002-122-091-بقرة

« Back to Glossary Index
ای بنی اسرائیل نعمتی را که من بر شما بخشیدم بیاد آورید و بیاد آورید که چگونه شد که شما را بر مردم دیگر برتر کردم (اشاره به نعمت ایمان به تورات از زمان موسی تا سلطنت سلیمان است که نزدیک به هزار سال طول کشید و در میان این مدت هر زمان آنان ایمانشان سست میشد و به تورات پشت میکردند ذلیل حكام اطراف خود میشدند و بعد از سلیمان کم کم بسوی ذلت بیشتری کشیده شدند تا زمان کورش و داریوش که موقتا بواسطه توجه به دین حقیقی موسی سر بلند شدند و پس از اندک مدتی دوباره به بدبختی ممتدی دچار شدند و متاسفانه امروزه مسلمانان که زمانی خالق عالم آنانرا بر تمام مردم دیگر برتر کرده بود بواسطه پشت کردن به قرآن دچار بدبختیهای خطرناکی کرده است و تا به قرآن روی نیاورند نجات نخواهند یافت) (۱۲۲)
  • آیهٔ عربی: يا بَني إِسرائيلَ اذكُروا نِعمَتِيَ الَّتي أَنعَمتُ عَلَيكُم وَأَنّي فَضَّلتُكُم عَلَى العالَمينَ
  • ترجمهٔ تحت‌اللفظی به فارسی: ای فرزندانِ اسرائیل، نعمتِ مرا که بر شما ارزانی داشتم یاد کنید، و اینکه من شما را بر جهانیان برتری دادم.
  1. بررسی واژه‌به‌واژه، نقش‌ها، ریشه‌ها، ساخت‌ها
  • يا: حرف ندا (ندا کردن مخاطب).
  • بَني: منادی مضاف، جمع «ابن» (پسران). حالت نصبی به‌سبب ندا. ریشه: ب-ن-ي (ابن/بنی).
  • إِسرائيلَ: مضافٌ‌إلیه برای «بَني»، علم (نام یعقوب). منصرف نیست (غیرمنصرف)، در اینجا مجرور به فتحه به‌خاطر غیرمنصرف بودن و مضاف‌الیه بودن.
  • اذكُروا: فعل امر، مخاطب جمع مذکر. ریشه: ذ-ك-ر. صیغه: امر مخاطب جمع از «ذَكَرَ/يَذْكُرُ».
    • معنی: یاد کنید/به‌یاد آورید.
  • نِعمَتِيَ: مفعول‌به برای «اذكروا». «نعمةِ» + یای متکلم. به‌سبب اتصال یای متکلم، حرکت آخر «نعمة» کسره می‌شود و برای آسانی تلفظ، بعد از «ي» یک فتحه‌ی اماله‌مانند یا کسرهٔ مکسور می‌آید؛ در رسم‌الخط قرآنی «نِعْمَتِيَ» دیده می‌شود.
    • ریشهٔ «نعمة»: ن-ع-م (نِعمة = بخشایش/نعمت).
  • الَّتي: اسم موصول مؤنث مفرد، مربوط به «نعمة» (چون «نعمة» مؤنث است). نقش: آغازگر جملهٔ موصولی که صفتِ «نعمت» است.
  • أَنعَمتُ: فعل ماضی متکلم وحده. ریشه: ن-ع-م، باب اِفعال (أَنْعَمَ = نعمت دادن). تاء فاعل متکلم در آخر: «أَنعمتُ» = «من نعمت دادم/ارزانی داشتم».
  • عَلَيكُم: جار و مجرور متعلق به «أَنعمتُ». ضمیر متصل «كم»: مخاطب جمع.
  • وَ: حرف عطف.
  • أَنّي: «أَنَّ» مشبهه بالفعل + یای متکلم (اسم «أنّ»). یعنی «و اینکه من…». این ساخت می‌تواند معطوف به «اذكروا» باشد از نظر معنایی (اذكروا نعمتي… و [اذكروا] أنّي فضّلتكم)، یا عطف بر مفعول «اذكروا» تلقی شود: «اذكروا نعمتي … وأنّي…».
