أَلَا إِنَّهُم يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ ۚ أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ۚ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ آگاه باشید، آنان سینههای خود را خم میکنند و برمیتابند تا از او پنهان شوند. آگاه باشید، وقتی جامههای خود را بر سر میکشند (و خود را میپوشانند)، او آنچه را پنهان میکنند و آنچه را آشکار میسازند، میداند؛ بیتردید او به آنچه در سینههاست داناست.
أَلَا إِنَّهُم يَثْنُونَ صُدُورَهُمْ لِيَسْتَخْفُوا مِنْهُ ترجمه:
آگاه باشید، آنان سینههای خود را خم میکنند و برمیتابند تا از او پنهان شوند. توضیح واژهها و ساختار: - أَلَا
- حرف تنبیه و توجه است؛ برای هشدار دادن و جلب توجه شنونده میآید.
- در فارسی: «آگاه باشید»، «بدانید که».
- إِنَّهُم
- «إِنَّ» حرف تأکید و نصب است، برای تأکید بر خبر.
- «هُم» ضمیر جمع غایب، به معنی «آنان».
- مجموعاً: «همانا آنان»، «بیگمان آنان».
- يَثْنُونَ
- فعل مضارع، ریشه: «ثَنَى / يَثْنِي» به معنای خم کردن، تا کردن، برگرداندن.
- در اینجا معنای مجازی دارد: سینهها را جمع و پنهان میکنند، خود را برمیتابند تا روی برگردانند و پنهان شوند.
- میتواند اشاره به:
- خم کردن بدن و سینه برای رویگردانی از شنیدن حق، یا
- در هم کشیدن سینهها برای پنهان کردن آنچه در دل دارند، باشد.
- صُدُورَهُمْ
- جمع «صَدْر» به معنی سینه.
- «هُمْ» ضمیر جمع: سینههای «آنان».
- در زبان قرآن «صدر» فقط سینه جسمانی نیست، بلکه:
- جایگاه نیتها، رازها، افکار و انگیزههای درونی است.
- پس «صُدُورَهُمْ» یعنی درون و باطنشان، نه فقط سینهی ظاهری.
- لِيَسْتَخْفُوا
- «لِـ» برای بیان غایت و علت: «تا اینکه»، «برای آنکه».
- «يَسْتَخْفُوا» از ریشه «خ ف ي» (اِسْتِخْفاء): پنهان شدن، مخفی شدن.
- معنای جمله: «تا پنهان شوند»، «برای اینکه خود را مخفی کنند».
- یعنی حرکات ظاهریشان (جمع کردن سینه، رویگردانی) برای پنهان کردن حقیقت درونیشان است.
- مِنْهُ
- «مِن» حرف جر، «هُ» ضمیر.
- دو تفسیر اصلی:
- پنهان شدن از خدا؛ یعنی خیال میکنند میتوانند از خدا پنهان شوند.
- پنهان شدن از پیامبر و مؤمنان؛ یعنی میخواهند نیتها و کفر درونی خود را از پیامبر مخفی کنند.
- معنای کلی: میخواهند حقیقت دل خود را از دیدهی حق و حاملان حق پوشیده بدارند.
بنابراین معنای جمله این است:
آنان با جمع کردن سینهها و رویگردانی، میکوشند باطن خود را از خدا (یا از پیامبر او) پنهان کنند، گویی میشود دل را از آگاهی الهی پنهان کرد.
أَلَا حِينَ يَسْتَغْشُونَ ثِيَابَهُمْ يَعْلَمُ مَا يُسِرُّونَ وَمَا يُعْلِنُونَ ترجمه:
آگاه باشید، وقتی جامههای خود را بر سر میکشند (و خود را میپوشانند)، او آنچه را پنهان میکنند و آنچه را آشکار میسازند، میداند. توضیح واژهها و ساختار: - أَلَا
- همانند قبل: برای هشدار و جلب توجه.
- تکرار «أَلَا» تأکید بر این حقیقت است که پنهانکاریشان بیفایده است.
