- إِن يَمسَسكُم قَرحٌ
- اگر آسیبی به شما برسد،
- إن: حرف شرط/توكيد؟ اینجا حرف شرط مخفف از «إنْ»، نوع: حرف شرط جازم؛ معنا: اگر.
- يَمسَسْكُم: فعل مضارع مجزوم (مساس یابد/برسد) + ضمیر مفعولی «کم»؛ ریشه: م-س-س؛ وزن: يَفْعَلْ (يمسَسْ)؛ باب: ثلاثی مجرد (فعل لازم/متعدی).
- قَرحٌ: اسم (زخم/آسیب)؛ معنا: زخم، رنج؛ ریشه: ق-ر-ح؛ وزن: فَعْل؛ باب: اسم جامد.
- فَقَد مَسَّ القَومَ قَرحٌ مِثلُهُ
- پس قومی را زخمی همانند آن نیز رسیده است،
- فَ: حرف عطف/تفریع؛ معنا: پس.
- قد: حرف تحقيق/تقريب؛ معنا: بهراستی/قطعاً (در ماضی برای تاکید).
- مَسَّ: فعل ماضی (رسید/اصابت کرد)؛ ریشه: م-س-س؛ وزن: فَعَّ (با ادغام؛ اصل: مَسَسَ)؛ باب: ثلاثی مجرد.
- القَومَ: اسم، مفعولٌبه منصوب (قوم/مردم)؛ ریشه: ق-و-م؛ وزن: فَعْل (اسم جمع جنس)؛ باب: اسم جامد.
- قَرحٌ: اسم فاعلِ نحوی؟ اینجا فاعل مرفوعِ فعل «مَسَّ» (زخمی)؛ معنا: زخم/آسیب؛ ریشه: ق-ر-ح؛ وزن: فَعْل؛ باب: اسم جامد.
- مِثلُهُ: اسم + ضمیر (همانندِ آن)؛ ریشه: م-ث-ل؛ وزن: فِعْل؛ باب: اسم جامد. اعراب: مضافٌالیه «هُ»؛ «مثلُهُ» مضافومضافالیه و در محل صفت برای «قرحٌ».
- وَتِلكَ الأَيّامُ نُداوِلُها بَينَ النّاسِ
- و این روزها را میان مردم دستبهدست میگردانیم،
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و.
- تِلكَ: اسم اشاره مؤنث دور (آن/اینِ دور)؛ اینجا برای تعظیم؛ ریشه: ذ-ل-ك (اعتباری)؛ وزن: —؛ باب: اسم اشاره.
- الأَيّامُ: اسم جمع «یوم» (روزها)، مبتدا مرفوع؛ ریشه: ي-و-م؛ وزن: أَفْعال (جمع تَکسیر)؛ باب: اسم.
- نُداوِلُها: فعل مضارع مرفوع متکلم مع الغیر + ضمیر مفعولی «ها» (ما دستبهدست میگردانیمش)؛ ریشه: د-و-ل؛ وزن: نُفاعِلُ (مضارع باب مُفاعلة)؛ باب: ثلاثی مزید فیه (باب مُفاعلة: داوَلَ/يُداوِلُ).
- بَينَ: ظرف/اسم، مضاف (میان)؛ ریشه: ب-ي-ن؛ وزن: فَعْل؛ باب: اسم.
- النّاسِ: اسم جمع (مضافالیه مجرور: مردم)؛ ریشه: أ-ن-س؛ وزن: فَعال (قلب)، مشهور به اسم جمع؛ باب: اسم.
- وَلِيَعلَمَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنوا
- و تا خدا آگاه سازد/بداند چه کسانی ایمان آوردند،
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و.
- لِـ: لام تعلیل؛ معنا: تا/برای اینکه.
- يَعلَمَ: فعل مضارع منصوب (بداند/آشکار کند)؛ ریشه: ع-ل-م؛ وزن: يَفْعَلَ؛ باب: ثلاثی مجرد.
- اللَّهُ: اسم جلاله، فاعل مرفوع؛ ریشه: أ-ل-ه؛ وزن: فَعّال (تحلیلی)، اسم عَلَم.
- الَّذينَ: اسم موصول جمع؛ معنا: کسانی که؛ ریشه: —؛ باب: اسم موصول.
- آمَنوا: فعل ماضی جمع (ایمان آوردند) + واو جماعت؛ ریشه: أ-م-ن؛ وزن: أَفْعَلوا (اصل: آمَنُوا از باب إفعال: آمنَ/یؤمنُ)؛ باب: إفعال.
- وَيَتَّخِذَ مِنكُم شُهَداءَ
- و از میان شما گواهانی برگیرد،
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و.
- يَتَّخِذَ: فعل مضارع منصوب (برگیرد/اتخاذ کند)؛ ریشه: أ-خ-ذ (اتَّخَذَ از باب افتعال با ادغام تاء)؛ وزن: يَفتَعِلَ (با ادغام: يَتَّخِذَ)؛ باب: افتعال.
- مِنكُم: حرف جر + ضمیر (از شما/از میان شما)؛ ریشه: —؛ باب: حروف.
- شُهَداءَ: اسم جمع (شهیدان/گواهان)، مفعولٌبه منصوب؛ ریشه: ش-ه-د؛ وزن: فُعَلاء (جمع کثرت)؛ باب: اسم.
- وَاللَّهُ لا يُحِبُّ الظّالِمينَ
- و خدا ستمگران را دوست نمیدارد،
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و.
- اللَّهُ: اسم جلاله، مبتدا مرفوع؛ ریشه: أ-ل-ه؛ اسم عَلَم.
- لا: حرف نفی؛ معنا: نه/نمی.
- يُحِبُّ: فعل مضارع مرفوع (دوست میدارد)؛ ریشه: ح-ب-ب؛ وزن: يُفِعُّ؟ درست: يُفِعّ/يُفَعِّل؟ صورت صحیح: يُحِبُّ بر وزن يُفِعُّ از ثلاثی مجرد (حَبَّ/يُحِبُّ)؛ باب: ثلاثی مجرد.
- الظّالِمينَ: اسم فاعل جمع سالم منصوب/مجرور محلاً بهعنوان مفعولٌبه (ستمگران)؛ ریشه: ظ-ل-م؛ وزن: فاعِلین (جمع سالم «ظالم»)؛ باب: اسم.
ترجمه کل آیه: اگر آسیبی به شما برسد، همانا به آن قوم نیز آسیبی همانند آن رسیده است؛ و این روزها را میان مردم دستبهدست میگردانیم تا خدا معلوم بدارد چه کسانی ایمان آوردهاند و از میان شما گواهانی بگیرد؛ و خدا ستمگران را دوست نمیدارد. إِن يَمسَسكُم قَرحٌ فَقَد مَسَّ القَومَ قَرحٌ مِثلُهُ ۚ وَتِلكَ الأَيّامُ نُداوِلُها بَينَ النّاسِ وَلِيَعلَمَ اللَّهُ الَّذينَ آمَنوا وَيَتَّخِذَ مِنكُم شُهَداءَ ۗ وَاللَّهُ لا يُحِبُّ الظّالِمينَ | 