024-061-102-نور

« Back to Glossary Index
بر کوران و بر چلاقان و بر بیماران محتاج و هم خود شما عیب نیست که از خانه خود هاتان یا خانه پدرانتان یا خانه مادرانتان یا خانه برادر و خواهر و عمو و عمه و دائی و خاله تان بخورید و از مالی که کلید آن بدست شماست و هم از مال دوستانتان نیز میتوانید برای رفع گرسنگی بخورید و بر شما عیب نیست که دسته جمعی یا بطور متفرق از آنچه ذکر شد بخورید و هنگامیکه داخل خانه هائی شدید، برخود هاتان سلام گوئید و شاد باش خود را از نزد الله برکت دار و پاکیزه بخواهيد (سلام یعنی شادی خواستن و این باید از روی دل و برکت دار و پاکیزه باشد و این دستور قر آن باعث شده که در اول تشهدِ نماز هر مسلمانی بگوید التحيات المباركات الطيبات لله تا هر وقت به کسی سلام میگوید به او یاد آور شود شاد باش، پربرکت و خوبی را از الله برای او میخواهد) به اینگونه الله برای شما مطالب روشن و مستدل را بیان میکند تا شما عقل خود را بکار اندازید (در اسلام طبق آیات بالا اگر محتاجی گرسنه باشد به شرطی که مورد اعتماد مسلمانان باشد، حق دارد برای رفع گرسنگی خود به خانه هر کس با اجازه صاحب خانه داخل شود و غذا باندازه رفع گرسنگی خود بخورد و به این طریق، مسلمانان فقرای آشنای خود را رسیدگی میکردند و اگر لازم میشد، به کار وا میداشتند اگر گرسنه و یا برهنه بودند، سیرشان میکردند و بعدأ معلولین و ناتوانان را دولت اسلامی از بیت المال مسلمین اداره میکرد) (61)

لَيسَ عَلَى الأَعمىٰ حَرَجٌ وَلا عَلَى الأَعرَجِ حَرَجٌ وَلا عَلَى المَريضِ حَرَجٌ وَلا عَلىٰ أَنفُسِكُم أَن تَأكُلوا مِن بُيوتِكُم أَو بُيوتِ آبائِكُم أَو بُيوتِ أُمَّهاتِكُم أَو بُيوتِ إِخوانِكُم أَو بُيوتِ أَخَواتِكُم أَو بُيوتِ أَعمامِكُم أَو بُيوتِ عَمّاتِكُم أَو بُيوتِ أَخوالِكُم أَو بُيوتِ خالاتِكُم أَو ما مَلَكتُم مَفاتِحَهُ أَو صَديقِكُم ۚ لَيسَ عَلَيكُم جُناحٌ أَن تَأكُلوا جَميعًا أَو أَشتاتًا ۚ فَإِذا دَخَلتُم بُيوتًا فَسَلِّموا عَلىٰ أَنفُسِكُم تَحِيَّةً مِن عِندِ اللَّهِ مُبارَكَةً طَيِّبَةً ۚ كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُم تَعقِلونَ


بر نابینا گناهی نیست، و بر لَنگ گناهی نیست، و بر بیمار گناهی نیست، و بر خود شما نیز گناهی نیست که از خانه‌های خودتان یا خانه‌های پدرانتان یا خانه‌های مادرانتان یا خانه‌های برادرانتان یا خانه‌های خواهرانتان یا خانه‌های عموهایتان یا خانه‌های عمه‌هایتان یا خانه‌های دایی‌هایتان یا خانه‌های خاله‌هایتان یا از آنچه کلیدهایش در اختیار شماست یا از خانهٔ دوستتان غذا بخورید. بر شما گناهی نیست که با هم بخورید یا جدا جدا. پس هنگامی که وارد خانه‌هایی می‌شوید، بر خودتان سلام کنید؛ سلامی از جانب خدا، پربرکت و پاکیزه. این‌گونه خداوند آیات را برای شما بیان می‌کند، باشد که بیندیشید.


