آیه: وَإِذ أَخَذَ اللَّهُ ميثاقَ النَّبِيّينَ لَما آتَيتُكُم مِن كِتابٍ وَحِكمَةٍ ثُمَّ جاءَكُم رَسولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُم لَتُؤمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنصُرُنَّهُ ۚ قالَ أَأَقرَرتُم وَأَخَذتُم عَلىٰ ذٰلِكُم إِصري ۖ قالوا أَقرَرنا ۚ قالَ فَاشهَدوا وَأَنا مَعَكُم مِنَ الشّاهِدينَ - وَإِذ أَخَذَ اللَّهُ ميثاقَ النَّبِيّينَ ترجمه: و آنگاه که خداوند از پیامبران پیمان گرفت.
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ حرف
- إِذ: اسم ظرف زمان؛ آنگاه/وقتی؛ ریشه ندارد؛ اسم مبنی
- أَخَذَ: فعل ماضی؛ گرفت؛ ریشه: أَخَذَ؛ وزن: فَعَلَ؛ باب: مجرد ثلاثی
- اللَّهُ: اسم عَلَم (لفظ جلاله)؛ خداوند؛ ریشه: ل-هـ-هـ؛ وزن: فعّال (اسم خاص)
- ميثاقَ: اسم؛ پیمان؛ ریشه: و-ث-ق؛ وزن: مِفعال؛ باب: اسم مشتق از وثق
- النَّبِيّينَ: اسم جمع (جمع مذکر سالم)؛ پیامبران؛ ریشه: ن-ب-أ؛ وزن: فَعِيل (نبی) + جمع سالم؛ باب: اسم
- لَما آتَيتُكُم مِن كِتابٍ وَحِكمَةٍ ترجمه: برای آنچه به شما از کتاب و حکمت دادهام.
- لَ: لام تأکید/تعلیل؛ برای/بهسبب؛ ریشه ندارد؛ حرف
- ما: اسم موصول/مصدر؛ آنچه/آنکه؛ ریشه ندارد؛ اسم مبنی
- آتَيتُكُم: فعل ماضی + ضمیر؛ به شما دادم؛ ریشه: أتى (آتَى به معنی عطا کردن)؛ وزن: أَفعَلْتُکُم (اصل: آتَى = أفعل)، صورت: آتيتُ + کم؛ باب: إفعال (اعطاء)
- مِن: حرف جر؛ از؛ ریشه ندارد؛ حرف
- كِتابٍ: اسم؛ کتاب؛ ریشه: ك-ت-ب؛ وزن: فِعال؛ باب: اسم
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ حرف
- حِكمَةٍ: اسم؛ حکمت؛ ریشه: ح-ك-م؛ وزن: فِعْلَة؛ باب: اسم
- ثُمَّ جاءَكُم رَسولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُم ترجمه: سپس پیامبری که آنچه نزد شماست را تصدیقکننده است نزد شما آمد.
- ثُمَّ: حرف عطف تراخی؛ سپس؛ ریشه ندارد؛ حرف
- جاءَكُم: فعل ماضی + ضمیر؛ نزد شما آمد؛ ریشه: ج-ي-ء؛ وزن: فَعَلَ؛ باب: مجرد ثلاثی
- رَسولٌ: اسم؛ پیامبر/فرستاده؛ ریشه: ر-س-ل؛ وزن: فَعول؛ باب: اسم
- مُصَدِّقٌ: اسم فاعل؛ تصدیقکننده؛ ریشه: ص-د-ق؛ وزن: مُفَعِّل؛ باب: تفعیل
- لِما: حرف جر + اسم موصول؛ برای/نسبت به آنچه؛ ریشه ندارد؛ ترکیب حرف/اسم
- مَعَكُم: اسم ظرف + ضمیر؛ نزد شما/با شما؛ ریشه: م-ع-؛ وزن: مَعَ؛ باب: اسم ظرف
- لَتُؤمِنُنَّ بِهِ ترجمه: حتماً به او ایمان میآورید.
- لَ: لام قسم/تأكيد؛ قطعاً؛ ریشه ندارد؛ حرف
- تُؤمِنُنَّ: فعل مضارع مؤکد (نون تأکید ثقیله)؛ ایمان میآورید؛ ریشه: أ-م-ن؛ وزن: تُفْعِلُنَّ (أَمَنَ باب إفعال: آمن يُؤمن)؛ باب: إفعال
- بِهِ: حرف جر + ضمیر؛ به او؛ ریشه ندارد؛ ترکیب حرف/ضمیر
- وَلَتَنصُرُنَّهُ ترجمه: و قطعاً او را یاری میکنید.
