ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ المُؤمِنينَ عَلىٰ ما أَنتُم عَلَيهِ حَتّىٰ يَميزَ الخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ ۗ وَما كانَ اللَّهُ لِيُطلِعَكُم عَلَى الغَيبِ وَلٰكِنَّ اللَّهَ يَجتَبي مِن رُسُلِهِ مَن يَشاءُ ۖ فَآمِنوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ۚ وَإِن تُؤمِنوا وَتَتَّقوا فَلَكُم أَجرٌ عَظيمٌ ۱) ما كانَ اللَّهُ لِيَذَرَ المُؤمِنينَ عَلىٰ ما أَنتُم عَلَيهِ حَتّىٰ يَميزَ الخَبيثَ مِنَ الطَّيِّبِ - ترجمه: خداوند هرگز مؤمنان را بر آنچه شما بر آن هستید رها نمیکند تا آنکه ناپاک را از پاک جدا سازد.
- ما: حرف نفی، معنی: «نیست/نبود»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- كانَ: فعل ماضی ناقص، معنی: «بود/نمیسزد»، ریشه: ك و ن، وزن: فَعَلَ، باب: ثلاثی مجرد (كانَ من أفعال ناقصه)
- اللَّهُ: اسم جلاله، معنی: «خدا»، ریشه: أ ل ه، وزن: فَعَّال/اسم خاص، باب: —
- لِيَذَرَ: لام تعلیل/جحود + فعل مضارع منصوب، معنی: «تا رها کند/نمیسزد که رها کند»، ریشه: و ذ ر، وزن: يَفْعَلَ، باب: ثلاثی مجرد
- المُؤمِنينَ: اسم جمع مذکر سالم معرفه، معنی: «مؤمنان»، ریشه: أ م ن، وزن: مُفْعِلِين (اسم فاعل جمع: مؤمنون/مؤمنين)، باب: أفعل (أمَنَ→آمَنَ)
- عَلىٰ: حرف جر، معنی: «بر»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- ما: اسم موصول/مصدرية، معنی: «آنچه»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- أَنتُم: ضمیر منفصل جمع، معنی: «شما»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- عَلَيهِ: حرف جر + ضمیر، معنی: «بر آن»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- حَتّىٰ: حرف غایت/تعلیل، معنی: «تا»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- يَميزَ: فعل مضارع منصوب، معنی: «جدا سازد/تمییز دهد»، ریشه: م ي ز، وزن: يَفْعِلَ، باب: ثلاثی مجرد (ماضیش مازَ/مَيَّزَ؛ در اینجا يُمِيزُ)
- الخَبيثَ: اسم مفرد مفعولبه، معنی: «ناپاک/بد»، ریشه: خ ب ث، وزن: فَعيل، باب: صفت مشبهه
- مِنَ: حرف جر، معنی: «از»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- الطَّيِّبِ: اسم مفرد مجرور، معنی: «پاک/نیک»، ریشه: ط ي ب، وزن: فَعِّيل (طَيِّب)، باب: صفت مشبهه
۲) وَما كانَ اللَّهُ لِيُطلِعَكُم عَلَى الغَيبِ - ترجمه: و خداوند هرگز شما را بر غیب آگاه نمیکند.
- وَ: حرف عطف، معنی: «و»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- ما: حرف نفی، معنی: «نیست/نبود»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- كانَ: فعل ماضی ناقص، معنی: «بود/نمیسزد»، ریشه: ك و ن، وزن: فَعَلَ، باب: ثلاثی مجرد (ناقص)
- اللَّهُ: اسم جلاله، معنی: «خدا»، ریشه: أ ل ه، وزن: —
- لِيُطلِعَكُم: لام جحود/تعلیل + فعل مضارع منصوب + ضمیر مفعولی، معنی: «تا آگاه سازدتان/آگاهتان کند» (در سیاق نفی: «نمیسزد که آگاه کند»)، ریشه: ط ل ع، وزن: يُفْعِلَ (أَطْلَعَ يُطْلِعُ)، باب: إفعال
- عَلَى: حرف جر، معنی: «بر»، ریشه: —
- الغَيبِ: اسم مفرد معرفه مجرور، معنی: «غیب/نهان»، ریشه: غ ي ب، وزن: فَعْل، باب: مصدر/اسم جنس
۳) وَلٰكِنَّ اللَّهَ يَجتَبي مِن رُسُلِهِ مَن يَشاءُ - ترجمه: ولی خداوند از میان پیامبرانش هر که را بخواهد برمیگزیند.
