- وَاعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَميعًا وَلا تَفَرَّقوا
- و همگی به ریسمان خدا چنگ بزنید و پراکنده نشوید.
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
اعتَصِموا: فعل امر جمع؛ معنا: چنگ بزنید/تمسک کنید؛ ریشه: ع ص م؛ وزن: افتعل؛ باب: افتعال
بِحَبلِ: جار و مجرور (بِ + اسم)؛ معنا: به ریسمان؛ ریشه: ح ب ل؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
اللَّهِ: اسم جلاله؛ معنا: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: فُعّال (به اعتبار لهجی)، در اصل عَلَم؛ باب: —
جَميعًا: حال (حالِ فاعل)؛ معنا: همگی؛ ریشه: ج م ع؛ وزن: فَعيل؛ باب: —
وَلا: حرف عطف + نهی؛ معنا: و نه/و مبادا؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
تَفَرَّقوا: فعل مضارع مجزوم به نهی؛ معنا: پراکنده شوید (نهی: نشوید)؛ ریشه: ف ر ق؛ وزن: تفعّل؛ باب: تفعّل
- وَاذكُروا نِعمَتَ اللَّهِ عَلَيكُم
- و نعمتِ خدا را بر خود یاد کنید.
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و؛ ریشه: —؛ وزن/باب: —
اذكُروا: فعل امر جمع؛ معنا: یاد کنید؛ ریشه: ذ ك ر؛ وزن: افعُلوا (أُذْكُروا)، باب: فعل (ذَكَرَ)
نِعمَتَ: مفعولبه؛ معنا: نعمت؛ ریشه: ن ع م؛ وزن: فِعْلة؛ باب: —
اللَّهِ: اسم جلاله؛ معنا: خدا؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: —
عَلَيكُم: جار و مجرور + ضمیر؛ معنا: بر شما/بر خودتان؛ ریشه: ع ل و (علی)؛ وزن: —؛ باب: —
- إِذ كُنتُم أَعداءً
- آنگاه که دشمن بودید.
- إِذ: ظرف زمان؛ معنا: هنگامی که؛ ریشه: —؛ وزن: —
كُنتُم: فعل ناقص (کان) + ضمیر جمع؛ معنا: بودید؛ ریشه: ك و ن؛ وزن: فُعلْتُم (کُنْتُم)، باب: کان
أَعداءً: خبرِ کان؛ معنا: دشمنان؛ ریشه: ع د و؛ وزن: أَفعال (جمعِ عَدوّ)، باب: —
- فَأَلَّفَ بَينَ قُلوبِكُم
- پس میان دلهای شما الفت انداخت.
- فَ: فاء تفریع؛ معنا: پس؛ ریشه: —؛ وزن: —
أَلَّفَ: فعل ماضی؛ معنا: الفت داد/جمع کرد؛ ریشه: أ ل ف؛ وزن: فعّل؛ باب: تفعیل
بَينَ: ظرف مکان/حرف جر؛ معنا: میان؛ ریشه: ب ي ن؛ وزن: فَعْل؛ باب: —
قُلوبِكُم: مضافالیه + ضمیر؛ معنا: دلهای شما؛ ریشه: ق ل ب؛ وزن: فُعول (جمع قلب)، باب: —
- فَأَصبَحتُم بِنِعمَتِهِ إِخوانًا
- پس بهبرکتِ نعمت او برادر شدید.
- فَ: فاء تفریع؛ معنا: پس؛ ریشه: —؛ وزن: —
أَصبَحتُم: فعل ماضی ناقص (أصبح) + ضمیر؛ معنا: شدید/صبح کردید (کنایه از شدن)؛ ریشه: ص ب ح؛ وزن: أفعلْتُم؛ باب: إفعال
بِنِعمَتِهِ: جار و مجرور + ضمیر؛ معنا: به نعمتِ او/بهبرکتِ نعمت او؛ ریشه: ن ع م؛ وزن: فِعْلة؛ باب: —
إِخوانًا: خبرِ أصبح؛ معنا: برادران؛ ریشه: أ خ و؛ وزن: إِفعال (جمع تَکسیرِ أخ)، باب: —
- وَكُنتُم عَلىٰ شَفا حُفرَةٍ مِنَ النّارِ
- و شما بر لبهٔ گودالی از آتش بودید.
- وَ: حرف عطف؛ معنا: و؛ ریشه: —؛ وزن: —
كُنتُم: فعل ناقص؛ معنا: بودید؛ ریشه: ك و ن؛ وزن: کُنْتُم؛ باب: کان
عَلىٰ: حرف جر؛ معنا: بر؛ ریشه: ع ل و؛ وزن: —
شَفا: اسم؛ معنا: لبه/کنارهٔ بسیار باریک؛ ریشه: ش ف و/ش ف ا؛ وزن: فَعَل؛ باب: —
حُفرَةٍ: اسم مجرور؛ معنا: گودال/چاله؛ ریشه: ح ف ر؛ وزن: فُعْلة؛ باب: —
مِنَ: حرف جر؛ معنا: از؛ ریشه: —؛ وزن: —
النّارِ: اسم مجرور؛ معنا: آتش؛ ریشه: ن و ر/ن ي ر؛ وزن: فَعال؛ باب: —
- فَأَنقَذَكُم مِنها
- پس شما را از آن نجات داد.
- فَ: فاء تفریع؛ معنا: پس؛ ریشه: —؛ وزن: —
أَنقَذَكُم: فعل ماضی + ضمیر؛ معنا: نجاتتان داد؛ ریشه: ن ق ذ؛ وزن: أفعل؛ باب: إفعال
مِنها: جار و مجرور + ضمیر؛ معنا: از آن؛ ریشه: —؛ وزن: —
- كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُم آياتِهِ لَعَلَّكُم تَهتَدونَ
- اینگونه خداوند آیات خود را برای شما روشن میسازد، باشد که راه یابید.
- كَذٰلِكَ: اسم اشاره/ظرف بیان؛ معنا: اینگونه/چنین؛ ریشه: —؛ وزن: —
يُبَيِّنُ: فعل مضارع؛ معنا: روشن میکند/بیان میدارد؛ ریشه: ب ي ن؛ وزن: فعّل (یُفَعِّلُ، باب تفعیل)
اللَّهُ: فاعل؛ معنا: خداوند؛ ریشه: أ ل ه؛ وزن: —
لَكُم: جار و مجرور؛ معنا: برای شما/به سود شما؛ ریشه: ل ك ي (لام جار)؛ وزن: —
آياتِهِ: مفعولبه + ضمیر؛ معنا: آیاتِ او؛ ریشه: أ ي ي (آية)؛ وزن: فاعِلة؛ باب: —
لَعَلَّكُم: حرف ترجّی + ضمیر؛ معنا: باشد که شما؛ ریشه: —؛ وزن: —
تَهتَدونَ: فعل مضارع؛ معنا: هدایت مییابید/راه مییابید؛ ریشه: ه د ي؛ وزن: تفتعلون (تَهتَدون) از اهتدى؛ باب: افتعال
ترجمهٔ کل آیه: و همگی به ریسمان خدا چنگ بزنید و پراکنده نشوید؛ و نعمتِ خدا را بر خود یاد کنید، آنگاه که دشمن بودید، پس میان دلهایتان الفت انداخت و بهبرکتِ نعمت او برادر شدید؛ و شما بر لبهٔ گودالی از آتش بودید، پس شما را از آن نجات داد. اینگونه خداوند آیات خود را برای شما روشن میسازد، باشد که راه یابید. | 