008-060-094-أنفال

 وَأَعِدّوا لَهُم مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ ۚ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

و برای آنان هر آنچه توانستید از نیرو و از اسبان بسته‌به‌زین آماده کنید تا بدان دشمنِ خدا و دشمنِ خودتان را بترسانید، و نیز دیگرانی جز آنان را که شما نمی‌شناسید ولی خدا آنان را می‌شناسد. و هر چیزی را که در راه خدا خرج کنید، به شما به‌طور کامل بازگردانده می‌شود و شما مورد ستم قرار نخواهید گرفت.

جملهٔ ۱: وَأَعِدّوا لَهُم مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَمِنْ رِبَاطِ الْخَيْلِ

ترجمهٔ فارسی: و برای آنان هر آنچه توانستید از نیرو و از بستن و آماده‌کردن اسبان آماده کنید.

تحلیل واژگانی و نقش‌های گرامری:

• وَ: حرف عطف (و).
• أَعِدّوا: فعل امر، مخاطب جمع؛ از ریشهٔ ع-د-د، باب إفعال (أَعَدَّ)، به‌معنی آماده کنید/مهیا سازید.
• لَهُم: جار و مجرور؛ لِـ حرف جر + هم ضمیر متصل (ایشان/دشمنان).
• مَا: اسم موصول/موصول عام؛ «آنچه».
• اسْتَطَعْتُمْ: فعل ماضی، مخاطب جمع؛ از ریشهٔ ط-و-ع (استطاع)، باب استفعال؛ «توانستید».
• مِنْ: حرف جر؛ «از».
• قُوَّةٍ: اسم مجرور؛ «نیرو»/توان.
• وَمِنْ: حرف عطف + حرف جر؛ «و از».
• رِبَاطِ: اسم مجرور؛ از ریشهٔ ر-ب-ط؛ «رباط/بستن و آماده‌نگه‌داشتن، نگاهداری آماده».
• الْخَيْلِ: اسم مجرور؛ «اسب‌ها/سواران». ترکیب «رِباطِ الْخَيْلِ» یعنی آماده‌سازی و نگاهداری اسبان برای آمادگی رزمی.

جملهٔ ۲: تُرْهِبُونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّكُمْ

ترجمهٔ فارسی: که به وسیلهٔ آن دشمنِ خدا و دشمنِ خودتان را به هراس می‌افکنید.

تحلیل واژگانی و نقش‌های گرامری:

• تُرْهِبُونَ: فعل مضارع مرفوع، مخاطب جمع؛ از ریشهٔ ر-ه-ب، باب إفعال (أرهب)، «می‌ترسانید/به هراس می‌افکنید».
• بِهِ: جار و مجرور؛ باء ابزار/وسیله + ضمیر «ـه» (به‌وسیلهٔ آن: همان آمادگی و تجهیزات).
• عَدُوَّ: مفعول به منصوب؛ «دشمن».
• اللَّهِ: مضافٌ‌إلیه مجرور؛ «خدا».
• وَعَدُوَّكُمْ: عطف بر «عدوَّ الله»؛ «و دشمنِ شما». «عَدُوَّ» مفعول به و «كُم» ضمیر مضافٌ‌إلیه.

جملهٔ ۳: وَآخَرِينَ مِنْ دُونِهِمْ لَا تَعْلَمُونَهُمُ اللَّهُ يَعْلَمُهُمْ

ترجمهٔ فارسی: و نیز دیگرانی جز آنان که شما آنان را نمی‌شناسید، ولی خدا آنان را می‌شناسد.

تحلیل واژگانی و نقش‌های گرامری:

• وَآخَرِينَ: حرف عطف + اسم منصوب (مفعول به یا مفعول مطلقِ محذوف‌العامِل/معطوف بر «عدوَّ»)، «دیگران».
• مِنْ دُونِهِمْ: جار و مجرور؛ «جز آنان/غیر از آنان».
• لَا: حرف نفی.
• تَعْلَمُونَهُمُ: فعل مضارع مرفوع، مخاطب جمع + ضمیر مفعولی «ـهمُ»؛ «نمی‌شناسیدشان/نمی‌دانیدشان».
• اللَّهُ: مبتدا یا فاعل جملهٔ بعد؛ «خدا».
• يَعْلَمُهُمْ: فعل مضارع، فاعل محذوف (الله)؛ «می‌شناسدشان/می‌داندشان». «هم» ضمیر مفعولی.

نکتهٔ نحوی: «وآخرين…» مفعول معطوف بر «عدوّ الله وعدوّكم» است؛ «لا تعلمونهم» جملهٔ حالیه برای «آخرين»، و «الله يعلمهم» جملهٔ استینافی/اعتراضی بیانگر علم خدا به آنان.

جملهٔ ۴: وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ يُوَفَّ إِلَيْكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تُظْلَمُونَ

ترجمهٔ فارسی: و هر چیزی را که در راه خدا خرج کنید، به شما کاملاً بازپرداخت می‌شود و شما مورد ستم قرار نمی‌گیرید.

تحلیل واژگانی و نقش‌های گرامری:

• وَمَا: حرف عطف + اسم شرط/موصول عام؛ «و هر چه/هر چیزی که».
• تُنْفِقُوا: فعل مضارع مجزوم به‌سبب شرط (ما)، مخاطب جمع؛ از ریشهٔ ن-ف-ق، باب إفعال (أنفق)، «انفاق کنید/خرج کنید».
• مِنْ شَيْءٍ: جار و مجرور؛ «از چیزی/هر چیز».
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ: جار و مجرور؛ «در راه خدا».
• يُوَفَّ: فعل مضارع مجهول (مبنی‌للمجهول) مرفوع؛ از ریشهٔ و-ف-ي، باب تفعیل (وَفَّى/توفیه)، «به‌طور کامل ادا/بازپرداخت می‌شود». تقدیر: «يُوَفَّ إلىٰكُم».
• إِلَيْكُمْ: جار و مجرور؛ «به سوی شما/به شما».
• وَأَنْتُمْ: حرف عطف + ضمیر منفصل؛ مبتدا در جملهٔ حالیه.
• لَا تُظْلَمُونَ: فعل مضارع مجهول، مخاطب جمع؛ از ریشهٔ ظ-ل-م؛ «ستم نمی‌شوید/به شما ستم نمی‌شود».

نکتهٔ نحوی: «ما تُنفقوا» جملهٔ شرطیه است؛ «يُوَفَّ إليكم» جزای شرط. «وأنتم لا تُظْلَمون» جملهٔ حالیه موکّدِ عدالت الهی در پاداش.