۱) إِنَّ الَّذينَ آمَنوا - ترجمهٔ تحتاللفظی: قطعاً کسانی که ایمان آوردند
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- إِنَّ: حرف مشبه بالفعل (تأکید و نصبدهندهٔ اسم و خبر).
- الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر سالم، منصوب به سبب «إنّ»، نقش: اسم «إنّ»، معنا: کسانی که.
- آمَنوا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب (واو: فاعل)، ریشه: أ-م-ن، باب: أفعل (آمَنَ)، معنا: ایمان آوردند. جملهٔ صلهٔ موصول برای «الذین».
- نوع جمله و نکته: جملهٔ خبریِ تأکیدی. نکته: «إنّ» بر قطعیت خبر تأکید میکند و «الذین» گروه مؤمنان را توصیف میکند.
۲) وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و کارهای شایسته انجام دادند
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- وَ: حرف عطف.
- عَمِلوا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب، ریشه: ع-م-ل، معنا: عمل کردند/کردند.
- الصّالِحاتِ: اسم جمع مؤنث سالم با «ال»، منصوب به عنوان مفعولٌبه، علامت نصب: کسره بهجای فتحه (قاعدهٔ جمع مؤنث سالم در حالت جرّ و گاهی در رسمالمصحف—اینجا املاء با کسره است)، ریشه: ص-ل-ح، معنا: کارهای شایسته.
- نوع جمله و نکته: خبریِ توصیفی در ادامهٔ صلهٔ موصول. نکته: «الصالحات» عموم خوبیها را دربرمیگیرد.
۳) وَأَقامُوا الصَّلاةَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و نماز را برپا داشتند
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- وَ: حرف عطف.
- أَقاموا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب، ریشه: ق-و-م، باب: إفعال (أقامَ)، معنا: برپا کردند/برگذاشتند.
- الصَّلاةَ: اسم مفرد مؤنث، مفعولٌبه منصوب، معنا: نماز.
- نوع جمله و نکته: خبریِ توصیفی (از صفات مؤمنان). نکته: «اقامهٔ نماز» فراتر از صرف خواندن، یعنی حفظِ وقت، شرایط و حضور قلب.
۴) وَآتَوُا الزَّكاةَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و زکات را پرداختند
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- وَ: حرف عطف.
- آتَوُا: فعل ماضی، جمع مذکر غایب، ریشه: أ-ت-ي، باب: إیتاء (أعطی/آتَی)، معنا: دادند/پرداختند.
- الزَّكاةَ: اسم مفرد مؤنث، مفعولٌبه منصوب، معنا: زکات.
- نوع جمله و نکته: خبریِ توصیفی. نکته: ذکر زکات کنار نماز نشاندهندهٔ اهمیت بعد اجتماعی ایمان است.
۵) لَهُم أَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم - ترجمهٔ تحتاللفظی: برایِ آنان پاداششان نزدِ پروردگارشان است
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- لَهُم: جار و مجرور (لِ + هُم)، شبهجمله، متعلق به خبر مقدّم؛ معنا: برای آنان.
- أَجرُهُم: «أجر» اسم مرفوع بهعنوان مبتدا مؤخر، مضاف، «هُم» ضمیر متصل مضافٌالیه؛ ریشه: أ-ج-ر، معنا: پاداششان.
- عِندَ: ظرف مکان (ظرفیتی)، مضاف؛ معنا: نزدِ/پیشِ.
- رَبِّهِم: «ربّ» اسم مجرور بهعنوان مضافٌالیه برای «عند»، مضاف، «هِم» ضمیر متصل مضافٌالیه؛ ریشه: ر-ب-ب، معنا: پروردگارشان.
- نوع جمله و نکته: خبری اسمیه با تقدیم جار و مجرور برای تأکید بر اختصاص و ثبات وعده. نکته: «عند ربهم» تضمین کرامت و محفوظ بودن پاداش نزد خدا را میرساند.
۶) وَلا خَوفٌ عَلَيهِم - ترجمهٔ تحتاللفظی: و هیچ ترسی بر آنان نیست
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- وَ: حرف عطف.
- لا: لا النافیة للجنس (نفی مطلق).
- خَوفٌ: اسم «لا» مبنی بر الفتح در محل نصب یا منصوب با تنوین فتح/مرفوع لفظاً در رسم قرآنی، معنا: ترس؛ در معنا: نفیِ هرگونه ترس.
- عَلَيهِم: جار و مجرور (عَلی + هِم)، متعلق به خبر محذوف مقدّر: «كائنٌ» یا خبر «لا».
- نوع جمله و نکته: خبری نفیکننده. نکته: نفیِ ترس مربوط به آینده است.
۷) وَلا هُم يَحزَنونَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و آنان اندوهگین نمیشوند
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- وَ: حرف عطف.
- لا: حرف نفی (لا النافیة).
- هُم: ضمیر منفصل مبتدا، برای تأکید و فصل.
- يَحزَنونَ: فعل مضارع مرفوع، جمع مذکر غایب، ریشه: ح-ز-ن، معنا: اندوهگین میشوند؛ با «لا» نفی شده: اندوهگین نمیشوند. خبر جملهٔ اسمیه بعد از مبتدا «هم».
- نوع جمله و نکته: خبری نفیکننده. نکته: نفیِ اندوه، آرامش نسبت به گذشته را القا میکند؛ مجموعِ دو نفی (ترس/اندوه) شمول آرامش در آینده و گذشته را میفهماند.
ترجمهٔ تحتاللفظیِ کل آیه: بیگمان کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته کردند و نماز را برپا داشتند و زکات را پرداختند، برای آنان پاداششان نزد پروردگارشان است، و نه بیمی بر آنان است و نه آنان اندوهگین میشوند. | 