| كُلَّما أَرادوا أَن يَخرُجوا مِنها مِن غَمٍّ أُعيدوا فيها وَذوقوا عَذابَ الحَريقِ هرگاه بخواهند از آن (دوزخ) به سبب اندوه و تنگنا بیرون آیند، دوباره در آن بازگردانده میشوند و (به آنان گفته میشود:) بچشید عذابِ سوزان را. كُلَّما أَرادوا أَن يَخرُجوا مِنهاترجمه: هر زمان که بخواهند از آن بیرون آیند شرح واژهها: - كُلَّما: ظرف زمانِ شرطی؛ «هرگاه/هر زمان که». از ریشهٔ «كلّ» به معنای هر/تمام + «ما» زائده برای افادهٔ شرط تکراری.
- أَرادوا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب؛ ریشه «ر و د/إرادة» به معنای خواستن/اراده کردن. فاعل ضمیر «واو» جمع.
- أَن: حرف مصدری و ناصبِ فعل مضارع، فعلِ پس از خود را به مصدر تأویل میبرد.
- يَخرُجوا: فعل مضارع منصوب به «أَن»، علامت نصب حذف نون (از اعراب افعال پنجگانه). ریشه «خ ر ج» به معنای بیرون رفتن. ضمیر «واو» فاعل جمع.
- مِنها: «مِن» حرف جر + «ها» ضمیر متصل غایب مفرد مؤنث؛ مرجعش «جهنّم/النار» (دوزخ).
مِن غَمٍّترجمه: از روی اندوه/به سبب رنج و غم شرح واژهها: - مِن: حرف جر، سببیه یا تبعیضیه؛ در اینجا بیشتر بیانیِ سبب: «به سببِ».
- غَمٍّ: اسم مجرور به «من»، نکره، تنوین برای تعظیمِ کثرت یا نوع؛ ریشه «غ م م» به معنای پوشاندن، اندوه، تنگی دل. معنای سیاقی: رنجِ شدید، تنگنای روحیِ دوزخ.
أُعيدوا فيهاترجمه: به آن بازگردانده میشوند شرح واژهها: - أُعيدوا: فعل ماضی مجهول، جمع مذکر غایب؛ از ریشه «ع و د» باب إفعال «أعادَ» به معنای بازگرداندن. صیغه مجهول: «أُعيدَ»؛ «واو» علامت جمعِ نائبِ فاعل. دلالت بر اجبار و بازگردانندگی.
- فيها: «في» حرف جر + «ها» ضمیر مؤنثِ مفرد؛ بازگشت به همان دوزخ.
وَذوقوا عَذابَ الحَريقِترجمه: و (به آنان گفته میشود:) بچشید عذابِ آتشِ سوزان را شرح واژهها: - وَ: حرف عطف؛ در این سیاق، انتقال به جملهٔ قولیِ مقدّر (امرِ الاهی یا خطابی از فرشتگانِ عذاب).
- ذوقوا: فعل امر، جمع مذکر مخاطب؛ ریشه «ذ و ق» به معنای چشیدن، تجربه کردن بهطور بیواسطه. امر برای تحقّق و تهدید.
- عَذابَ: مفعولٌبه منصوب؛ ریشه «ع ذ ب» به معنای رنج و عقوبت.
- الحَريقِ: مضافٌالیهِ مجرور با «ال» تعریف؛ ریشه «ح ر ق» سوزاندن/سوختن؛ «الحريق» یعنی آتشِ شعلهور/سوزان. ترکیب: «عَذابَ الحَريقِ» = عذابِ آتشِ سوزان.
| 