آیه: يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا ادخُلوا فِي السِّلمِ كافَّةً وَلا تَتَّبِعوا خُطُواتِ الشَّيطانِ ۚ إِنَّهُ لَكُم عَدُوٌّ مُبينٌ - يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا
- ترجمهٔ تحتاللفظی: ای کسانی که ایمان آوردهاید!
- تجزیه صرفی و نحوی:
- يا: حرف ندا (برای صدا زدن).
- أَيُّها: «أيُّ» اسم ندا با تنوین محذوف به سبب اضافه به «ها»، مرفوع (منادی)؛ «ها» حرف تنبیه/وصل.
- الَّذينَ: اسم موصول جمع مذکر سالم، منصوب/بدل یا صفت برای «أيُّها».
- آمَنُوا: فعل ماضی، ریشه ثلاثی «أ م ن»، صیغه: سوم شخص جمع مذکر؛ واو = فاعل.
- نوع جمله و نکته معنایی:
- نوع: ندا.
- نکته: مخاطب مشخص میشود و زمینه برای فرمانهای بعدی فراهم میگردد.
- ادخُلوا فِي السِّلمِ كافَّةً
- ترجمهٔ تحتاللفظی: در «سِلم/صلح یا تسلیم (اسلام)» یکسره وارد شوید.
- تجزیه صرفی و نحوی:
- ادخُلوا: فعل امر، ریشه «د خ ل»، صیغه: دوم شخص جمع مذکر؛ واو = فاعل. معنای امرِ «داخل شوید».
- في: حرف جر.
- السِّلمِ: اسم مجرور با «في»، ریشه «س ل م». «سِلم» میتواند به معنی صلح یا آیین تسلیم (اسلام) باشد؛ در اینجا اغلب به اسلام یا صلح فراگیر تفسیر میشود.
- كافَّةً: حال منصوب از ضمیر جمع (واو) در «ادخلوا»؛ ریشه «ك ف ف» (به معنای بازداشتن، در این ساخت یعنی «همگی/به طور کامل»). نقش: بیان شیوهٔ دخول؛ یعنی «همگی و بهطور کامل».
- نوع جمله و نکته معنایی:
- نوع: امر.
- نکته: فرمان به التزام کامل و یکپارچه، نه بخشی و گزینشی.
- وَلا تَتَّبِعوا خُطُواتِ الشَّيطانِ
- ترجمهٔ تحتاللفظی: و از گامهای شیطان پیروی نکنید.
- تجزیه صرفی و نحوی:
- و: حرف عطف (پیوند با جمله قبل).
- لا: «لا»ی نهی.
- تَتَّبِعوا: فعل مضارع مجزوم به «لا»ی نهی، ریشه «ت ب ع»، صیغه: دوم شخص جمع مذکر؛ واو = فاعل. ادغام تاء با تاء باب افتعال سبب تشدید شده است.
- خُطُواتِ: مفعولٌبه منصوب/در این ساخت بهصورت جمع مؤنث سالم، غالباً بهصورت مجرور اضافه به «الشيطان» میآید؛ تحلیل دقیق: «خُطُواتِ الشيطانِ» مفعول به مضاف + مضافالیه؛ اعراب: «خُطُواتِ» منصوب بهسبب مفعولبه، اما بهصورت ظاهری با کسره بهخاطر اضافه و جمع مؤنث سالم در حال جر؛ در قرائت مشهور «خُطُواتِ» با کسره بهاعتبار اضافه به «الشيطانِ». معنای لغوی: گامها، مراحل.
- الشَّيطانِ: مضافالیه مجرور؛ ریشه «ش ط ن».
- نوع جمله و نکته معنایی:
- نوع: نهی.
- نکته: هشدار نسبت به پیروی تدریجی؛ «گامها» اشاره به روند مرحلهای لغزشها دارد.
- إِنَّهُ لَكُم عَدُوٌّ مُبينٌ
- ترجمهٔ تحتاللفظی: بیگمان او برای شما دشمنی آشکار است.
- تجزیه صرفی و نحوی:
- إِنَّ: حرف تأکید و نصب.
- هُ: ضمیر شأن/ضمیر منفصل در محل نصب اسم «إنَّ»؛ مرجع: شیطان.
- لَكُم: جار و مجرور، خبر مقدّم یا متعلق به خبر؛ «لام» برای اختصاص/تأکید بر جهتگیری دشمنی نسبت به شما.
- عَدُوٌّ: خبر «إنَّ» مؤخر، مرفوع؛ ریشه «ع د و».
- مُبينٌ: صفت برای «عدوٌّ»، مرفوع؛ ریشه «ب ي ن»، به معنای آشکارکننده/آشکار.
- نوع جمله و نکته معنایی:
- نوع: خبریِ مؤکّد.
- نکته: علت نهی قبلی را بیان میکند؛ دشمنی شیطان روشن و بیپرده است.
ترجمهٔ تحتاللفظیِ کل آیه: ای کسانی که ایمان آوردهاید، بهطور کامل در سِلم/اسلام وارد شوید، و از گامهای شیطان پیروی نکنید؛ همانا او برای شما دشمنی آشکار است. | 