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ حرف
- لَ: لام قسم/تأكيد؛ قطعاً؛ ریشه ندارد؛ حرف
- تَنصُرُنَّ: فعل مضارع مؤکد (نون تأکید ثقیله)؛ یاری میکنید؛ ریشه: ن-ص-ر؛ وزن: تَفْعُلُنَّ؛ باب: مجرد ثلاثی
- هُ: ضمیر متصل مفعولی؛ او را؛ ریشه ندارد؛ ضمیر
- قالَ أَأَقرَرتُم ترجمه: فرمود: آیا اقرار کردید؟
- قالَ: فعل ماضی؛ گفت/فرمود؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: فَعَلَ؛ باب: مجرد ثلاثی
- أَ: همزه استفهام؛ آیا؛ ریشه ندارد؛ حرف
- أَقرَرتُم: فعل ماضی؛ اقرار کردید؛ ریشه: ق-ر-ر؛ وزن: أَفْعَلْتُم (أقرّ)؛ باب: إفعال (إقرار)
- وَأَخَذتُم عَلىٰ ذٰلِكُم إِصري ترجمه: و بر آن، پیمان سنگین مرا پذیرفتید؟
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ حرف
- أَخَذتُم: فعل ماضی؛ گرفتید/پذیرفتید؛ ریشه: أ-خ-ذ؛ وزن: فَعَلْتُم؛ باب: مجرد ثلاثی
- عَلىٰ: حرف جر؛ بر/بر روی؛ ریشه ندارد؛ حرف
- ذٰلِكُم: اسم اشاره + ضمیر؛ آنِ شما/بر همان؛ ریشه: ذ-ل-ك؛ وزن: ذلِك + کم؛ باب: اسم اشاره
- إِصري: اسم + یاء متکلم؛ پیمان سختِ من/تکلیف دشوارِ من؛ ریشه: أ-ص-ر؛ وزن: إِفْعِل (إِصر) + یاء؛ باب: اسم
- نکته معنایی: إِصر در اینجا به معنی «پیمان مؤکد/تعهد سنگین» است.
- قالوا أَقرَرنا ترجمه: گفتند: اقرار کردیم.
- قالوا: فعل ماضی + واو جمع؛ گفتند؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: فَعَلُوا؛ باب: مجرد ثلاثی
- أَقرَرنا: فعل ماضی + نا؛ اقرار کردیم؛ ریشه: ق-ر-ر؛ وزن: أَفْعَلْنا (أقرّ)؛ باب: إفعال
- قالَ فَاشهَدوا وَأَنا مَعَكُم مِنَ الشّاهِدينَ ترجمه: فرمود: پس گواه باشید، و من نیز از گواهان با شما هستم.
- قالَ: فعل ماضی؛ گفت/فرمود؛ ریشه: ق-و-ل؛ وزن: فَعَلَ؛ باب: مجرد ثلاثی
- فَ: حرف تفریع؛ پس/بنابراین؛ ریشه ندارد؛ حرف
- اشهَدوا: فعل امر جمع؛ گواه باشید/شهادت دهید؛ ریشه: ش-ه-د؛ وزن: افعلوا (أشهدوا از شهد؟ صورت امر: اشْهَدوا)؛ باب: مجرد ثلاثی (شهد یشهد)
- وَ: حرف عطف؛ و؛ ریشه ندارد؛ حرف
- أَنا: ضمیر منفصل؛ من؛ ریشه ندارد؛ ضمیر
- مَعَكُم: اسم ظرف + ضمیر؛ با شما/همراه شما؛ ریشه: م-ع-؛ وزن: مَعَ؛ باب: اسم ظرف
- مِنَ: حرف جر؛ از؛ ریشه ندارد؛ حرف
- الشّاهِدينَ: اسم فاعل جمع؛ گواهان؛ ریشه: ش-ه-د؛ وزن: فاعِلین (شاهدین)؛ باب: اسم فاعل از مجرد
ترجمه کل آیه: و آنگاه که خداوند از پیامبران پیمان گرفت: برای آنچه به شما از کتاب و حکمت دادهام، سپس پیامبری که آنچه نزد شماست را تصدیق میکند نزد شما آمد، حتماً به او ایمان بیاورید و قطعاً او را یاری کنید. فرمود: آیا اقرار کردید و بر آن، پیمان مؤکد مرا پذیرفتید؟ گفتند: اقرار کردیم. فرمود: پس گواه باشید، و من نیز با شما از گواهانم. | 