«أُولٰئِكَ لَهُم نَصيبٌ مِمّا كَسَبوا ۚ وَاللَّهُ سَريعُ الحِسابِ» - أُولٰئِكَ لَهُم نَصيبٌ مِمّا كَسَبوا
- ترجمهٔ تحتاللفظی: آنان، برایشان بهرهای است از آنچه بهدست آوردند.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی ساده:
- أُولٰئِكَ: اسم اشاره برای دور، جمع عاقل؛ نقش: مبتدا.
- لَهُم: جار و مجرور + ضمیر «هم» (برای ایشان)؛ نقش: خبر مقدّم (شبهجمله خبر).
- نَصيبٌ: اسم نکره بهمعنای «بهره/سهم»؛ نقش: مبتدا مؤخر یا خبر دوم برای مبتدا (در تحلیل رایج: «لهم نصيب» جملهٔ اسمیه با خبر مقدّم «لهم» و مبتدا مؤخر «نصيبٌ»، سپس «أولئك» مبتدای اول که خبرش جملهٔ «لهم نصيب» است).
- مِمّا: «من» حرف جر + «ما» اسم موصول یا مصدریه؛ نقش: جار و مجرور متعلق به «نصيبٌ» (یعنی: بهرهای از آنچه…).
- كَسَبوا: فعل ماضی، ریشه ثلاثی «ك-س-ب»، صیغه: سومشخص جمع «آنها بهدست آوردند»؛ واو: فاعل. محل اعرابی: صلهٔ «ما» (توضیحدهندهٔ «ما»).
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری (بیان واقع).
- نکته: وعدهٔ عادلانه؛ هرچه کردند، بهرهاش نصیبشان میشود (سنّت جزا).
- وَاللَّهُ سَريعُ الحِسابِ
- ترجمهٔ تحتاللفظی: و خداوند تند/سریعِ حساب است.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی ساده:
- وَ: حرف عطف.
- اللَّهُ: اسم جلاله؛ نقش: مبتدا.
- سَريعُ: صفت مشبّهه بر وزن «فعيل» از ریشه «س-ر-ع»؛ نقش: خبر مرفوع برای «اللّه».
- الحِسابِ: اسم با «ال»، ریشه «ح-س-ب»، مجرور بهسبب اضافه به «سريعُ» (ترکیب اضافی: «سریعِ حساب» = زود حسابکننده).
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: خبری تأکیدی.
- نکته: هشدار و اطمینان؛ حسابرسی خدا فوری و بیتوقف است، پس تأخیر ظاهری در جزا بهمعنای فراموشی نیست.
ترجمهٔ تحتاللفظی کل آیه: آنان، برایشان بهرهای است از آنچه بهدست آوردند، و خداوند زود حسابرس است. | 