- قالَ رَبِّ
- نوع: فعل ماضی ثلاثی مجرد (قالَ) + منادی مضاف (رَبِّ)
- معنا: گفت: پروردگارا
- ریشه: قالَ ← ق و ل | وزن: فَعَلَ | باب: ثلاثی مجرد
- أَنّىٰ يَكونُ لي غُلامٌ
- نوع: أَنّىٰ (اسم استفهام/حرف پرسشی مکانی-چگونگی)، يَكونُ (فعل مضارع ناقص)، لي (جار و مجرور متعلق به يَكونُ)، غُلامٌ (اسم كان)
- معنا: چگونه برای من پسری خواهد بود؟
- ریشه: أنىّ ← مختلف فیه (حرف/اسم استفهام)، يَكونُ ← ك و ن | وزن: يَفْعُلُ | باب: كان وأخواتها (ناقصه)، غُلامٌ ← غ ل م | وزن: فُعال | باب: اسم جامد
- وَقَد بَلَغَنِيَ الكِبَرُ
- نوع: قد (حرف تحقيق/تقریب)، بَلَغَنِيَ (فعل ماضی + ضمیر متصل مفعولی ياء متکلم)، الكِبَرُ (فاعل)
- معنا: در حالی که پیری به من رسیده است
- ریشه: بلغ ← ب ل غ | وزن: فَعَلَ | باب: ثلاثی مجرد
- وَامرَأَتي عاقِرٌ
- نوع: وَ (حرف عطف/حال)، امرأتي (اسم مضاف + ياء متکلم)، عاقِرٌ (خبر)
- معنا: و همسرم نازاست
- ریشه: امرأة ← م ر أ (اسم جامد)، عاقِر ← ع ق ر | وزن: فاعِل | باب: صفت مشبهه/اسم فاعل
- قالَ كَذٰلِكَ
- نوع: قالَ (فعل ماضی)، كذلك (اسم اشاره + كاف خطاب)
- معنا: گفت: چنین است
- ریشه: قالَ ← ق و ل | وزن: فَعَلَ | باب: ثلاثی مجرد؛ كذلك ← ذا (اسم اشاره) + لِ + كاف خطاب (ترکیب اشاری)
- اللَّهُ يَفعَلُ ما يَشاءُ
- نوع: اللَّهُ (مبتدا)، يَفعَلُ (فعل مضارع)، ما (اسم موصول)، يَشاءُ (فعل مضارع)
- معنا: خدا هر چه بخواهد انجام میدهد
- ریشه: يَفعَلُ ← ف ع ل | وزن: يَفْعَلُ | باب: ثلاثی مجرد؛ يَشاءُ ← ش ي ء (شاء) | وزن: يَفْعَلُ/يَفاعِلُ (قرائت مشهور: يَشاءُ از شاء) | باب: ثلاثی مجرد
ترجمه کل آیه: گفت: پروردگارا! چگونه برای من پسری خواهد بود، در حالی که پیری به من رسیده و همسرم نازاست؟ گفت: چنین است؛ خدا هر چه بخواهد انجام میدهد. |
