وَالَّذينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ سَنُدخِلُهُم جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدينَ فيها أَبَدًا ۖ وَعدَ اللَّهِ حَقًّا ۚ وَمَن أَصدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا و کسانی که ایمان آوردند و اعمال شایسته انجام دادند، بهزودی آنان را در باغهایی وارد خواهیم کرد که از زیر درختان آن نهرها جریان دارد، جاودانه در آن خواهند ماند؛ وعدهٔ خدا حقیقت است؛ و چه کسی از خدا راستگوتر سخن میگوید؟
- وَالَّذينَ آمَنوا وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ
- ترجمهٔ جمله: و کسانی که ایمان آوردند و اعمال شایسته انجام دادند
- واژگان و توضیح:
- وَ: حرف ربط؛ «و».
- الَّذينَ: اسم موصول جمعِ مذکر (–) به معنی «کسانی که». در متن قرآنی به گروهی از مردم اشاره دارد.
- آمَنوا: فعل ماضی جمعِ مذکر غایب از ریشهٔ «أ م ن» به معنی «ایمان آوردند/باور کردند». صیغهٔ آن در عربی جمع مذکر است؛ در ترجمهٔ فارسی به صورت «ایمان آوردند» یا «ایمان داشتند» گرفته شده است.
- وَ: «و» (برای اتصال به قسمت بعد).
- عَمِلُوا: فعل ماضی جمع مذکر از ریشهٔ «ع م ل» به معنی «عمل کردند/انجام دادند».
- الصّالِحاتِ: اسم مؤنثِ جمع یا صفت نسبتاً اسمیه از ریشهٔ «ص ل ح» با الِ تعریف؛ «کارهای صالح/شایسته/نیک». در عربی «صالحات» جمع مؤنث است اما در ترکیب با افعال برای اشاره به اعمال نیک بهکار میرود؛ معنی کلی «اعمال شایسته/نیکو».
- سَنُدخِلُهُم جَنّاتٍ تَجري مِن تَحتِهَا الأَنهارُ
- ترجمهٔ جمله: بهزودی آنان را وارد باغهایی خواهیم کرد که از زیر آن نهرها جریان دارد
- واژگان و توضیح:
- سَـ: حرفِ نصب آینده/نشانهٔ «بهزودی/به زودی» در فعل مستقبل تأکیدی (پیشوند سَـ در فعل).
- نُدخِلُ: فعل مستقبل یا مضارع منصوب به معنی «وارد خواهیم کرد/داخل میکنیم»؛ از ریشهٔ «د خ ل» به معنی «وارد کردن».
- هُم: ضمیر مفعولی جمع مذکر «آنها».
- جَنّاتٍ: جمع «جنّة» به معنی «باغها، بهشتها»؛ نکره و در حالت نصب است (مفعول فعل وارد کردن).
- تَجري: فعل مضارع مؤنث غایب از ریشهٔ «ج ر ي» به معنی «جاری میشود/جریان دارد». فعل مؤنث به جهت مطابقت با «جنّات» (مؤنث) استفاده شده است.
- مِن: حرف جر «از».
- تَحتِهَا: «تحت» به معنی «زیر»، «ـها» ضمیر مؤنث غایب مفرد به معنی «آن» — «زیر آن»؛ مضافالیه به «جنات» اشاره دارد (زیر آنها).
- الأَنهارُ: جمع «نهر» با ال تعریف به معنی «رودها/جریانها/نهرها». در اینجا «از زیر آنها نهرها جریان دارد».
- خالِدينَ فيها أَبَدًا
- ترجمهٔ جمله: جاودانه در آن خواهند ماند
- واژگان و توضیح:
- خالِدينَ: اسم فاعل یا صفت حال/مفعولی به معنی «جاودان ماندگان/مانایان»؛ مصدر صیغه یا فاعل برای حالتی دائم. به صورت نامفعول یا حالتی دائمی بیان میکند که ماندن طولانی و دائم است.
- فيها: «في» حرف جر به معنی «در/درون»، «ها» ضمیر مؤنث اشاره به «جنّات/آنها»؛ «در آن».
- أَبَدًا: قید زمان به معنی «ابداً/همیشه/برای همیشه». تأکید بر ابدیت و دوام.
- وَعدَ اللَّهِ حَقًّا
- ترجمهٔ جمله: وعدهٔ خدا حقیقت است
- واژگان و توضیح:
- وَعَدَ: فعل ماضی از ریشهٔ «و ع د» به معنی «وعده داد/قول داد».
- اللَّهِ: مضافالیه با ال التعریف «خدا». کسره نشان از مضافالیه بودن دارد.
- حَقًّا: اسم یا حال به معنی «حقیقتاً/راست/حقیقت»، آورده شده برای تأکید بر صحت و یقین وعده؛ غالباً به معنی «واقعی/حتمی/بیتردید» است.
- وَمَن أَصدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا
- ترجمهٔ جمله: و چه کسی از خدا راستگوتر سخن میگوید؟
- واژگان و توضیح:
- وَ: «و».
- مَن: حرف استفهام یا اسم موصول به معنی «چه کسی/کسی که».
- أَصدَقُ: صیغهٔ تفضیل از «صَدَقَ» به معنی «راستگوتر/صادقتر»، در اینجا به معنی «کس که راستگوتر است».
- مِنَ: حرفِ جر به معنی «از/نسبت به».
- اللَّهِ: «خدا» (مضافالیه).
- قِيلًا: اسم مصدر یا حال از ریشهٔ «ق و ل» به معنی «گفتار/سخن»؛ در این ترکیب «راستگوتر در سخن/قول»؛ یا «کدام سخن راستتر است؟» ـ ساختار جملهٔ عربی به صورت ادعایی است که با ترجمهٔ پرسشی به فارسی روان شده تا معنی روشن شود.
| 