إِذ تَستَغيثونَ رَبَّكُم فَاستَجابَ لَكُم أَنّي مُمِدُّكُم بِأَلفٍ مِنَ المَلائِكَةِ مُردِفينَ ترجمهی یکباره به فارسی: آنگاه که از پروردگارتان یاری میخواستید، پس او دعای شما را اجابت کرد که: من شما را با هزار فرشته، پیدرپی (پشتسرهم) یاری میکنم.
جمله ۱: إِذ تَستَغيثونَ رَبَّكُم ترجمه: آنگاه که از پروردگارتان استغاثه میکردید (یاری میطلبیدید). - إذ: ظرف زمان، بهمعنای «آنگاه که». نوع: ظرف غیرمنصرف برای زمان ماضی؛ معمولاً مضافالیه جملهی بعد است.
- ریشه/معنا: اسم ظرف؛ برای زمان گذشته/وقوع حادثه.
- تَستَغيثونَ: فعل مضارع مرفوع، علامت رفع «ن» ثبوت، صیغه: مخاطب جمع (أنتم).
- ریشه: غ و ث (غاثَ/استغاثَ). باب: استفعال (استغاثَ یستغیثُ).
- معنا: یاری خواستن با فریاد/استمداد کردن.
- نقش: فعل جملهی ظرف.
- رَبَّكُم: «رَبَّ» مفعولٌ به منصوب برای «تستغیثون» با حرف جرّ محذوف تقدیر «بِربّکم» نزد برخی نحویان یا مفعولٌ به بهاعتبار تعدّی با «الباء» محذوفه؛ «کم» ضمیر متصل، مضافالیه.
- ریشه: ر ب ب.
- معنا: پروردگار، صاحب تربیت و سرپرستی.
- اعراب: ربَّ منصوب (بهاعتبار مفعولبه یا مجرور لفظاً در قرائتی با باء؛ در رسم آیه بدون باء آمده و بر تعدّی مستقیم حمل شده است). «کم» ضمیر متصل برای خطاب جمع.
جمله ۲: فَاستَجابَ لَكُم ترجمه: پس (خدا) برای شما اجابت کرد. - فَـ: حرف عطف/تفریع، دلالت بر نتیجه و تعقیب.
- استجابَ: فعل ماضی، ثلاثی مزید، باب استفعل؛ فاعل مستتر تقدیره «هو» (برمیگردد به الله).
- ریشه: ج و ب (جابَ/أجابَ/استجابَ).
- معنا: پاسخ داد، اجابت کرد.
- لَكُم: جار و مجرور (لامِ نفع/اختصاص)؛ «کم» ضمیر متصل مخاطب جمع.
- معنا: برای شما/به سود شما.
جمله ۳: أَنّي مُمِدُّكُم بِأَلفٍ مِنَ المَلائِكَةِ مُردِفينَ ترجمه: که من شما را با هزار فرشته، پیدرپی (پشتسرهم) یاری میکنم. - أَنّي: «أنّ» حرف مشبه بالفعل ناسخ، «ی» ضمیر متکلم مفرد اسم «أنّ». جملهی «أني …» مفعولٌ بهِ «استجاب» به تقدیر «بأنّ».
- مُمِدُّكُم: «مُمِدُّ» خبر «أنّ» مرفوع؛ «کم» ضمیر متصل مفعولبه اول.
- ریشه: م د د (أمدّ یمِدّ).
- معنا: یاریدهنده/مَدَد کننده.
- نکته صرفی: اسم فاعل از «أمدّ» باب إفعال؛ وزن «مُفِعِّل» با ادغام.
- بِأَلفٍ: جار و مجرور؛ «ألفٍ» مجرور به باء، نکره برای تعظیم تعداد.
- ریشه: أ ل ف.
- معنا: هزار.
- نقش: تمییز نوع مَدَد؛ ابزار یا وسیلهی امداد.
- مِنَ المَلائِكَةِ: جار و مجرور؛ «مِن» بیانیه/تبعیضیه؛ «الملائکة» مجرور.
- ریشه: م ل ك (مَلَک)؛ جمع: ملائکة.
- معنا: فرشتگان؛ از جنس فرشتگان.
- مُردِفينَ: حال منصوب جمع مذکر سالم، از ریشه «ر د ف»؛ صیغه اسم فاعل «مُردِف» با جمع «ین».
- معنا: پیدرپی آورنده/پیهمآینده؛ گروهگروه پشت سر هم.
- نقش: حال از «الملائکة» یا از ضمیر مفعول در «ممدّکم»؛ بیانگر چگونگی آمدن فرشتگان.
| 