003-112-095-آل عمران

• ضُرِبَت عَلَيهِمُ الذِّلَّةُ أَينَ ما ثُقِفوا
  • بر آنان خواری تحمیل شد هر جا که یافت شوند.
  • ضُرِبَت: فعل ماضی مجهول؛ معنای فارسی: زده شد/تحمیل شد؛ ریشه: ض ر ب؛ وزن: فُعِلَت؛ باب: ثلاثی مجرد (مجهول)
  • عَلَيهِمُ: جار و مجرور + ضمیر؛ معنای فارسی: بر آنان؛ ریشه: ع ل و (على حرف جر ریشه ندارد)، ضمیر: هُم؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • الذِّلَّةُ: اسم؛ معنای فارسی: خواری، ذلت؛ ریشه: ذ ل ل؛ وزن: فِعَّة؛ باب: ـ
  • أَيْنَ: اسم استفهام/شرط مکانی؛ معنای فارسی: کجا؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • ما: اسم موصول/شرط؛ معنای فارسی: هر آن‌چه/هر جا که؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • ثُقِفوا: فعل ماضی مجهول؛ معنای فارسی: یافت شدند/گرفته شدند؛ ریشه: ث ق ف؛ وزن: فُعِلوا؛ باب: ثلاثی مجرد (مجهول)
• إِلّا بِحَبلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبلٍ مِنَ النّاسِ
  • مگر با ریسمانی از جانب خدا و ریسمانی از سوی مردم.
  • إِلّا: ادات استثناء؛ معنای فارسی: مگر/جز؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • بِحَبلٍ: جار و مجرور؛ معنای فارسی: با ریسمانی؛ ریشه: ح ب ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: ـ
  • مِنَ: حرف جر؛ معنای فارسی: از؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • اللَّهِ: اسم عَلَم (لفظ جلاله)؛ معنای فارسی: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: فُعّال (بحثی)، باب: ـ
  • وَ: حرف عطف؛ معنای فارسی: و؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • حَبلٍ: اسم؛ معنای فارسی: ریسمان؛ ریشه: ح ب ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: ـ
  • مِنَ: حرف جر؛ معنای فارسی: از؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • النّاسِ: اسم جمع؛ معنای فارسی: مردم؛ ریشه: أ ن س/ن و س (اختلافی)، وزن: فاعِل/اسم جمع؛ باب: ـ
• وَباءوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ
  • و گرفتار خشمى از سوی خدا شدند.
  • وَ: حرف عطف؛ معنای فارسی: و؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • باءوا: فعل ماضی؛ معنای فارسی: بازگشتند/به‌سزایی دچار شدند؛ ریشه: ب و أ؛ وزن: فاعَلوا/فَعَلوا (صيغۀ جمع: باءوا)، باب: ثلاثی مجرد
  • بِغَضَبٍ: جار و مجرور؛ معنای فارسی: به/با خشمی؛ ریشه: غ ض ب؛ وزن: فَعَل؛ باب: ـ
  • مِنَ: حرف جر؛ معنای فارسی: از؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • اللَّهِ: اسم عَلَم؛ معنای فارسی: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
• وَضُرِبَت عَلَيهِمُ المَسكَنَةُ
  • و بر آنان بینوایی (فقر و خواری) نهاده شد.
  • وَ: حرف عطف؛ معنای فارسی: و؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • ضُرِبَت: فعل ماضی مجهول؛ معنای فارسی: تحمیل شد/نهاده شد؛ ریشه: ض ر ب؛ وزن: فُعِلَت؛ باب: ثلاثی مجرد (مجهول)
  • عَلَيهِمُ: جار و مجرور + ضمیر؛ معنای فارسی: بر آنان؛ ریشه: ع ل و (على حرف جر)، ضمیر: هُم؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • المَسكَنَةُ: اسم؛ معنای فارسی: بینوایی/درماندگی؛ ریشه: س ك ن؛ وزن: مَفْعَلَة؛ باب: ـ
• ذٰلِكَ بِأَنَّهُم كانوا يَكفُرونَ بِآياتِ اللَّهِ
  • این به‌سبب آن بود که آنان به آیات خدا کفر می‌ورزیدند.
