وَكَيفَ تَأخُذونَهُ
وَقَد أَفضىٰ بَعضُكُم إِلىٰ بَعضٍ
وَأَخَذنَ مِنكُم ميثاقًا غَليظًا
وَكَيفَ تَأخُذونَهُ ترجمه:
«و چگونه آن را باز پس میگیرید؟» توضیح واژهها: - وَ
- حرف عطف (و). برای پیوند دادن این جمله با جملههای قبل به کار میرود.
- معنای ساده: «و».
- كَيفَ
- اسم استفهام (کلمهی پرسشی).
- معنی: «چگونه»، «به چه صورت».
- در اینجا پرسش، پرسشِ انکاری است؛ یعنی خداوند در ظاهر سؤال میپرسد، اما در واقع نکوهش و سرزنش میکند: «چطور ممکن است چنین کاری بکنید؟!».
- تَأخُذونَهُ
- فعل مضارع، مخاطب جمع: «میگیرید / میستانید».
- ریشه: «أخذ» به معنای «گرفتن، بر داشتن، گرفتنِ چیزی از کسی».
- تَأخُذونَ: «شما میگیرید».
- هُ: ضمیر متصل، برمیگردد به «مالی» که قبلاً داده شده (در سیاق آیات، به «مَهر» اشاره دارد)، یعنی: «آن را».
- بنابراین: «تَأخُذونَهُ» یعنی «آن را میگیرید / آن را بازپس میگیرید».
معنای جمله با هم:
«و (با این حال) چگونه آن را بازپس میگیرید؟»
یعنی: «چهطور رویتان میشود آن مال (مثل مهر) را پس بگیرید؟»
وَقَد أَفضىٰ بَعضُكُم إِلىٰ بَعضٍ ترجمه:
«در حالی که بعضی از شما با بعضی دیگر درآمیختهاید (و با هم رابطهی زناشویی داشتهاید).» توضیح واژهها: - وَ
- حرف عطف. جملهی حالیه را به جملهی قبل وصل میکند.
- در فارسی: «و»، «در حالی که».
- قَد
- حرف تحقیق یا تقلیل، بسته به سیاق؛ اینجا برای تأکید بر وقوع فعل در گذشته به کار رفته است.
- وقتی با فعل ماضی میآید، معمولاً نشان میدهد کاری واقع شده و تحقق یافته است.
- اینجا یعنی: «بهراستی»، «واقعاً».
- أَفضىٰ
- فعل ماضی، سوم شخص مفرد (او).
- ریشه: «فَضْوا / إفضاء» به معنای «رسیدن، نزدیک شدن، خلوت کردن، به هم رسیدن بدون مانع».
- در استعمال قرآنی در اینجا به معنای «نزدیکی کامل زناشویی داشتن، تماس و آمیزش جنسی داشتن» است، یعنی رسیدن دو همسر به هم در خلوت، بدون مانع.
- پس «أفضىٰ» یعنی «رسید، درآمیخت، نزدیک شد (نزدیکی زناشویی کرد)».
- بَعضُكُم
- «بَعضُ» یعنی «بعضی، برخی، قسمتی».
- «كُم» ضمیر جمع مخاطب: «شما».
- با هم: «بعضی از شما».
- یعنی یک طرفِ رابطهی زناشویی.
- إِلىٰ
- حرف جر (حرف اضافه).
- معنی: «به، سویِ».
- در این ساختار: «إفضاء إلی» یعنی «به سوی کسی رسیدن و با او درآمیختن».
- بَعضٍ
- «بعض» دوم، اینجا اسم مجرور (بعد از «إلى»).
- در فارسی: «بعضی (دیگر)» یا «برخی دیگر».
- با «بعضكم» میسازد: «بعضی از شما به بعضی دیگر».
- یعنی مردان و زنان در ارتباط زناشویی دو سویه با هم قرار گرفتهاند.
معنای جمله با هم:
«در حالی که برخی از شما با برخی دیگر (یعنی همسرانتان) درآمیختهاید و رابطهی زناشویی و خلوت کامل داشتهاید.»
این جمله علتِ انکار است: چون چنین پیوند نزدیک و عمیقی بوده، بازپس گرفتن مهر کار ناپسند و غیرانسانی است.
وَأَخَذنَ مِنكُم ميثاقًا غَليظًا ترجمه:
«و آنان از شما پیمانی استوار و سخت (محکم) گرفتهاند.» توضیح واژهها: - وَ
- حرف عطف. جملهی دیگری را که علت و تأکید بیشتری بر نکوهش دارد، به دو جملهی قبلی وصل میکند.
- در فارسی: «و».
- أَخَذنَ
- فعل ماضی، سوم شخص جمع مؤنث: «آنان (زنان) گرفتند».
- ریشه: همان ریشهی «أخذ» به معنای «گرفتن».
- «أَخَذنَ» نشان میدهد فاعل، جمع مؤنث است؛ یعنی «آن زنان (همسران)».
- معنا: «گرفتند، ستاندند، از شما دریافت کردند».
- مِنكُم
- «مِن» حرف جر: «از».
- «كُم» ضمیر جمع مخاطب: «شما».
- با هم: «از شما».
- یعنی این پیمان از جانب شما به آنان داده شده و آنها آن را از شما گرفتهاند.
- ميثاقًا
- «میثاق» یعنی «پیمانِ محکم، عهدِ مؤکد و قراردادِ جدی همراه با تعهد».
- از ریشهی «وَثَقَ» به معنای «محکم و استوار بودن، اعتماد داشتن» است.
- تنوین «ـًا» نشان میدهد که مفعولبهِ «أخذنَ» است: «پیمانی را گرفتند».
- غَليظًا
- صفت برای «میثاق».
- در لغت «غَلیظ» یعنی «کلفت، ضخیم، سفت، شدید».
- در معنای اعتباری و اخلاقی: «بسیار محکم، جدی، سنگین و سخت، دارای وزن و اهمیت بالا».
- بنابراین «میثاق غلیظ» یعنی «پیمانِ بسیار محکم و سنگین».
- مفسران گفتهاند این «پیمان غلیظ» همان عقد نکاح و تعهد اخلاقی، انسانی و الهی است که مرد در برابر زن میپذیرد؛ تعهد به نگهداری، احترام، وفاداری و رعایت حقوق.
معنای جمله با هم:
«و آنان از شما پیمانی بسیار سنگین و محکم گرفتهاند.»
یعنی: با ازدواج، شما در برابر همسرانتان تعهدی جدی و سنگین دادهاید؛ در چنین وضعی، بازپس گرفتن مال (مثل مهر) برخلاف این پیمان محکم است.
ترکیب کلی آیه: اگر سه جمله را در کنارِ هم و با توجه به سیاق بفهمیم، حاصلِ معنای روان در فارسی چنین است: «و چگونه آن را (مهر را) بازپس میگیرید، در حالی که شما با یکدیگر درآمیختهاید (و رابطهی زناشویی و خلوت کامل داشتهاید)، و آنان از شما پیمانی سخت و بسیار محکم گرفتهاند؟» این آیه با سه نکتهی پیدرپی، کارِ بازپس گرفتن مهر را نکوهش میکند: - طرح پرسشِ انکاری: «چطور چنین کاری میکنید؟»
- یادآوری صمیمیت و نزدیکی زناشویی: «قد أفضى بعضکم إلى بعض».
- یادآوری عهد و پیمان سنگین ازدواج: «میثاقًا غلیظًا».
| 