033-020-104-أحزاب

گمان می‌کنند که گروه‌های هم‌پیمان هنوز نرفته‌اند، و اگر آن گروه‌ها بازگردند، آرزو می‌کنند که کاش در میان بادیه‌نشینان بودند و از دور خبرهای شما را می‌پرسیدند، و اگر هم در میان شما بودند، جز اندکی نمی‌جنگیدند.

يَحسَبونَ الأَحزابَ لَم يَذهَبوا

گمان می‌کنند که گروه‌های هم‌پیمان نرفته‌اند.
شرح واژه‌ها:

• يَحسَبونَ: فعل مضارع، مرفوع با ثبوت نون؛ از ریشهٔ «ح س ب»؛ به معنی گمان بردن، حساب کردن. واو: ضمیر جمع مذکر غایب (آن‌ها).
• الأَحزابَ: اسم، جمع؛ مفعولٌ‌به منصوب؛ از ریشهٔ «ح ز ب»؛ به معنی گروه‌ها، دسته‌های هم‌پیمان.
• لَم: حرف نفی و جزم؛ فعل مضارع پس از خود را مجزوم می‌کند و به گذشتهٔ منفی دلالت دارد.
• يَذهَبوا: فعل مضارع مجزوم به «لم» با حذف نون؛ از ریشهٔ «ذ ه ب»؛ به معنی رفتن. واو: ضمیر جمع.

وَإِن يَأتِ الأَحزابُ يَوَدّوا

و اگر گروه‌ها بیایند، آرزو می‌کنند.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• إِن: حرف شرط جازم.
• يَأتِ: فعل مضارع مجزوم به «إن» با حذف حرف علت؛ از ریشهٔ «أ ت ي»؛ به معنی آمدن.
• الأَحزابُ: اسم، فاعل مرفوع؛ جمع از «حزب».
• يَوَدّوا: فعل مضارع مجزوم به عنوان جواب شرط با حذف نون؛ از ریشهٔ «و د د»؛ به معنی دوست داشتن، آرزو کردن. واو: ضمیر جمع.

لَو أَنَّهُم بادونَ فِي الأَعرابِ

که کاش آنان در میان بادیه‌نشینان بودند.
شرح واژه‌ها:

• لَو: حرف تمنّی؛ برای بیان آرزو.
• أَنَّهُم: «أنَّ» حرف مشبه بالفعل برای تأکید + «هم» ضمیر جمع؛ معنی: اینکه آنان.
• بادونَ: اسم فاعل جمع، خبر «أنّ»؛ از ریشهٔ «ب د و»؛ به معنی ساکنان بادیه، بیابان‌نشینان.
• فِي: حرف جر.
• الأَعرابِ: اسم مجرور؛ جمع «أعرابي»؛ به معنی بادیه‌نشینان (نه عرب به معنای قومی).

يَسأَلونَ عَن أَنبائِكُم

از خبرهای شما می‌پرسند.
شرح واژه‌ها:

• يَسأَلونَ: فعل مضارع مرفوع با ثبوت نون؛ از ریشهٔ «س أ ل»؛ به معنی پرسیدن. واو: ضمیر جمع.
• عَن: حرف جر.
• أَنبائِكُم: اسم مجرور به «عن» و مضاف؛ جمع «نَبَأ» از ریشهٔ «ن ب أ»؛ به معنی خبرهای مهم. «كم»: ضمیر مخاطب جمع (شما).

وَلَو كانوا فيكُم ما قاتَلوا إِلّا قَليلًا

و اگر هم در میان شما بودند، جز اندکی نمی‌جنگیدند.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• لَو: حرف شرط غیر جازم؛ برای فرض محال یا بعید.
• كانوا: فعل ماضی ناقص؛ از ریشهٔ «ك و ن»؛ به معنی بودند. واو: اسم «كان» (ضمیر جمع).
• فيكُم: «في» حرف جر + «كم» ضمیر مخاطب جمع؛ به معنی در میان شما.
• ما: حرف نفی.
• قاتَلوا: فعل ماضی؛ از ریشهٔ «ق ت ل» باب مفاعله؛ به معنی جنگیدن. واو: ضمیر جمع.
• إِلّا: ادات استثناء.
• قَليلًا: اسم منصوب؛ مستثنی؛ از ریشهٔ «ق ل ل»؛ به معنی اندک.