آیه (جمله): فَإِنِ انتَهَوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفورٌ رَحيمٌ - ترجمهٔ تحتاللفظی: پس اگر بازایستادند [دست برداشتند]، همانا خدا آمرزنده و مهربان است.
- تجزیهٔ صرفی و نحوی واژهها:
- فَ
- نوع: حرف عطف/تفریع (پس، بنابراین).
- نقش: پیونددهندهٔ نتیجه یا تفسیر جملهٔ قبل با بعد.
- إِنْ
- نوع: حرف شرط جازمِ غیر جازمِ لفظاً در این ساخت (شرطیه).
- نقش: میآورد جملهٔ شرط را.
- نکته: اینجا «إن» شرطیه است؛ فعل بعدش فعل ماضی آمده که دلالت بر تحقق در صورت وقوع دارد.
- انتَهَوا
- ریشه: ن-ه-ي (نهی/انتهاء).
- وزن: اِنْفَعَلَ (باب افتعال: اِنْتَهَى)، جمع مذکر غایب، فعل ماضی.
- معنا: بازایستادند، دست برداشتند.
- نقش نحوی: فعل شرط و فاعلش واو جماعت (فاعل ضمیر مستتر/متصل: واو جمع).
- فَ
- نوع: فایِ جواب شرط.
- نقش: پیونددهندهٔ جملهٔ شرط به جواب شرط.
- إِنَّ
- نوع: حرف ناسخ مؤکِّد (تحقیق/تأکید).
- نقش: وارد بر اسم و خبر، اسم را منصوب و خبر را مرفوع میکند؛ برای تأکید خبری که میآید.
- اللَّهَ
- ریشه: أ-ل-ه.
- نوع: اسم عَلَم.
- نقش نحوی: اسم «إنَّ» منصوب (علامت نصب: فتحه).
- غَفورٌ
- ریشه: غ-ف-ر.
- وزن: فَعول (صیغهٔ مبالغه).
- معنا: بسیار آمرزنده.
- نقش نحوی: خبر اول «إنَّ» مرفوع (علامت رفع: تنوین ضم).
- رَحيمٌ
- ریشه: ر-ح-م.
- وزن: فَعيل (صیغهٔ مبالغه/صفت مشبهه).
- معنا: بسیار مهربان.
- نقش نحوی: خبر دوم «إنَّ» مرفوع (معطوفِ بیحرف یا خبر بعد از خبر برای توصیف کاملتر).
- نوع جمله و نکتهٔ معنایی:
- نوع: جملهٔ شرطیه + خبری مؤکد.
- «إنِ انتهوا» شرط؛ «فإنّ الله غفور رحيم» جواب شرط به صورت خبر مؤکد با «إنّ».
- نکتهٔ معنایی: اگر طرف مقابل از کار نادرستش دست بکشد، آمرزش و مهربانی خدا شامل حالش میشود؛ تأکید بر گشودگیِ راه توبه و توقف از دشمنی/تعدی.
ترجمهٔ تحتاللفظیِ کل آیه: پس اگر بازایستادند، همانا خدا آمرزنده و مهربان است. | 