وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ ۖ إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ
از خدا آمرزش بخواه
توضیح و معانی و صرف و نحو: - وَ: حرف عطف، به معنی «و».
- اسْتَغْفِرْ: فعل امر از باب اِسْتَفْعَلَ، مصدر آن اسْتِغْفار است. ریشهٔ ثلاثی غ-ف-ر به معنی «پوشاندن/آمرزش دادن»؛ اسْتَغْفَرَ یعنی «از خدا درخواست آمرزش کرد». در ساخت امر صرف فعل به صورت اسْتَغْفِرْ برای مخاطب مفرد مؤنث یا مذکر میآید (در عربی امر غیر مشخص: اسْتَغْفِرْ برای مخاطب مفرد).
- اللَّهَ: مفعولِ فعل اسْتَغْفَرَ، منصوب به فتح (اللَّهَ). «از خدا» یا «خدا را».نحو جمله: وَ حرف عطف است بر جملهٔ قبل (در آیههای پیشین) یا برای پیوند ساختار. اسْتَغْفِرِ فعل امر است و اللَّهَ مفعول، جمله امری است.
إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا
همانا خدا بسیار آمرزنده و مهربان است
توضیح و معانی و صرف و نحو: - إِنَّ: حرف توکید و نصب، همراه با اخباری که اسم آن باید منصوب شود. تأکید و تعجب گاه دارد به معنی «بیگمان/همانا».
- اللَّهَ: اسم إِنَّ منصوب به فتح (اللَّهَ)، فاعل ظاهری برای کلمهٔ بعد نیست بلکه «اسم إِنَّ» است. در ترجمهٔ فارسی معمولاً «خدا» به عنوان فاعل تفسیر میشود.
- كَانَ: فعل ماضٍ ناقص (كانَ) از أَفعالِ الکون و استعمال آن برای ایجاد زمان یا تاکید بر استمرار یا وصف در گذشته/احتمالاً حال؛ در اینجا همراه با اسم و خبرش میآید. ساختار: كانَ (فعل) + اسم (که معمولاً در حالت رفع) + خبر (که معمولاً در حالت نصب).
- غَفُورًا: خبر كانَ منصوب به تنوین فتح (غفوراً). «غفور» از صفات الهی به معنی فراوان آمرزنده/بسیار آمرزنده؛ صورت مفعولی یا صفت مبالغهای نیست بلکه صفت نسبتاً شایع است. نصب به دلیل خبر كانَ.
- رَحِيمًا: حال یا صفت اضافی/موازی برای تأکید، نیز منصوب مشابه غفوراً. «رحيم» به معنی مهربان، دلسوز، بخشایشگر، متصف به رحمت. از ریشه ر-ح-م. در ترکیب صفاتی برای خداوند، «غفوراً رحيمًا» به صورت اوصاف توأم آمرزش و رحمت است.نحو جمله: إِنَّ متکلم (حرف توکیدی) اسمش اللَّهَ منصوب است، و كانَ فعل ماضٍ که اسم آن ضمير مستتر یا میتوان گفت «كان» در اینجا بهکار رفته برای آوردن خبر: غفوراً رحيمًا خبر كانَ منصوب است. به بیان دیگر: «بیگمان خدا (همیشه) آمرزندهای مهربان است.»
| 