- وَلكِنَّ: حرف استدراک مؤکد، معنی: «ولی/اما»، ریشه: — ، وزن/باب: —
- اللَّهَ: اسم جلاله (منصوب به إنّ)، معنی: «خدا»، ریشه: أ ل ه، وزن: —
- يَجتَبي: فعل مضارع مرفوع، معنی: «برمیگزیند/میگزینَد»، ریشه: ج ب ي، وزن: يَفْتَعِلُ (اجتبى يَجْتَبِي)، باب: افتعال (فعلی مزید)
- مِن: حرف جر، معنی: «از»، ریشه: —
- رُسُلِهِ: جمع رسول مجرور + ضمیر، معنی: «فرستادگانش/پیامبرانش»، ریشه: ر س ل، وزن: فُعُل (جمع تکسیر)، باب: —
- مَن: اسم موصول، معنی: «هر که/کسی که»، ریشه: —
- يَشاءُ: فعل مضارع مرفوع، معنی: «بخواهد»، ریشه: ش ي ء، وزن: يَفْعَلُ (شاء يشاء)، باب: ثلاثی مجرد (ناقص یائی)
۴) فَآمِنوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ - ترجمه: پس به خدا و پیامبرانش ایمان بیاورید.
- فَ: حرف تفریع، معنی: «پس»، ریشه: —
- آمِنوا: فعل امر جمع، معنی: «ایمان بیاورید»، ریشه: أ م ن، وزن: أَفْعِلوا (آمَنَ يُؤْمِنُ، صیغه امر: آمِنوا)، باب: إفعال/إیمان مشتق از «آمن»
- بِاللَّهِ: حرف جر + اسم جلاله، معنی: «به خدا»، ریشه: أ ل ه، وزن: —
- وَ: حرف عطف، معنی: «و»، ریشه: —
- رُسُلِهِ: اسم جمع مجرور + ضمیر، معنی: «پیامبرانش»، ریشه: ر س ل، وزن: فُعُل، باب: —
۵) وَإِن تُؤمِنوا وَتَتَّقوا فَلَكُم أَجرٌ عَظيمٌ - ترجمه: و اگر ایمان بیاورید و پرهیزکاری کنید، برای شما پاداشی بزرگ است.
- وَ: حرف عطف، معنی: «و»، ریشه: —
- إِن: حرف شرط، معنی: «اگر»، ریشه: —
- تُؤمِنوا: فعل مضارع مجزوم فعل شرط، معنی: «ایمان بیاورید»، ریشه: أ م ن، وزن: تُفْعِلوا (يُؤْمِنُ)، باب: إفعال
- وَ: حرف عطف، معنی: «و»، ریشه: —
- تَتَّقوا: فعل مضارع مجزوم فعل شرط، معنی: «پرهیزکاری کنید/تقوا پیشه کنید»، ریشه: و ق ي، وزن: تَفْتَعِلوا (اتَّقَى يَتَّقِي)، باب: افتعال (ادغام تاء)
- فَلَكُم: حرف تفریع + جار و مجرور، معنی: «پس برای شماست»، ریشه: —
- أَجرٌ: اسم مفرد مرفوع، معنی: «پاداش»، ریشه: أ ج ر، وزن: فَعْل/فَعُل (أجر)، باب: —
- عَظيمٌ: صفت مفرد مرفوع، معنی: «بزرگ»، ریشه: ع ظ م، وزن: فَعيل، باب: صفت مشبهه
ترجمه کل آیه: خداوند هرگز مؤمنان را بر آنچه شما بر آن هستید رها نمیکند تا آنکه ناپاک را از پاک جدا سازد؛ و خداوند هرگز شما را بر غیب آگاه نمیکند، ولی خداوند از میان پیامبرانش هر که را بخواهد برمیگزیند؛ پس به خدا و پیامبرانش ایمان بیاورید؛ و اگر ایمان بیاورید و پرهیزکاری کنید، برای شما پاداشی بزرگ است. | 