد زیر استفاده می‌شود:

• زبان دینی و قرآنی
• متون اخلاقی و تربیتی
• توصیه به گفتار مسئولانه و درست
• بیان معیار صحیح سخن گفتن

نمونه کاربرد قرآنی:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا
(ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید و سخنی درست بگویید)

در زبان عربی، این ترکیب بار معنایی جدی، رسمی و اخلاقی دارد و در گفتار روزمره کمتر استفاده می‌شود.

اطلاعات ریشه‌شناختی (اتیمولوژی)

• ریشه س د د در زبان عربی کهن برای توصیف بستن راه نفوذ، جلوگیری از انحراف و ایجاد استحکام به کار می‌رفته است.
• از همین ریشه واژه‌هایی ساخته شده که مفهوم «درست‌کاری»، «اصلاح» و «استواری» را منتقل می‌کنند.
• انتقال این مفهوم به گفتار، نشان می‌دهد که سخن باید مانند یک سازه محکم باشد: بدون ترک، انحراف یا ضعف.

مترادف‌ها (Synonyme)

برای قولًا سدیدًا در عربی:

• قَوْلًا حَقًّا — سخن حق
• قَوْلًا مُسْتَقِيمًا — سخن راست
• قَوْلًا صَائِبًا — سخن صحیح
• قَوْلًا مَعْرُوفًا — سخن پسندیده
• قَوْلًا عَدْلًا — سخن عادلانه

متضادها (Antonyme)

• قَوْلًا بَاطِلًا — سخن نادرست
• قَوْلًا زُورًا — سخن دروغ
• قَوْلًا فَاسِدًا — سخن فاسد
• قَوْلًا مُنْحَرِفًا — سخن منحرف
• قَوْلًا سَاقِطًا — سخن بی‌ارزش

جمع‌بندی معنایی

قَوْلًا سَدِيدًا مفهومی است که گفتار را نه‌فقط از نظر صحت زبانی، بلکه از نظر اخلاقی، فکری و اجتماعی ارزیابی می‌کند. این ترکیب بیانگر مسئولیت انسان در انتخاب واژه‌ها و اثرگذاری سخن بر دیگران است.