  • ذٰلِكَ: اسم اشاره؛ معنای فارسی: آن/این؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • بِأَنَّهُم: حرف جر + أنّ مشبهه بالفعل + ضمیر؛ معنای فارسی: به‌سبب اینکه آنان؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • كانوا: فعل ماضی ناقص (کانَ + واو جمع)؛ معنای فارسی: بودند/پیوسته می‌کردند؛ ریشه: ك و ن؛ وزن: فَعَلوا؛ باب: ثلاثی مجرد
  • يَكفُرونَ: فعل مضارع؛ معنای فارسی: کفر می‌ورزند؛ ریشه: ك ف ر؛ وزن: يَفْعُلونَ؛ باب: ثلاثی مجرد
  • بِآياتِ: جار و مجرور (مضاف)؛ معنای فارسی: به آیاتِ؛ ریشه: أ ي ي/أ و ي (آیة)، وزن: فاعِلَة/آيَة؛ باب: ـ
  • اللَّهِ: اسم عَلَم؛ معنای فارسی: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
• وَيَقتُلونَ الأَنبِياءَ بِغَيرِ حَقٍّ
  • و پیامبران را ناحق می‌کشتند.
  • وَ: حرف عطف؛ معنای فارسی: و؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • يَقتُلونَ: فعل مضارع؛ معنای فارسی: می‌کشند/می‌کشتند؛ ریشه: ق ت ل؛ وزن: يَفْعُلونَ؛ باب: ثلاثی مجرد
  • الأَنبِياءَ: اسم جمع (جمع نبی)؛ معنای فارسی: پیامبران؛ ریشه: ن ب أ؛ وزن: أَفْعِلاء (جمع تكسير)، باب: ـ
  • بِغَيرِ: جار و مجرور؛ معنای فارسی: به‌ناحق/بی‌حق؛ ریشه: غ ي ر؛ وزن: فَعْل؛ باب: ـ
  • حَقٍّ: اسم؛ معنای فارسی: حق؛ ریشه: ح ق ق؛ وزن: فَعّ؛ باب: ـ
• ذٰلِكَ بِما عَصَوا وَكانوا يَعتَدونَ
  • این به‌سبب آن بود که نافرمانی کردند و همواره تجاوز می‌نمودند.
  • ذٰلِكَ: اسم اشاره؛ معنای فارسی: این/آن؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • بِما: حرف جر + اسم موصول/مصدر؛ معنای فارسی: به‌سبب آنچه/به سبب اینکه؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • عَصَوا: فعل ماضی؛ معنای فارسی: نافرمانی کردند؛ ریشه: ع ص و/ع ص ي؛ وزن: فَعَلوا؛ باب: ثلاثی مجرد
  • وَ: حرف عطف؛ معنای فارسی: و؛ ریشه: ـ؛ وزن: ـ؛ باب: ـ
  • كانوا: فعل ماضی ناقص؛ معنای فارسی: بودند/پیوسته؛ ریشه: ك و ن؛ وزن: فَعَلوا؛ باب: ثلاثی مجرد
  • يَعتَدونَ: فعل مضارع؛ معنای فارسی: تجاوز می‌کردند/ستم می‌ورزیدند؛ ریشه: ع د و؛ وزن: يَفْتَعِلونَ/يَفْعَلونَ (اعتدى باب افتعال)، باب: افتعال

ترجمه کل آیه: بر آنان خواری تحمیل شد هر جا که یافت شوند، مگر با ریسمانی از جانب خدا و ریسمانی از سوی مردم؛ و به خشمی از خدا گرفتار شدند و بر آنان بینوایی نهاده شد. این به‌سبب آن بود که آنان به آیات خدا کفر می‌ورزیدند و پیامبران را به‌ناحق می‌کشتند. این به‌سبب آن بود که نافرمانی کردند و پیوسته تجاوز می‌نمودند.