وَأَطيعُوا اللَّهَ وَرَسولَهُ وَلا تَنازَعوا فَتَفشَلوا وَتَذهَبَ ريحُكُم ۖ وَاصبِروا ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصّابِرينَ و از خدا و پیامبرش فرمان ببرید، و نزاع نکنید که سست میشوید و هیبتتان از میان میرود؛ و شکیبایی کنید، که خداوند با شکیبایان است.
جملهٔ ۱: وَأَطيعُوا اللَّهَ وَرَسولَهُ
ترجمه: و از خدا و پیامبرش فرمان ببرید. - وَ: حرف عطف، «و»
- أَطيعُوا: فعل امر، صیغهٔ جمع مخاطب؛ ریشه: ط-و-ع؛ باب: أفعل (أطاع یطیع إطاعةً)؛ معنا: فرمان ببرید/اطاعت کنید.
- اللَّهَ: اسم جلاله، مفعولٌبه منصوب؛ معنا: خدا.
- وَ: حرف عطف.
- رَسولَهُ: «رسولَ» مفعولٌبهِ دومِ فعل «أطيعوا» (به همراه ضمیر)، منصوب؛ ریشه: ر-س-ل؛ معنا: پیامبر/فرستاده. «هُ»: ضمیر متصل، مضافٌإلیهِ به معنای «او/خدا»؛ ترکیب: «رسولَهُ» یعنی «پیامبرِ او (خدا)».
جملهٔ ۲: وَلا تَنازَعوا
ترجمه: و نزاع نکنید. - وَ: حرف عطف.
- لا: لای نهی.
- تَنازَعوا: فعل مضارع مجزوم به «لا»ی نهی، صیغهٔ جمع مخاطب؛ ریشه: ن-ز-ع؛ باب: تفاعُل (تنازع یتنازع)؛ معنا: با هم کشمکش/نزاع کنید؛ با «لا» به معنای «نزاع نکنید».
جملهٔ ۳: فَتَفشَلوا
ترجمه: که سست میشوید. - فَ: فاء تفریع/سببیت (نتیجهٔ تنازع).
- تَفشَلوا: فعل مضارع منصوب/مجزوم به اعتبار سیاق سببی بعد از نهی (در معنا: نتیجهٔ نهی)، صیغهٔ جمع مخاطب؛ ریشه: ف-ش-ل؛ معنا: سست میشوید، دچار ضعف و ناکامی میگردید. «فَشِلَ» به معنای سست شدن/ترسیدن/ضعیف شدن.
جملهٔ ۴: وَتَذهَبَ ريحُكُم
ترجمه: و هیبتتان از میان میرود. - وَ: حرف عطف.
- تَذهَبَ: فعل مضارع منصوب به عطف بر «تَفشَلوا» در سیاق سبب/نتیجه؛ ریشه: ذ-ه-ب؛ معنا: میرود/از بین میرود.
- ريحُكُم: «ريحُ» فاعل مرفوع؛ ریشه: ر-ي-ح؛ معنا: باد؛ در سیاق عربی کنایی از «قدرت، شوکت، هیبت، آوازه»؛ «كُم» ضمیر متصل، مضافٌإلیهِ جمع مخاطب؛ ترکیب: «ریح شما» یعنی «قدرت/هیبت شما».
جملهٔ ۵: وَاصبِروا
ترجمه: و شکیبایی کنید. - وَ: حرف عطف.
- اصبِروا: فعل امر، صیغهٔ جمع مخاطب؛ ریشه: ص-ب-ر؛ معنا: شکیبایی کنید/بردبار باشید.
جملهٔ ۶: إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصّابِرينَ
ترجمه: بیگمان خداوند با شکیبایان است. - إِنَّ: حرف توکید و نصب.
- اللَّهَ: اسمِ «إنّ» منصوب؛ معنا: خداوند.
- مَعَ: حرف جر؛ معنا: با/همراه.
- الصّابِرينَ: اسم مجرور به «مَعَ» در ظاهر منصوب به اعتبار اضافه و سیاق جمع سالم مذکر (مجرور با یاء)، جمعِ «صابِر»؛ ریشه: ص-ب-ر؛ معنا: شکیبایان/بردباران.
| 