  • آیه جمله به جمله:

• لَيسَ عَلَى الأَعمىٰ حَرَجٌ
بر نابینا گناهی نیست.
شرح واژگان:

  • ليس: فعل ناقص منفی، به‌معنای «نیست». ریشه «ل-ي-س».
  • على: حرف جر، «بر».
  • الأعمى: اسم مجرور بعد از «على»، مفرد مذکر، «نابینا». ریشه «ع-م-ي». وزن «أفعَل» برای صفت مشبهه.
  • حرج: اسم مرفوع خبر «ليس»، به‌معنای «تنگی/گناه/حرج». ریشه «ح-ر-ج».

• وَلا عَلَى الأَعرَجِ حَرَجٌ
و بر لنگ گناهی نیست.
شرح واژگان:

  • و: حرف عطف.
  • لا: برای نفی زائد در اسلوب ادامه نفی.
  • على: حرف جر.
  • الأعرج: اسم مجرور، «لنگ/شل». ریشه «ع-ر-ج». وزن «أفعَل».
  • حرج: خبر محذوف «ليس» تقدیراً، مرفوع.

• وَلا عَلَى المَريضِ حَرَجٌ
و بر بیمار گناهی نیست.
شرح واژگان:

  • و: حرف عطف.
  • لا: ادامه نفی.
  • على: حرف جر.
  • المريض: اسم مجرور، «بیمار». ریشه «م-ر-ض». اسم فاعل از «مَرِضَ».
  • حرج: خبر مقدّر «ليس»، مرفوع.

• وَلا عَلىٰ أَنفُسِكُم أَن تَأكُلوا مِن بُيوتِكُم
و نیز بر خود شما باکی نیست که از خانه‌های خودتان بخورید.
شرح واژگان:

  • ولا: عطف با نفی.
  • على: حرف جر.
  • أنفسِكم: اسم مجرور جمع، «خودهای شما/خودتان». ریشه «ن-ف-س». ضمیر «كم» برای جمع.
  • أن: حرف مصدری و ناصب.
  • تأكلوا: فعل مضارع منصوب به «أن»، جمع مخاطب، ریشه «أ-ك-ل»، «بخورید».
  • من: حرف جر، «از».
  • بيوتِكم: اسم مجرور جمع «بیت»، خانه‌هایتان. ریشه «ب-ي-ت».

• أَو بُيوتِ آبائِكُم
یا خانه‌های پدرانتان.
شرح واژگان:

  • أو: حرف عطف تخییر.
  • بيوت: جمع «بیت»، مجرور.
  • آبائِكم: مضافٌ‌الیه جمع «أب»، پدران شما؛ ریشه «أ-ب-و».

• أَو بُيوتِ أُمَّهاتِكُم
یا خانه‌های مادرانتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • أمهاتِكم: جمع «أم»، مادران شما؛ ریشه «أ-م-م».

• أَو بُيوتِ إِخوانِكُم
یا خانه‌های برادرانتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • إخوانِكم: جمع «أخ»، برادران شما؛ ریشه «أ-خ-و».

• أَو بُيوتِ أَخَواتِكُم
یا خانه‌های خواهرانتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • أخواتِكم: جمع «أخت»، خواهران شما؛ ریشه «أ-خ-ت».

• أَو بُيوتِ أَعمامِكُم
یا خانه‌های عموهایتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • أعمامِكم: جمع «عم»، عموهای شما؛ ریشه «ع-م-و».

• أَو بُيوتِ عَمّاتِكُم
یا خانه‌های عمه‌هایتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • عمّاتِكم: جمع مؤنث «عمة»، عمه‌های شما؛ ریشه «ع-م-م». تشدید برای ادغام.

• أَو بُيوتِ أَخوالِكُم
یا خانه‌های دایی‌هایتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • أخوالِكم: جمع «خال»، دایی‌های شما؛ ریشه «خ-و-ل/خ-ا-ل».

• أَو بُيوتِ خالاتِكُم
یا خانه‌های خاله‌هایتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • بيوت: مجرور.
  • خالاتِكم: جمع «خالة»، خاله‌های شما؛ ریشه «خ-و-ل/خ-ا-ل».

