وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ، إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
اگر آنان به صلح گرایش یافتند، تو نیز به آن گرایش نشان بده و بر خدا توکل کن؛ بیگمان او شنوا و داناست.
۱) وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ - ترجمهٔ جمله: و اگر آنان به صلح گرایش یافتند،
- تحلیل واژگان و نقشها:
- وَ: حرف عطف (و).
- إِنْ: حرف شرط جازم (اگر).
- جَنَحُوا: فعل ماضی، سوم شخص جمع؛ ریشه: ج ن ح؛ باب: فَعَلَ؛ معنی: گراییدند، میل کردند.
- لِـ: حرف جر (به/برای).
- السَّلْمِ: اسم مجرور با لام؛ ریشه: س ل م؛ معانی: صلح، آشتی؛ وزن: فَعْل؛ نقش: اسم مجرور (متعلق به حرف جر).
۲) فَاجْنَحْ لَهَا - ترجمهٔ جمله: پس تو نیز به آن گرایش نشان بده،
- تحلیل واژگان و نقشها:
- فَـ: فاء تفریع/جواب شرط (پس).
- اجْنَحْ: فعل امر، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: ج ن ح؛ باب: افعل من الفعل الثلاثی المجرد بصیغهٔ امر؛ معنی: گرایش نشان بده/میل کن؛ نقش: فعل امر جواب شرط.
- لَـ: حرف جر.
- هَا: ضمیر متصل مؤنث مفرد (به آن)، مرجع: السَّلْم؛ نقش: اسم مجرور به حرف جر.
۳) وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ - ترجمهٔ جمله: و بر خدا توکل کن،
- تحلیل واژگان و نقشها:
- وَ: حرف عطف (و).
- تَوَكَّلْ: فعل امر، مخاطب مفرد مذکر؛ ریشه: و ك ل؛ باب تفعّل (تَوَكُّل)؛ معنی: توکل کن، اعتماد کن.
- عَلَى: حرف جر (بر/بر روی).
- اللَّهِ: اسم جلالة، مجرور به «على»؛ ریشه: أ ل ه (اختلافی در تحلیل ریشه)، معنی: خدا؛ نقش: اسم مجرور.
۴) إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ - ترجمهٔ جمله: بیگمان او خود شنوا و داناست.
- تحلیل واژگان و نقشها:
- إِنَّ: حرف توکید و نصب (بیگمان).
- هُ: ضمیر منفصل «هو» در صورت متصل پس از «إنّ» (هُ)؛ اسم «إنّ»، نقش: اسم إنّ مرفوع محلاً.
- هُوَ: ضمیر فصل/توکید؛ نقش: تأکید بر حصر/اختصاص فاعل در خبر.
- السَّمِيعُ: خبر اول «إنّ»، مرفوع؛ ریشه: س م ع؛ وزن: فَعِيل (صیغهٔ مبالغه)؛ معنی: بسیار شنوا.
- الْعَلِيمُ: خبر دوم «إنّ»، مرفوع؛ ریشه: ع ل م؛ وزن: فَعِيل (صیغهٔ مبالغه)؛ معنی: بسیار دانا.
نکات تکمیلی: - قرائت رایج «السَّلْمِ» با کسره است و به معنای صلح است. برخی قرائات «السَّلْمَ» نیز ذکر شده، ولی معنای اصلی در این سیاق «صلح/آشتی» است.
- «اجنح» از ریشه «جنح» به معنی «میل کردن و گرایش یافتن» است؛ در اینجا امر به پذیرش صلح در صورت تمایل طرف مقابل آمده است.
- «توکل» در باب «تفعّل» دلالت بر اعتماد قلبی و سپردن نتیجه به خدا دارد، همراه با انجام اسباب.
| 