022-010-105-حج

این به سبب آن چیزی است که دستانت از پیش فرستاده‌اند، و اینکه خداوند هرگز به بندگان ستمکار نیست.

ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ يَدَاكَ

ترجمه:
این به سبب آن چیزی است که دستانت از پیش فرستاده‌اند.

شرح واژه‌ها:

• ذَٰلِكَ: اسم اشارهٔ مفرد مذکر بعید؛ مبتدا یا خبر (بسته به سیاق)؛ اشاره به نتیجه یا سرانجام اعمال.
• بِـ: حرف جر؛ برای بیان سببیت.
• مَا: اسم موصول یا مصدریه؛ به معنای «آنچه» یا «آنچه که».
• قَدَّمَتْ: فعل ماضی؛ ریشه «ق د م»؛ باب تفعیل؛ صیغهٔ مفرد مؤنث غایب، به اعتبار فاعل مؤنث مجازی. معنای لغوی: پیش فرستاد، مقدم داشت.
• يَدَاكَ: «يَد» اسم، ریشه «ي د ي»؛ مثنای مضاف، در محل فاعل برای «قدمت»؛ «کاف» ضمیر مخاطب مفرد. کاربرد «دست‌ها» کنایه از اعمال انسان است.

وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيدِ

ترجمه:
و اینکه خداوند هرگز به بندگان ستمگر نیست.

شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف؛ پیونددهندهٔ جمله به جملهٔ پیشین.
• أَنَّ: حرف مشبهه بالفعل؛ برای تأکید و نصب اسم.
• اللَّهَ: اسم جلاله؛ اسم «أنَّ» و منصوب.
• لَيْسَ: فعل ماضی ناقص جامد؛ برای نفی.
• بِـ: حرف جر زاید برای تأکید نفی.
• ظَلَّامٍ: اسم، ریشه «ظ ل م»؛ صیغهٔ مبالغه؛ مجرور به سبب «باء»؛ نفی صیغهٔ مبالغه، دلالت بر نفی هرگونه ستم حتی به کمترین مقدار.
• لِّلْعَبِيدِ: «لِـ» حرف جر؛ «العبيد» جمع «عبد»؛ ریشه «ع ب د»؛ مجرور. معنای کلی: بندگان خدا، همهٔ انسان‌ها.