033-013-104-أحزاب

و آن‌گاه که گروهی از آنان گفتند: ای اهل یثرب، دیگر جای ماندن برای شما نیست، پس بازگردید. و گروهی دیگر از آنان از پیامبر اجازه می‌خواستند و می‌گفتند: همانا خانه‌های ما بی‌دفاع است، در حالی که بی‌دفاع نبود؛ آنان جز گریز چیزی نمی‌خواستند.

وَإِذْ قَالَتْ طَائِفَةٌ مِّنْهُمْ

و هنگامی که گروهی از آنان گفتند
شرح واژه‌ها:
وَ: حرف عطف، برای پیوند دادن جمله‌ها
إِذْ: ظرف زمان، به معنای «آن‌گاه که»
قَالَتْ: فعل ماضی، سوم شخص مؤنث مفرد، از ریشه «ق و ل» به معنای گفتن
طَائِفَةٌ: اسم، مفرد مؤنث، از ریشه «ط و ف» به معنای گروه
مِّنْهُمْ: مِن حرف جر، هُم ضمیر متصل جمع مذکر، به معنای «از آنان»

يَا أَهْلَ يَثْرِبَ

ای مردم یثرب
شرح واژه‌ها:
يَا: حرف ندا
أَهْلَ: منادی منصوب، از ریشه «أ ه ل» به معنای اهل، مردم
يَثْرِبَ: اسم علم، نام قدیم مدینه، مضافٌ‌الیه منصوب به اعتبار منادا بودن «أهل»

لَا مُقَامَ لَكُمْ

برای شما جای ماندن نیست
شرح واژه‌ها:
لَا: حرف نفی جنس
مُقَامَ: اسم «لا» منصوب، از ریشه «ق و م» به معنای محل اقامت
لَكُمْ: لام حرف جر، کم ضمیر جمع مخاطب، به معنای «برای شما»

فَارْجِعُوا

پس بازگردید
شرح واژه‌ها:
فَ: حرف نتیجه و تفریع
ارْجِعُوا: فعل امر، جمع مخاطب، از ریشه «ر ج ع» به معنای بازگشتن

وَيَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِّنْهُمُ النَّبِيَّ

و گروهی از آنان از پیامبر اجازه می‌خواهند
شرح واژه‌ها:
وَ: حرف عطف
يَسْتَأْذِنُ: فعل مضارع، سوم شخص مفرد مذکر، باب استفعال، از ریشه «أ ذ ن» به معنای اجازه خواستن
فَرِيقٌ: اسم مفرد، از ریشه «ف ر ق» به معنای گروه
مِّنْهُمُ: مِن حرف جر، هُم ضمیر متصل، به معنای «از آنان»
النَّبِيَّ: مفعولٌ‌به منصوب، از ریشه «ن ب أ» به معنای پیامبر

يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنَا عَوْرَةٌ

می‌گویند: همانا خانه‌های ما بی‌دفاع است
شرح واژه‌ها:
يَقُولُونَ: فعل مضارع، جمع مذکر، از ریشه «ق و ل»
إِنَّ: حرف تأکید و نصب
بُيُوتَنَا: بُيُوت اسم جمع، از ریشه «ب ي ت»؛ نا ضمیر متصل مضاف‌الیه، به معنای «خانه‌های ما»
عَوْرَةٌ: خبر إنّ مرفوع، از ریشه «ع و ر» به معنای محل آسیب‌پذیر و بی‌دفاع

وَمَا هِيَ بِعَوْرَةٍ

در حالی که بی‌دفاع نیست
شرح واژه‌ها:
وَ: حرف عطف
مَا: حرف نفی
هِيَ: ضمیر منفصل مؤنث مفرد، بازگشت به «بیوت»
بِعَوْرَةٍ: باء زائد برای تأکید نفی، عورة اسم مجرور لفظاً، به معنای بی‌دفاع

إِن يُرِيدُونَ إِلَّا فِرَارًا

آنان جز گریز چیزی نمی‌خواهند
شرح واژه‌ها:
إِنْ: حرف نفی
يُرِيدُونَ: فعل مضارع، جمع مذکر، از ریشه «ر و د» به معنای خواستن
إِلَّا: حرف استثناء
فِرَارًا: مستثنی منصوب، مصدر از ریشه «ف ر ر» به معنای گریز