آیه: «يَومَ تَبيَضُّ وُجوهٌ وَتَسوَدُّ وُجوهٌ ۚ فَأَمَّا الَّذينَ اسوَدَّت وُجوهُهُم أَكَفَرتُم بَعدَ إيمانِكُم فَذوقُوا العَذابَ بِما كُنتُم تَكفُرونَ» - جمله: «يَومَ تَبيَضُّ وُجوهٌ»
- ترجمه: روزی که چهرههایی سفید میشود.
- يَومَ: اسم، روز؛ ریشه: ي-و-م؛ وزن: فَعْل؛ نوع: ظرف زمان منصوب.
- تَبيَضُّ: فعل مضارع، سفید میشوند؛ ریشه: ب-ي-ض؛ وزن: تَفَعَّلَ (مضارع: يَتَفَعَّلُ) با ادغام؛ باب: تفعّل؛ صیغه: مضارع مجهّز به تاء مخاطب/علامت مضارع، غایب مفرد مؤنث/جمع غیرعاقل موافق «وجوه».
- وُجوهٌ: اسم جمع، چهرهها؛ ریشه: و-ج-ه؛ وزن: فُعول (جمع «وجه» بر وزن فَعْل)؛ اعراب: مرفوع نکره؛ نقش: فاعل.
- جمله: «وَتَسوَدُّ وُجوهٌ»
- ترجمه: و چهرههایی سیاه میشود.
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و.
- تَسوَدُّ: فعل مضارع، سیاه میشوند؛ ریشه: س-و-د؛ وزن: تَفَعَّلَ (مضارع: يَتَفَعَّلُ) با ادغام؛ باب: تفعّل؛ صیغه: همانند «تبيضّ» موافق «وجوه».
- وُجوهٌ: اسم جمع، چهرهها؛ ریشه: و-ج-ه؛ وزن: فُعول؛ اعراب: مرفوع؛ نقش: فاعل.
- جمله: «فَأَمَّا الَّذينَ اسوَدَّت وُجوهُهُم»
- ترجمه: پس اما کسانی که چهرههایشان سیاه شده است،
- فَ: حرف تفریع؛ معنا: پس.
- أَمَّا: حرف شرط/تقسیم؛ معنا: اما/بخشبندی.
- الَّذينَ: اسم موصول جمع؛ معنا: کسانی که؛ ریشه: لا (موصولی)، وزن: الَّذِي (مفرد)؛ اعراب: منصوب به «أمّا» محلّاً/مرفوع معنایی به عنوان مبتدا در ساخت تقسیم.
- اسوَدَّت: فعل ماضی، سیاه شد؛ ریشه: س-و-د؛ وزن: افْعَلَّ (ماضی: اسْوَدَّ)؛ باب: افعلال؛ صیغه: مؤنث مفرد موافق «وجوه».
- وُجوهُهُم: ترکیب اضافی + ضمیر؛ معنا: چهرههایشان؛
- وُجوهُ: اسم جمع «وجه»؛ ریشه: و-ج-ه؛ وزن: فُعول؛ اعراب: فاعل مرفوع برای «اسودّت».
- هُم: ضمیر متصل جمع؛ معنا: آنان؛ محل: مضافٌالیه.
- جمله: «أَكَفَرتُم بَعدَ إيمانِكُم»
- ترجمه: آیا پس از ایمان آوردنتان کافر شدید؟
- أَ: همزه استفهام؛ معنا: آیا.
- كَفَرتُم: فعل ماضی + ضمیر؛ معنا: کافر شدید؛ ریشه: ك-ف-ر؛ وزن: فَعَلْتُم؛ باب: ثلاثی مجرد؛ صیغه: ماضی دومشخص جمع.
- بَعدَ: اسم ظرف؛ معنا: پس از؛ ریشه: ب-ع-د؛ وزن: فَعْل؛ منصوب بهعنوان ظرف.
- إيمانِكُم: مصدر + ضمیر؛ معنا: ایمانِ شما؛
- إيمانِ: مصدر باب إفعال؛ ریشه: أ-م-ن؛ وزن: إِفْعال؛ باب: إفعال.
- كُم: ضمیر متصل جمع؛ معنا: شما؛ محل: مضافٌالیه.
- جمله: «فَذوقُوا العَذابَ بِما كُنتُم تَكفُرونَ»
- ترجمه: پس به سبب آنچه پیوسته کفر میورزید، عذاب را بچشید.
- فَ: حرف نتیجه/تفریع؛ معنا: پس.
- ذوقُوا: فعل امر جمع؛ معنا: بچشید؛ ریشه: ذ-و-ق؛ وزن: افعلوا من ذاقَ (امر مخاطب جمع)؛ باب: ثلاثی مجرد؛ صیغه: امر دومشخص جمع.
- العَذابَ: اسم معرفه؛ معنا: عذاب؛ ریشه: ع-ذ-ب؛ وزن: فَعال؛ اعراب: مفعولبه منصوب.
- بِما: جار و مجرور مرکب؛ معنا: به سبب آنچه/به خاطر آنچه؛
- بِـ: حرف جر؛ معنا: به/به سبب.
- ما: اسم موصول/مصدرية؛ معنا: آنچه/چراکه.
- كُنتُم: فعل ناقص ماضی + ضمیر؛ معنا: بودید/پیوسته؛ ریشه: ك-و-ن؛ وزن: كُنْتُم؛ باب: ناقص (كان وأخواتها)؛ صیغه: ماضی دومشخص جمع؛ نقش: تقویت استمرار با خبر مضارع بعدی.
- تَكفُرونَ: فعل مضارع؛ معنا: کفر میورزید؛ ریشه: ك-ف-ر؛ وزن: تَفْعُلونَ (مضارع مرفوع جمع)؛ باب: ثلاثی مجرد؛ صیغه: مضارع دومشخص جمع؛ نقش: خبر «كنتم».
ترجمه کامل آیه: روزی که چهرههایی سفید میشود و چهرههایی سیاه میشود؛ پس اما کسانی که چهرههایشان سیاه شده است: آیا پس از ایمان خود کافر شدید؟ پس به سبب آنچه پیوسته کفر میورزید، عذاب را بچشید. | 