نِساؤُكُم حَرثٌ لَكُم - ترجمهٔ تحتاللفظی: زنانِ شما کِشتزار (کشتگاه) برای شما هستند.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- نِساؤُكُم: جمع «امرأة». ریشه: أ-ن-ث (بهاعتبار مادّهٔ زنانگی). اسم، مرفوع با ضمه؛ مبتدا. «کم» ضمیر متصل، مضافٌالیه.
- حَرثٌ: ریشه: ح-ر-ث (کشت). اسم، نکره، خبرِ مبتدا، مرفوع.
- لَكُم: ریشهٔ حرفی ندارد (لامِ اختصاص/نفع). جار و مجرور؛ متعلق به خبر برای بیان سود/اختصاص.
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری.
- نکته: تشبیه زنان به «کِشتزار» از باب استعاره برای بیان جایگاه تولید نسل و رعایت شیوهٔ درست در روابط زناشویی.
فَأتوا حَرثَكُم أَنّىٰ شِئتُم - ترجمهٔ تحتاللفظی: پس به کِشتزارِ خود هرگونه/هر زمان که خواستید درآیید.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- فَ: حرف عطف/تفریع.
- ائتوا: اصل آن «ائتوا» از ریشه: أ-ت-ي (آمدن/رفتن). فعل امر، مخاطب جمع (شما)، مبنی. معنای نزدیک: «برویید/نزدیک شوید/درآیید».
- حَرثَكُم: ریشه: ح-ر-ث. اسم مفرد، مفعولٌبه منصوبِ «ائتوا». «کم» ضمیر مضافٌالیه.
- أَنّىٰ: اسم شرط/استفهام ظرفی بهمعنای «هرگونه/کِی/از کجا» که در اینجا در معنای «هر زمان/هر چگونگیِ مجاز» آمده؛ ظرف، عاملش «شِئتُم».
- شِئتُم: ریشه: ش-ي-ء (خواستن). فعل ماضی، مخاطب جمع، محلّاً مجزوم به خاطر «أَنّى» (برخی آن را شرطیه میگیرند)، معنای «خواستید/بخواهید». در عمل جوابِ «أنّى» محذوف تقدیر میشود یا «ائتوا» لحاظ میگردد؛ ترکیب مشهور: «هرگونه که خواستید [نزدیک شوید]».
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: امر.
- نکته: گسترهٔ جواز در چارچوب «حرث» (محل کِشت = موضعِ تولید نسل) فهمیده میشود؛ آزادی در کیفیت/زمان، نه در خروج از حدّ شرعی.
وَقَدِّموا لِأَنفُسِكُم - ترجمهٔ تحتاللفظی: و برای خودتان [کارِ نیک] پیش بفرستید.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: حرف عطف.
- قَدِّموا: ریشه: ق-د-م (پیشفرستادن/مقدّم داشتن). فعل امر، مخاطب جمع. معنای «پیش بفرستید/پیشدستی کنید».
- لِأَنفُسِكُم: ریشه: ن-ف-س. جار و مجرور؛ «لام» برای نفع. «أنفس» اسم مجرور (جمع نفس) + «کم» ضمیر مضافٌالیه.
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: امر.
- نکته: دعوت به اعمالی که سود آخرتی برای خود شخص ذخیره میکند؛ هم در بستر زناشویی نیت پاک و آداب، هم مطلق کار نیک.
وَاتَّقُوا اللَّهَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و از خدا پروا کنید.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: حرف عطف.
- اتَّقوا: ریشه: و-ق-ي (حفظ/پرهیز). باب افتعال با ادغام تاء. فعل امر، مخاطب جمع.
- اللَّهَ: اسم جلاله، مفعولٌبه منصوبِ «اتقوا».
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: امر.
- نکته: تقوا بهعنوان چارچوبِ اخلاقی/شرعی برای همهٔ توصیههای پیش و پسِ آیه.
وَاعلَموا أَنَّكُم مُلاقوهُ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و بدانید که شما دیدارکنندهٔ اویید [او را ملاقات میکنید].
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: حرف عطف.
- اعلَموا: ریشه: ع-ل-م (دانستن). فعل امر، مخاطب جمع.
- أَنَّ: حرف مشبّه بالفعل، ناسخ، نصبدهندهٔ اسم و رافع خبر.
- كُم: ضمیر منفصل/متصل به «أنَّ» بهصورت اسم آن: «أنَّكم». اسم «أنَّ»، منصوب لفظاً (ولی در رسمالخط پیوسته است).
- مُلاقوهُ: ریشه: ل-ق-ي (ملاقات). اسم فاعل از باب مفاعلة «مُلاقٍ» با واو عِوض تنوین و «ه» ضمیر مفعولی (او = خدا). خبر «أنَّ»، مرفوع در محل خبر. ترکیب: «مُلاقو» + «ه».
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: امر (به دانستن) با جملهٔ خبریِ مؤکّد بعد از «أنَّ».
- نکته: یادآوری معاد/دیدار خدا بهعنوان پشتوانهٔ تقوا و ساماندهی رفتار جنسی و سایر اعمال.
وَبَشِّرِ المُؤمِنينَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و مؤمنان را مژده ده.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: حرف عطف.
- بَشِّرْ: ریشه: ب-ش-ر (بشارت/خبر خوش). فعل امر، مخاطب مفرد (روی سخن با پیامبر).
- المُؤمِنينَ: ریشه: أ-م-ن (ایمان/امن). اسم فاعل جمع مذکر سالم، مفعولٌبه منصوبِ «بشِّر».
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: امر.
- نکته: وعدهٔ خیر به اهل ایمان پس از بیان تکالیف؛ توازن میان «خوف» (تقوا و حساب) و «رجاء» (بشارت).
ترجمهٔ تحتاللفظی کل آیه: زنانِ شما کِشتزار برای شما هستند؛ پس به کِشتزارِ خود هرگونه/هر زمان که خواستید درآیید، و برای خودتان [کار نیک] پیش بفرستید، و از خدا پروا کنید، و بدانید که شما ملاقاتکنندهٔ اویید، و مؤمنان را بشارت ده. | 