- حِينَ
- ظرف زمان به معنای: «در آن هنگام که»، «وقتی که».
- زمان وقوع کار بعدی را مشخص میکند.
- يَسْتَغْشُونَ
- فعل مضارع از ریشه «غِشَاء / غَشْو» به معنی پوشش، چیزی که روی چیز دیگر را میپوشاند.
- «اِسْتِغْشَاء» یعنی «پوشاندن خود»، «جامه را بر سر کشیدن»، «خود را در لباس و پوشش فرو بردن».
- معنای مجازی: خود را در پنهانکاری فرو بردن، طوری رفتار کردن که گویی در تاریکی و پوششاند و کسی آنها را نمیبیند.
- ثِيَابَهُمْ
- جمع «ثَوْب» به معنی لباس، جامه.
- «هُمْ» ضمیر جمع: «لباسهایشان».
- در اینجا یا به معنای:
- پوشش ظاهری (لباس را بر سر کشیدن، زیر لحاف یا ردا پنهان شدن)، یا
- پوشش استعاری (پوشاندن نیتها با ظاهر و الفاظ فریبنده).
- يَعْلَمُ
- فعل مضارع از «عَلِمَ»؛ فاعل آن در سیاق آیه، «اللَّه» است، هرچند نام خدا در این بخش صریحاً نیامده، اما از قبل و بعد معلوم است.
- معنای جمله: او میداند، آگاه است.
- مَا يُسِرُّونَ
- «مَا» اسم موصول، یعنی «آنچه را که».
- «يُسِرُّونَ» از ریشه «سِرّ» به معنای پنهان کردن، در دل نگه داشتن.
- یعنی: «آنچه را پنهان میکنند»، «آن رازهایی که در دل دارند».
- شامل باورهای درونی، نیتها، کینهها، شکها و هر چیز پوشیده.
- وَمَا يُعْلِنُونَ
- «يُعْلِنُونَ» از ریشه «ع ل ن» به معنای آشکار کردن، علنی ساختن.
- یعنی: «آنچه را آشکار میسازند»، «آنچه را که به زبان میآورند و در عمل نشان میدهند».
- در کنار «یسرّون» میفهماند که:
- خدا به درون و بیرون، ظاهر و باطن، گفتار و نیت، همگی آگاه است.
در مجموع، این جمله میگوید:
حتی هنگامی که خود را زیر لباسها و پوششها پنهان میکنند، گمان نکنند از دید خدا بیرون رفتهاند؛ او هم رازهای دلشان را میداند و هم کارها و حرفهای آشکارشان را.
إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ ترجمه:
بیتردید او به آنچه در سینههاست داناست. توضیح واژهها و ساختار: - إِنَّهُ
- «إِنَّ» برای تأکید.
- «هُ» ضمیر: به خدا برمیگردد.
- یعنی: «همانا او»، «بیگمان او».
- عَلِيمٌ
- صیغه مبالغه از «عِلْم» به معنی «بسیار دانا، بهتمامه آگاه».
- تنها دانستن سطحی نیست؛ دانشی کامل، فراگیر، دقیق و بینقص است.
- بِذَاتِ الصُّدُورِ
- «بِـ» حرف جر.
- «ذَات» در اینجا به معنای «درون، حقیقت، آنچه در آن است».
- «الصُّدُور» جمع «صدر»؛ همان سینهها که محل نیت و عقیده و انگیزه است.
- ترکیب «ذَاتِ الصُّدُور» یعنی:
- «محتوای سینهها»،
- «آنچه در درون دلها و سینههاست»،
- یعنی افکار، نیتها، ایمان و کفر، ترس و امید، شک و یقین.
معنای جمله:
او به ذات و حقیقتِ چیزهایی که در درون سینههاست، آگاه است؛ نه فقط به ظاهر اعمال.
این جمله، نتیجهی همهی آنچه قبل آمده است: هر تلاشی برای پنهان کردن باطن، در برابر علم الهی بیاثر است. | 