• أَو ما مَلَكتُم مَفاتِحَهُ
یا از آنچه کلیدهایش را در اختیار دارید.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • ما: اسم موصول عام، «آنچه/هرچه».
  • ملكتم: فعل ماضی، «مالک شدید/در اختیار دارید»، ریشه «م-ل-ك»، فاعل «تم».
  • مفاتحه: جمع «مِفتاح»، کلیدهای آن؛ ریشه «ف-ت-ح». «ه» ضمیر مضافٌ‌الیه برمی‌گردد به «ما».

• أَو صَديقِكُم
یا از خانهٔ دوستتان.
شرح واژگان:

  • أو: عطف.
  • صديقِكم: اسم مجرور، «دوست شما»، ریشه «ص-د-ق»، صیغه مبالغه بر وزن «فعيل». تقدیر: «أو بيوتِ صديقِكم».

• لَيسَ عَلَيكُم جُناحٌ أَن تَأكُلوا جَميعًا أَو أَشتاتًا
بر شما گناهی نیست که دسته‌جمعی بخورید یا جدا جدا.
شرح واژگان:

  • ليس: فعل ناقص نفی.
  • عليكم: جار و مجرور خبر مقدم.
  • جناح: اسم ليس مؤخر، «گناه/سرزنش». ریشه «ج-ن-ح».
  • أن: حرف مصدری و ناصب.
  • تأكلوا: مضارع منصوب، «بخورید».
  • جميعًا: حال منصوب، «با هم/دسته‌جمعی». ریشه «ج-م-ع».
  • أو: تخییر.
  • أشتاتًا: حال منصوب جمع، «پراکنده/جدا جدا». ریشه «ش-ت-ت».

• فَإِذا دَخَلتُم بُيوتًا فَسَلِّموا عَلىٰ أَنفُسِكُم
پس چون به خانه‌هایی درآمدید، بر خویش سلام گویید.
شرح واژگان:

  • فَإذا: فاء تفریع + «إذا» ظرف زمان شرطی.
  • دخلتم: فعل ماضی جمع، «وارد شدید»، ریشه «د-خ-ل».
  • بيوتًا: مفعولٌ‌به منصوب نکره، «خانه‌هایی».
  • فسلّموا: فاء جواب + فعل امر جمع از «سلّم»، «سلام کنید». ریشه «س-ل-م».
  • على أنفسكم: جار و مجرور، «بر خودتان». تعبیر «بر خودتان» یعنی اهل خانه و یکدیگر.

• تَحِيَّةً مِن عِندِ اللَّهِ مُبارَكَةً طَيِّبَةً
درودی از جانب خدا، پربرکت و پاکیزه.
شرح واژگان:

  • تحيةً: مفعول مطلق یا مفعولٌ‌به برای «سلّموا»، مصدر «تحية»، «درود/سلام». ریشه «ح-ي-ي».
  • من عندِ الله: جار و مجرور بیان منشأ، «از نزدِ خدا».
  • مباركةً: صفت برای «تحية»، «پربرکت». ریشه «ب-ر-ك».
  • طيبةً: صفت دوم برای «تحية»، «پاکیزه/نیکو». ریشه «ط-ي-ب».

• كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُم تَعقِلونَ
چنین است که خدا آیات را برای شما روشن می‌سازد، باشد که بیندیشید.
شرح واژگان:

  • كذلك: اسم اشاره برای کیفیت، «این‌گونه/چنین».
  • يبينُ: فعل مضارع مرفوع، «بیان می‌کند/روشن می‌سازد». ریشه «ب-ي-ن».
  • الله: فاعل مرفوع.
  • لكم: جار و مجرور، «برای شما».
  • الآياتِ: مفعولٌ‌به جمع «آیه»، «نشانه‌ها/آیات». ریشه «أ-ي-ي».
  • لعلّكم: حرف ترجی «باشد که/امید که» + ضمیر جمع.
  • تعقلون: مضارع مرفوع، «عقل به‌کار برید/بیندیشید». ریشه «ع-ق-ل».

Nach oben scrollen