وَلا تَكونوا كَالَّذينَ قالوا سَمِعنا وَهُم لا يَسمَعونَ و مانند کسانی نباشید که گفتند «شنیدیم»، در حالی که آنان نمیشنوند.
جملهٔ ۱: وَلا تَكونوا ترجمه: و نباشید - وَ: حرف عطف، «و»
- نقش: پیوند دهندهٔ جملهها
- معنا: و
- لا: حرف نهی (لا الناهیه)
- نقش: نهی و منع در قالب فعل مضارع
- معنا: نکنید / مباشید
- تَكونوا: فعل مضارع ناقص (کان و اخواتها)، صیغهٔ جمع مخاطب (أنتم)
- نقش: فعل نهیشده (به سبب «لا الناهیه»)
- ریشه: ک-و-ن
- معنا: باشید/هستید → با «لا» = نباشید
جملهٔ ۲: كَالَّذينَ ترجمه: مانند کسانی که - كَ: حرف جر (کاف تشبیه)
- نقش: تشبیه، «مانندِ»
- معنا: مثلِ / همانندِ
- الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر عاقل
- نقش: موصول برای وصل به جملهٔ صله
- معنا: کسانی که
- ریشه: — (اسم موصول غیرمشتق)
جملهٔ ۳: قالوا سَمِعنا ترجمه: گفتند: «شنیدیم» - قالوا: فعل ماضی، جمع غایب (هم)
- نقش: فعل جملهٔ موصولی (صلهٔ «الذین»)
- ریشه: ق-و-ل
- معنا: گفتند
- سَمِعنا: فعل ماضی + ضمیر متصل «نا»
- نقش: مقول قول (آنچه گفتند)
- ریشه: س-م-ع
- معنا: شنیدیم
- ساخت: سَمِعَ (او شنید) + نا (ما) = ما شنیدیم
جملهٔ ۴: وَهُم لا يَسمَعونَ ترجمه: در حالی که آنان نمیشنوند - وَ: حرف عطف/حال
- نقش: بیان حال یا عطف بر جملهٔ پیشین (واو حالیّه)
- معنا: و/در حالی که
- هُم: ضمیر منفصل، جمع غایب
- لا: حرف نفی (لا النافیة)
- نقش: نفی فعل مضارع
- معنا: نمی—
- يَسمَعونَ: فعل مضارع مرفوع، جمع غایب
- نقش: خبر (جملهٔ فعلیه خبر برای «هم») یا فعل جملهٔ خبری
- ریشه: س-م-ع
- معنا: میشنوند → با «لا» = نمیشنوند
- نکتهٔ صرفی: یَفْعَلونَ (وزن مضارع جمع مذکر غایب)
نکتهٔ تفسیری کوتاه: آیه نهی میکند از اینکه به ادعای پذیرش و شنیدن اکتفا شود، در حالی که حقیقتِ شنیدن (فهم، پذیرش و تبعیت) رخ نمیدهد. منظور، شنیدن حقیقی همراه با اطاعت است، نه صرف گفتار. | 