الشَّيطانُ يَعِدُكُمُ الفَقرَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: «شیطان شما را به فقر وعده میدهد.»
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- الشَّيطانُ: اسم معرفه با الف و لام، مفرد مذکر، مرفوع با ضمه؛ نقش: فاعل. ریشه: ش ي ط ن. معنا: شیطان.
- يَعِدُكُمُ: فعل مضارع مرفوع (علامت: ضمهٔ مقدر بر دال)، باب: ثلاثی مجرد (وَعَدَ – يَعِدُ). ریشه: و ع د. ضمیر متصل «كم» مفعولبه اول (شما). معنا: وعده میدهد شما را.
- الفَقرَ: اسم معرفه با الف و لام، مفرد، منصوب با فتحه؛ نقش: مفعولبه دوم برای «يَعِدُ». ریشه: ف ق ر. معنا: فقر.
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری.
- نکته: وعدهٔ شیطان ترساندن از تنگدستی است تا انسان را از بخشش و کار خیر باز دارد.
وَيَأمُرُكُم بِالفَحشاءِ - ترجمهٔ تحتاللفظی: «و شما را به کار زشت فرمان میدهد.»
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- و: حرف عطف.
- يَأمُرُكُم: فعل مضارع مرفوع (ضمه بر راء)، ریشه: أ م ر، باب: ثلاثی مجرد. «كم» مفعولبه (مأمور). معنا: فرمان میدهد شما را.
- بِالفَحشاءِ: جار و مجرور (باء حرف جر + الفحشاء اسم مجرور)، نقش: متعلق به «يَأمُرُ». ریشه: ف ح ش. معنا: به کار بسیار زشت/گستاخانه.
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری.
- نکته: دستور شیطان به زشتیها (اعم از بخل، فحشا، معصیت) در برابر وعدهٔ الهی قرار میگیرد.
وَاللَّهُ يَعِدُكُم مَغفِرَةً مِنهُ وَفَضلًا - ترجمهٔ تحتاللفظی: «و خدا شما را [به] آمرزشی از جانب خود و افزونیای وعده میدهد.»
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- واللَّهُ: واو عطف + لفظ جلاله «اللَّهُ» مرفوع با ضمه؛ نقش: مبتدا/فاعل برای فعل بعد (در این ساخت، فاعلِ فعل «يَعِدُ»).
- يَعِدُكُم: فعل مضارع مرفوع؛ ریشه: و ع د. «كم» مفعولبه اول (شما).
- مَغفِرَةً: اسم نکره، مؤنث، منصوب؛ نقش: مفعولبه دوم. ریشه: غ ف ر. معنا: آمرزش.
- مِنهُ: جار و مجرور (من + ضمیر «ه» راجع به خدا)، نقش: صفت/بیانگر منشأ برای «مغفرة»؛ معنا: از جانب او.
- وَفَضلًا: واو عطف + «فضلًا» اسم نکره منصوب؛ نقش: معطوف بر «مغفرةً». ریشه: ف ض ل. معنا: افزونی، بخششِ افزون (روزی/ثواب).
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری.
- نکته: در برابر ترساندنِ شیطان، وعدهٔ خدا هم آمرزش است و هم افزونی (دنیوی و اخروی).
وَاللَّهُ واسِعٌ عَليمٌ - ترجمهٔ تحتاللفظی: «و خدا بسیار گشایشگر و داناست.»
- تجزیهٔ صرفی و نحوی و معنا:
- واللَّهُ: واو استیناف/عطف + «اللَّهُ» مبتدا مرفوع.
- واسِعٌ: خبر اول برای «اللَّهُ»، مرفوع با ضمه. ریشه: و س ع. معنا: گستردهبخش، دارای گشایش بیپایان.
- عَليمٌ: خبر دوم (خبر بعد از خبر) مرفوع با ضمه. ریشه: ع ل م. معنا: بسیار دانا.
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری اسمیه.
- نکته: جمع بین صفت قدرتِ رزاقی (واسع) و احاطهٔ علمی (عليم) تأکید میکند که وعدهٔ او از سر توانایی و آگاهی کامل است.
ترجمهٔ تحتاللفظی کل آیه: «شیطان شما را به فقر وعده میدهد و شما را به زشتی فرمان میدهد، و خدا شما را به آمرزشی از جانب خود و افزونی وعده میدهد، و خدا گشایشگر و داناست.» | 