وَاعلَموا أَنَّما أَموالُكُم وَأَولادُكُم فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ و بدانید که اموال و فرزندان شما آزمایشیاند، و یقیناً نزد خدا پاداشی بزرگ است. — — — — — — — — — — — — جملهٔ ۱: وَاعلَموا ترجمه: و بدانید. تحلیل واژگانی و نحوی: - وَ: حرف عطف، «و».
- اعْلَموا: فعل امر، صیغهٔ جمع مخاطب (خطاب به «شما»). ریشه: ع ل م (دانستن). باب: ثلاثی مجرد. معنا: «بدانید».
— — — — — — — — — — — — جملهٔ ۲: أَنَّما أَموالُكُم وَأَولادُكُم فِتْنَةٌ ترجمه: که همانا اموال شما و فرزندان شما آزموناند. تحلیل واژگانی و نحوی: - أَنَّما: «که همانا/جز این نیست که». أَنَّ حرف مشبّه بالفعل برای تأکید و نصب اسم و رفع خبر؛ ما زائده برای حصر یا تأکید.
- أَموالُكُم: اسم أَنَّ (در محل نصب، ولی در لفظ مرفوع نیست؛ توجه: با وجود «أَنَّ»، اسم باید منصوب باشد؛ در قرائت و اعرابِ آیه، «أموالُكم» مرفوع به عنوان مبتدا اندر جملهٔ مصدّر به «أَنَّما» تفسیر شده است. تحلیل درست: «أَنَّما» مصدریهٔ مكفوفه به «ما» است که عمل نمیکند؛ لذا «أموالكم» مبتدا مرفوع است). مفرد: مال. جمع: أموال. ریشه: م و ل. معنا: داراییها.
- وَ: حرف عطف.
- أَوْلادُكُم: معطوف بر «أموالكم» با همان اعراب (مرفوع). مفرد: وَلَد. ریشه: و ل د. معنا: فرزندان.
- فِتْنَةٌ: خبر مبتدا (مرفوع با تنوین). ریشه: ف ت ن. معنا: آزمایش، وسیلهٔ امتحان؛ گاه معنای فتنه، آزمونِ لغزاننده.
نکتهٔ نحوی: - «أَنَّما» در این ساخت، «ما» كافّه است که «أنَّ» را از عمل منع میکند؛ بنابراین ترکیب بعد از آن همانند جملهٔ اسمیه عادی اعرابگذاری میشود: مبتدا «أموالكم وأولادكم» مرفوع و خبر «فتنةٌ» مرفوع است.
— — — — — — — — — — — — جملهٔ ۳: وَأَنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ترجمه: و اینکه نزد خدا پاداش بزرگی است. تحلیل واژگانی و نحوی: - وَ: حرف عطف.
- أَنَّ: حرف مشبّه بالفعل برای تأکید؛ این «أنَّ» عامل است و اسم و خبر دارد.
- اللَّهَ: اسم «أنَّ» منصوب.
- عِندَهُ: جار و مجرور + ضمیر متصل (هُ = به او/نزد او) در محل رفع خبر مقدمِ محذوفالتقدیر برای «أجرٌ»، یا در محل خبر «أنَّ» به تحلیل شایعتر: «عنده أجرٌ عظيمٌ» جملهٔ اسمیه در محل رفع خبر «أنَّ». ریشهٔ «عند»: ظرف مکان به معنای «نزد».
- أَجْرٌ: مبتدا مؤخر مرفوع در جملهٔ «عنده أجرٌ عظيمٌ». ریشه: أ ج ر. معنا: پاداش.
- عَظِيمٌ: صفت برای «أجرٌ» مرفوع. ریشه: ع ظ م. معنا: بزرگ، عظیم.
نکتهٔ نحوی: - ساخت «عنده أجرٌ عظيمٌ» از نوع ظرف و مضافالیه به عنوان خبر مقدّم + مبتدا مؤخر است که در جایگاه خبر «أنَّ» قرار گرفته است. معنای تأکیدی: «بهراستی نزد خدا پاداشی بزرگ موجود است/مهیاست».
| 