008-011-094-أنفال

« Back to Glossary Index
وقتی را به یاد آورید که الله آن حالت نزدیک به خواب را بر تمامی شما افکند تا باعث آرامش شما شود و بر شما از آسمان آبی بارانید تا بدان شما را پاک گرداند و از شما پلیدی آن شیطنت کار را از بین ببرد و بر دلهای شما ارتباط برقرار سازد و قدمهای شما را استوار گرداند (اگر چه مفسران طوری این آیات را تفسیر میکنند که رابطه میان آنها از بین برود و مکان این حالت را بدون توجه به متن آیات قرآنی روی روایاتی قبل از اطلاع به رفتن کاروان مجسم میسازند و میگویند، بیابان مكان لشگر اسلام، بی آب و زمینش طوری بود که پای آنان در آن فرو میرفت و این باران برای محکم کردن زمین و آب خوردن و غسل و وضوی لشگریان اسلام بود لیكن از ارتباط آیات و مفهوم دقیق آنها پیداست که این حالت در نزدیک چشمه بدر و در هنگامی بود که مسلمانان آب داشتند ولی چون فهمیده بودند کاروان رفته و باید با لشگریان کافران جنگ کنند از الله طلب کمک کردند و شرح این مکان و زمان در آیات 4۲ تا 44 همین سوره بیان شده است و این باران برای این آمد تا آنان را از حالت نزدیک بخواب خارج سازد و آن حالت را به یکدیگر بگویند و وسوسه های شیطانی و ناپاکی های درونی از کم ایمانان دور شود و یقین کنند که باید دلهاشان با هم باشد و ثبات قدم نشان دهند تا پیروز گردند) (۱۱)

متن عربی (یک‌بار نوشتن): إِذ يُغَشّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيكُم مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُم بِهِ وَيُذهِبَ عَنكُم رِجزَ الشَّيطانِ وَلِيَربِطَ عَلىٰ قُلوبِكُم وَيُثَبِّتَ بِهِ الأَقدامَ

ترجمهٔ کامل فارسی: آن‌گاه که خوابِ سبک را برای شما به‌صورت آرامشی از جانب خود پوشاند و از آسمان آبی بر شما فرو فرستاد تا شما را با آن پاکیزه سازد و پلیدیِ شیطان را از شما دور کند، و تا دل‌هایتان را استوار گرداند و با آن قدم‌ها را ثابت بدارد.

— ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ —

جملهٔ ۱: إِذ يُغَشّيكُمُ النُّعاسَ أَمَنَةً مِنهُ

ترجمهٔ فارسی: آنگاه که خوابِ سبک را به‌صورت آرامشی از جانب خود بر شما می‌پوشاند.

تحلیل واژگان و نقش‌ها:

  • إِذ: ظرف زمان، مفعولٌ فيه؛ دلالت بر «هنگامی که».
  • يُغَشّيكُمُ: فعل مضارع مرفوع، باب تفعیل (أغشّى/يغشّي)؛ فاعلِ آن ضمیر مستتر تقدیره «هو»؛ «کُم» ضمیر متصل مفعول به (مفعولٌ بهِ اول).
    • ریشه: غ-ش-ي؛ معنا: پوشاندن، فراگرفتن.
  • النُّعاسَ: مفعولٌ بهِ دوم (برای يُغَشّي) منصوب؛ معنا: چرت، خوابِ سبک.
    • ریشه: ن-ع-س؛ معنا: چرت زدن.
  • أَمَنَةً: حال منصوب یا مفعولٌ لأجله (بیانِ غایتِ غشی)؛ معنا: آرامش، ایمنی.
    • ریشه: أ-م-ن؛ معنا: امنیت و آرامش.
  • مِنهُ: جار و مجرور؛ «هُ» ضمیر به خداوند برمی‌گردد؛ متعلق به «أَمَنَةً» برای بیانِ منشأ: «آرامشی از جانب او».

— ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ —

جملهٔ ۲: وَيُنَزِّلُ عَلَيكُم مِنَ السَّماءِ ماءً

ترجمهٔ فارسی: و بر شما از آسمان آبی فرو می‌فرستد.

تحلیل واژگان و نقش‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • يُنَزِّلُ: فعل مضارع مرفوع، باب تفعیل (نزّل/ينزّل)؛ فاعل ضمیر مستتر «هو».
    • ریشه: ن-ز-ل؛ معنا: فرود آوردن، نازل کردن.
  • عَلَيكُم: جار و مجرور؛ «کُم» ضمیر مخاطب؛ متعلق به «يُنَزِّلُ».
  • مِنَ السَّماءِ: جار و مجرور؛ بیانِ مبدأ و منشأ نزول.
    • السَّماء: اسم مجرور؛ معنا: آسمان.
    • ریشه: س-م-و (بلندی).
  • ماءً: مفعولٌ به منصوب؛ معنا: آب.
    • ریشه: م-و-ه/م-ا-ه؛ معنا: آب.

— ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ —

جملهٔ ۳: لِيُطَهِّرَكُم بِهِ

ترجمهٔ فارسی: تا شما را با آن پاکیزه سازد.

تحلیل واژگان و نقش‌ها:

  • لِـ: لام تعلیل؛ حرف نصب.
  • يُطَهِّرَكُم: فعل مضارع منصوب به لام تعلیل، باب تفعیل (طهّر/يطهّر)؛ «کُم» مفعولٌ به.
    • ریشه: ط-ه-ر؛ معنا: پاک کردن.
  • بِهِ: جار و مجرور؛ ضمیر به «ماء» برمی‌گردد؛ وسیلهٔ طهارت.

— ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ —

جملهٔ ۴: وَيُذهِبَ عَنكُم رِجزَ الشَّيطانِ

ترجمهٔ فارسی: و پلیدیِ شیطان را از شما دور کند.

تحلیل واژگان و نقش‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • يُذهِبَ: فعل مضارع منصوب (عطف بر منصوبِ قبلی در تعلیل)، باب إفعال (أذهب/يُذهِب)؛ فاعل ضمیر مستتر «هو».
    • ریشه: ذ-ه-ب؛ معنا: بردن، زایل کردن.
  • عَنكُم: جار و مجرور؛ «کُم» ضمیر مخاطب؛ بیانِ جهتِ دور شدن.
  • رِجزَ: مفعولٌ به منصوب؛ معنا: پلیدی، آلودگی، عذاب (در برخی سیاق‌ها).
    • ریشه: ر-ج-ز؛ معنا: پلیدی/اضطراب/عذاب.
  • الشَّيطانِ: مضافٌ إليه مجرور؛ معنا: شیطان.
    • ریشه: ش-ي-ط-ن؛ معنا: دورشدن/سرکشی؛ عنوانِ موجودِ گمراه‌گر.

— ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ —

جملهٔ ۵: وَلِيَربِطَ عَلىٰ قُلوبِكُم

ترجمهٔ فارسی: و تا بر دل‌های شما پیوند و استواری برقرار کند.

تحلیل واژگان و نقش‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • لِـ: لام تعلیل.
  • يَربِطَ: فعل مضارع منصوب، باب فعل (رَبَطَ/يَربِطُ)؛ فاعل ضمیر مستتر «هو».
    • ریشه: ر-ب-ط؛ معنا: بستن، پیوند دادن، استوار کردن.
  • عَلىٰ: حرف جر.
  • قُلوبِكُم: اسم مجرور به «على»، «قُلوبِ» جمع قلب؛ «کُم» ضمیر مخاطب.
    • ریشه: ق-ل-ب؛ معنا: دل.

— ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ —

جملهٔ ۶: وَيُثَبِّتَ بِهِ الأَقدامَ

ترجمهٔ فارسی: و با آن قدم‌ها را استوار بدارد.

تحلیل واژگان و نقش‌ها:

  • وَ: حرف عطف.
  • يُثَبِّتَ: فعل مضارع منصوب (عطف بر افعالِ منصوبِ پیشین)، باب تفعیل (ثبّت/يُثَبِّت)؛ فاعل ضمیر مستتر «هو».
    • ریشه: ث-ب-ت؛ معنا: ثابت کردن، استوار نمودن.
  • بِهِ: جار و مجرور؛ ضمیر به «ماء» یا به مجموعهٔ افاضات الهی برمی‌گردد؛ ابزارِ تثبیت.
  • الأَقدامَ: مفعولٌ به منصوب؛ معنا: قدم‌ها، پاها (کنایه از پایداری در میدان).
    • ریشه: ق-د-م؛ معنا: قدم/پیشی گرفتن.

نکتهٔ نحوی کلّی:

  • «إذ» ظرف زمانِ متعلق به جملهٔ محذوف یا به مجموع افعال، و افعالِ بعدی (يُنَزِّل، يُطَهِّرَكُم، يُذهِبَ، لِيَربِطَ، يُثَبِّتَ) در پیوند معناییِ تعلیل و نتیجه هستند. حروفِ «واو» عطف میان اجزای نعمت‌ها و آثارِ نزولِ آب و القای آرامش را برقرار می‌کند. افعالِ منصوب به‌سببِ «لامِ تعلیل» یا به‌سببِ عطف بر فعلِ منصوبِ قبلی آمده‌اند.
Nach oben scrollen