۱) وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و از تو دربارهٔ حیض میپرسند.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: حرف عطف.
- يَسْأَلُونَكَ: فعل مضارع مرفوع (علامت رفع: ثبوت نون)، فاعل: واو جماعت، کاف: ضمیر مفعولبه (از تو). ریشه: س أ ل (سَأَلَ).
- عَنِ: حرف جر.
- الْمَحِيضِ: اسم مجرور به «عن»، هم میتواند مصدر (حیض) باشد و هم اسمِ زمان/جریان خون. ریشه: ح ي ض.
- نقش جمله: خبری (اطلاع از پرسش مردم).
- نکتهٔ معنایی: سؤال دربارهٔ حکم شرعیِ دوران قاعدگی است.
۲) قُلْ هُوَ أَذًى - ترجمهٔ تحتاللفظی: بگو: آن (حیض) آزار/ناپاکی است.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- قُلْ: فعل امر مخاطب مفرد (بگو). ریشه: ق و ل.
- هُوَ: ضمیر منفصل مبتدا (او/آن).
- أَذًى: خبر مبتدا، نکره برای بیان ماهیت. ریشه: أ ذ ي.
- نقش جمله: امر (خطاب به پیامبر برای ابلاغ) + خبری در بخش «هو أذى».
- نکتهٔ معنایی: بیان علتِ حکم بعدی؛ وضعیت حیض بهگونهای است که باید احتیاط شود.
۳) فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ - ترجمهٔ تحتاللفظی: پس دوری کنید از زنان در زمان حیض.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- فَ: فاء تفریع/نتیجه (بر اساس «هو أذى»).
- اعْتَزِلُوا: فعل امر جمع (دوری کنید). ریشه: ع ز ل (افتعال).
- النِّسَاءَ: مفعولبه منصوب. ریشه: ن س و/ن س أ.
- فِي: حرف جر.
- الْمَحِيضِ: اسم مجرور به «فی»؛ یعنی زمان/حالت حیض. ریشه: ح ي ض.
- نقش جمله: امر.
- نکتهٔ معنایی: مقصود از «اعتزال» در سیاق آیه، ترک نزدیکی جنسی است، نه قطع معاشرت معمول.
۴) وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّىٰ يَطْهُرْنَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و نزدیکشان نشوید تا پاک شوند.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: عطف.
- لَا تَقْرَبُوهُنَّ: «لا»ی نهی + فعل مضارع مجزوم (تقربوا → تقربواهنّ؛ علامت جزم: حذف نون)، واو: فاعل جمع، هُنَّ: ضمیر مفعولبه. ریشه: ق ر ب.
- حَتَّى: حرف غایت/انتهاء.
- يَطْهُرْنَ: فعل مضارع مجزوم بعد از «حتى»، فاعل: نون نسوه (ضمیر مستتر تقدیره هنّ). ریشه: ط ه ر.
- نقش جمله: نهی تا رسیدن به غایت (پاکی).
- نکتهٔ معنایی: نهی صریح از نزدیکی جنسی در ایام خوندیدن تا پایان خون.
۵) فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ - ترجمهٔ تحتاللفظی: پس چون خود را پاکیزه کردند، به سراغشان بروید.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- فَ: تفریع.
- إِذَا: ظرف زمان شرطی (وقتی که).
- تَطَهَّرْنَ: فعل ماضی مبنی بر سکون در محلّ جزم (فعلِ شرط)، فاعل: نون نسوه. ریشه: ط ه ر (تفعّل؛ انجام غسل/پاکیزگی).
- فَأْتُوهُنَّ: فاء جواب شرط + فعل امر جمع «أْتوا» (نزدیکی/آمدن)، واو: فاعل، هُنَّ: مفعولبه. ریشه: أ ت ي.
- نقش جمله: شرط و جوابِ شرط؛ امر پس از تحقق شرط.
- نکتهٔ معنایی: اجازهٔ ازسرگیری نزدیکی بعد از پاکیزگی (که شامل غسل بعد از قطع خون است، طبق فهم فقهی).
۶) مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ - ترجمهٔ تحتاللفظی: از جایی/به شیوهای که خدا شما را فرمان داده است.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- مِنْ: حرف جر (ابتدا/جهت).
- حَيْثُ: ظرف مکان مبنی، مضاف.
- أَمَرَكُمُ: فعل ماضی، فاعل: مستتر (او=خدا)، کُم: مفعولبه. ریشه: أ م ر.
- اللَّهُ: لفظ جلاله، فاعلِ «أمر» مرفوع.
- نقش جمله: قید توضیحی برای چگونگی «أْتُوهُنَّ».
- نکتهٔ معنایی: اشاره به رعایت حدود و شیوهٔ مشروع نزدیکی.
۷) إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: بیگمان خدا توبهکنندگان را دوست میدارد.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- إِنَّ: حرف تأکید و نصب.
- اللَّهَ: اسم «إنّ» منصوب.
- يُحِبُّ: فعل مضارع مرفوع؛ فاعل: مستتر (هو=خدا). ریشه: ح ب ب.
- التَّوَّابِينَ: مفعولبه منصوب (صیغهٔ مبالغه: بسیار توبهکنندگان). ریشه: ت و ب.
- نقش جمله: خبریِ تأکیدی.
- نکتهٔ معنایی: تشویق به بازگشت و توبه، حتی اگر لغزشی رخ داده باشد.
۸) وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ - ترجمهٔ تحتاللفظی: و پاکیزگان را دوست میدارد.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی:
- وَ: عطف بر جملهٔ قبلی.
- يُحِبُّ: فعل مضارع؛ فاعل همان مرجع قبلی (خدا).
- الْمُتَطَهِّرِينَ: مفعولبه منصوب؛ اسم فاعل باب تفعّل (پاکشونده/پاکیزهدار). ریشه: ط ه ر.
- نقش جمله: خبریِ عطفشده.
- نکتهٔ معنایی: ارزش پاکیزگی ظاهری و معنوی؛ پیوند با طهارت بعد از حیض.
ترجمهٔ تحتاللفظی کل آیه: و از تو دربارهٔ حیض میپرسند. بگو: آن آزار/ناپاکی است. پس در دوران حیض از زنان دوری کنید، و به آنان نزدیک نشوید تا پاک شوند؛ و چون پاکیزگی بهجا آوردند، از همانگونه که خدا دستور داده به سراغشان بروید. بیگمان خدا توبهکنندگان را دوست میدارد و پاکیزگان را دوست میدارد. | 