الَّذينَ يَذكُرونَ اللَّهَ قِيامًا وَقُعودًا وَعَلىٰ جُنوبِهِم وَيَتَفَكَّرونَ في خَلقِ السَّماواتِ وَالأَرضِ رَبَّنا ما خَلَقتَ هٰذا باطِلًا سُبحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ - الَّذينَ يَذكُرونَ اللَّهَ قِيامًا وَقُعودًا وَعَلىٰ جُنوبِهِم
- آنان که خدا را در حال ایستاده و نشسته و بر پهلوهای خود یاد میکنند.
- الَّذينَ: اسم موصول؛ معنی: کسانی که؛ ریشه: الذي (منسوب به مادة ل ذ ي نزد نحویان)؛ وزن/باب: اسم موصول، غیر مشتق.
- يَذكُرونَ: فعل مضارع جمع مذکر؛ معنی: یاد میکنند؛ ریشه: ذ ك ر؛ وزن/باب: يَفْعُلونَ، باب فَعَلَ يَفْعُلُ.
- اللَّهَ: اسم خاص؛ معنی: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن/باب: اسم جامد.
- قِيامًا: مصدر/حال منصوب؛ معنی: ایستاده/ایستادن؛ ریشه: ق و م؛ وزن/باب: فِعال، باب قام يَقوم.
- وَ: حرف عطف؛ معنی: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- قُعودًا: مصدر/حال منصوب؛ معنی: نشسته/نشستن؛ ریشه: ق ع د؛ وزن/باب: فُعول، باب قَعَدَ يَقعُد.
- وَ: حرف عطف؛ معنی: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- عَلىٰ: حرف جر؛ معنی: بر/روی؛ ریشه: ع ل و؛ وزن/باب: حرف.
- جُنوبِهِم: اسم جمع مضافالیه؛ معنی: پهلوهایشان؛ ریشه: ج ن ب؛ وزن/باب: فُعول (جمع جَنب)، ضمیر «هم» متصل.
- وَيَتَفَكَّرونَ في خَلقِ السَّماواتِ وَالأَرضِ
- و در آفرینش آسمانها و زمین اندیشه میکنند.
- وَ: حرف عطف؛ معنی: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- يَتَفَكَّرونَ: فعل مضارع جمع؛ معنی: تفکر میکنند؛ ریشه: ف ك ر؛ وزن/باب: يَتَفَعَّلونَ، باب تَفَعُّل.
- في: حرف جر؛ معنی: در؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- خَلقِ: اسم/مصدر مضاف؛ معنی: آفرینش؛ ریشه: خ ل ق؛ وزن/باب: فَعْل، باب خَلَقَ يَخلُق.
- السَّماواتِ: اسم جمع مؤنث سالم؛ معنی: آسمانها؛ ریشه: س م و؛ وزن/باب: جمع سالم بر سَماء.
- وَ: حرف عطف؛ معنی: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- الأَرضِ: اسم؛ معنی: زمین؛ ریشه: أ ر ض؛ وزن/باب: اسم جامد.
- رَبَّنا ما خَلَقتَ هٰذا باطِلًا
- پروردگارا، این را بیهوده نیافریدهای.
- رَبَّنا: منادا مضاف با ضمیر؛ معنی: پروردگارِ ما؛ ریشه: ر ب ب؛ وزن/باب: فَعَّل/رَبّ (اسم).
- ما: حرف نفی؛ معنی: نه/نفی فعل گذشته؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- خَلَقتَ: فعل ماضی مخاطب مفرد؛ معنی: آفریدی؛ ریشه: خ ل ق؛ وزن/باب: فَعَلْتَ، باب خَلَقَ.
- هٰذا: اسم اشاره؛ معنی: این؛ ریشه: —؛ وزن/باب: اسم اشاره.
- باطِلًا: حال/مفعول مطلق نوعی؛ معنی: بیهوده/باطل؛ ریشه: ب ط ل؛ وزن/باب: فاعِل (اسم صفت) منصوب تنوین.
- سُبحانَكَ فَقِنا عَذابَ النّارِ
- منزّهی تو؛ پس ما را از عذاب آتش نگاه دار.
- سُبحانَكَ: مصدر منصوب مضاف به ضمیر؛ معنی: پاکی/منزّهی تو؛ ریشه: س ب ح؛ وزن/باب: فُعلان، مصدر.
- فَ: حرف تفریع/سبب؛ معنی: پس؛ ریشه: —؛ وزن/باب: حرف.
- قِنا: فعل امر + ضمیر؛ معنی: ما را نگاه دار/حفظ کن؛ ریشه: و ق ي؛ وزن/باب: قِ (امر) + نا (ضمیر)، باب وَقَى يَقِي.
- عَذابَ: مفعول به؛ معنی: عذاب؛ ریشه: ع ذ ب؛ وزن/باب: فَعال، اسم.
- النّارِ: اسم؛ معنی: آتش؛ ریشه: ن و ر/ن ي ر؛ وزن/باب: اسم جامد معرّف به «ال».
ترجمه کل آیه: آنان که خدا را در حال ایستاده و نشسته و بر پهلوهای خود یاد میکنند و در آفرینش آسمانها و زمین میاندیشند، [و میگویند:] پروردگارا، این را بیهوده نیافریدهای؛ منزهی تو؛ پس ما را از عذاب آتش نگاه دار. | 