وَإِذ قالُوا اللَّهُمَّ إِن كانَ هٰذا هُوَ الحَقَّ مِن عِندِكَ فَأَمطِر عَلَينا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ أَوِ ائتِنا بِعَذابٍ أَليمٍ و آنگاه که گفتند: «خدایا! اگر این [دعوت/کتاب/پیام] حقّ از جانب توست، پس بر ما از آسمان سنگ بباران یا عذابی دردناک برایمان بیاور.»
- وَإِذ قالُوا
- ترجمه: و آنگاه گفتند
- نقشها و ریشهها و معانی واژهها:
- وَ: حرف عطف، «و»
- إِذ: ظرف زمان گذشته، «آنگاه که/وقتیکه»
- قالُوا: فعل ماضی، جمع غایب؛ ریشه: ق-و-ل؛ معنی: گفتند
- اللَّهُمَّ
- ترجمه: خدایا!
- نقشها و ریشهها و معانی واژهها:
- اللَّهُمَّ: منادی (ندای دعایی)، صورت خاص ندا از «اللّه»؛ معنی: ای خدا/خدایا
- إِن كانَ هٰذا هُوَ الحَقَّ
- ترجمه: اگر این همان حق است
- نکته: در فارسی روانتر با قید توضیحی میآید: «اگر این [دعوت/کتاب/پیام] حق است»
- نقشها و ریشهها و معانی واژهها:
- إِن: حرف شرط (یا تأکید در برخی سیاقها)، اینجا: «اگر»
- كانَ: فعل ناقص (کان و اخواتها)، ماضی مفرد مذکر؛ ریشه: ك-و-ن؛ معنی: بود/باشد (نقش وجودی/اخباری)
- هٰذا: اسم اشاره مفرد مذکر نزدیک؛ معنی: این
- هُوَ: ضمیر منفصل مفرد مذکر؛ در این ساختار برای حصر/تأکید میآید: «همان»
- الحَقَّ: اسم معرفه (با الف و لام)، در اصل خبر کان منصوب؛ ریشه: ح-ق-ق؛ معنی: حق، حقیقت، امر درست
- مِن عِندِكَ
- ترجمه: از نزدِ تو
- نقشها و ریشهها و معانی واژهها:
- مِن: حرف جر؛ «از»
- عِندِ: اسم ظرف مکانی مضاف؛ «نزد»
- كَ: ضمیر متصل (مخاطب مفرد مذکر) بهعنوان مضافٌإلیه؛ «تو»
- فَأَمطِر عَلَينا حِجارَةً مِنَ السَّماءِ
- ترجمه: پس بر ما از آسمان سنگ بباران
- نقشها و ریشهها و معانی واژهها:
- فَ: حرف فاء، فا سببی/تفریعی؛ «پس»
- أَمطِر: فعل امر از باب إفعال؛ ریشه: م-ط-ر؛ معنی: بباران
- عَلَينا: جار و مجرور؛ «بر ما»
- عَلَى: حرف جر؛ «بر»
- نا: ضمیر متصل (متکلم مع الغیر)؛ «ما»
- حِجارَةً: مفعولٌبه منصوب؛ ریشه: ح-ج-ر؛ معنی: سنگها
- مِنَ السَّماءِ: جار و مجرور؛ «از آسمان»
- مِنَ: حرف جر؛ «از»
- السَّماءِ: اسم مجرور؛ ریشه: س-م-و؛ «آسمان»
- أَوِ ائتِنا بِعَذابٍ أَليمٍ
- ترجمه: یا برای ما عذابی دردناک بیاور
- نقشها و ریشهها و معانی واژهها:
- أَوِ: حرف عطف؛ «یا» (و کسرهٔ وصل برای التقاء ساکنین)
- ائتِنا: فعل امر از «أتى/يأتي»، + ضمیر مفعولی «نا»؛ ریشه: أ-ت-ي؛ معنی: بیاور برای ما/به ما برسان
- ائتِ: امر (بیاور/بیا)
- نا: ضمیر مفعولی؛ «ما»
- بِعَذابٍ: جار و مجرور؛ «به/با عذابی»
- بِ: حرف جرِ مصاحبت/آلت
- عَذابٍ: اسم مجرور نکره؛ ریشه: ع-ذ-ب؛ «عذاب، کیفر»
- أَليمٍ: صفت مجرور برای «عذاب»؛ ریشه: أ-ل-م؛ معنی: دردناک، رنجآور
نکتهٔ تفسیری کوتاه: - جمله حالتِ شرطی و درخواستِ عذاب دارد و نشاندهندهٔ لجاجتِ گویندگان است؛ بهجای طلب هدایت، اثبات حقانیت را با درخواستِ عذاب میخواهند. در فارسیِ روان، «این» معمولاً با قرینهٔ «پیام/کتاب/دعوت» توضیح داده میشود.
| 