  • فَضَّلتُكُم: فعل ماضی متکلم وحده + مفعول‌به «كم» (شما را). ریشه: ف-ض-ل. باب تفعیل (فَضَّلَ = برتری دادن). تشدید بر ضاد برای تضعیف/تکثیر.
  • عَلَى: حرف جر.
  • العالَمينَ: اسم مجرور به «على». جمع «عالَم» با صیغهٔ جمع سالم «عالَمون/عالَمين». در قرآن غالباً به‌صورت «العالَمين» می‌آید. معنی در سیاق بنی‌اسرائیل معمولاً «مردمان/جهانیانِ هم‌عصر» یا «مجموع گروه‌ها/جوامع» است، نه لزوماً همهٔ موجودات در همهٔ زمان‌ها. ریشه: ع-ل-م (به معنای نشانه/آگاه شدن؛ «عالَم» یعنی مجموعهٔ نشانه‌دار/موجودات).
  1. ساخت نحوی و اجزای جمله
  • «يا بني إسرائيلَ»: جملهٔ ندا؛ مخاطب‌گیری.
  • «اذكروا نعمتي»: جملهٔ امری؛ فعل «اذكروا» + مفعول «نعمتي».
  • «التي أنعمتُ عليكم»: جملهٔ موصولی (صفت برای «نعمت»). «أنعمتُ» با فاعل مستتر «أنا» و جارومجرور «عليكم».
  • «و أنّي فضّلتكم على العالمين»: جملهٔ مصدریه با «أنّ» معطوف بر «نعمتي» (به‌عنوان مفعول دومِ مقدر برای «اذكروا») یا معطوف بر جملهٔ پیشین از نظر معنایی. داخل آن: «فضّلتكم على العالمين» خبری برای «أنّ».
  1. نوع جمله و کارکرد
  • نوع: جملهٔ انشاییِ امری («اذكروا…») همراه با خبر/تذکار نعمت و تفضیل (بیان خبری در قالب «أنّ»).
  • کارکرد معنایی: خطاب الهی به بنی‌اسرائیل برای یادآوری نعمت‌های ویژه و این حقیقت که ایشان بر دیگران برتری داده شدند؛ هدف، تذکر شکر و التزام به پیمان است.
  1. نکات معنایی و تفسیری کوتاه
  • «اذكروا»: یادآوری همراه با شکر و التزام عملی.
  • «نعمتي التي أنعمت عليكم»: اشاره به نعمت‌های ویژه (نجات از فرعون، کتاب، پیامبران…). «التي» موصول مؤنث برای تطابق با «نعمة».
  • «وأني فضلتكم على العالمين»: در سیاق آیات، غالباً به «برتری تشریفی/نعمت‌مدار» بر مردم زمانهٔ خودشان تفسیر می‌شود، نه ارزش ذاتی مطلق در همهٔ زمان‌ها. «تفضیل» مشروط به ایمان و عمل به پیمان است.
  1. صرف افعال و صیغه‌ها
  • اذكروا: امر، مخاطب جمع، ثلاثی مجرد (ذَكَرَ–يَذْكُرُ–اُذْكُرْ/اُذْكُروا).
  • أنعمتُ: ماضی، متکلم وحده، باب اِفعال (أَفْعَلَ–يُفْعِلُ).
  • فضّلتُكم: ماضی، متکلم وحده، باب تفعیل (فعّل–يفعّل). «كم» مفعول‌به متصل، «على العالمين» جار و مجرور.
  1. تحلیل صرفی اسامی و حروف
  • بني: جمع «ابن»، منادی مضاف، منصوب لفظاً.
  • إسرائيل: علم، غیرمنصرف، مجرور به فتحه به‌سبب اضافه.
  • نعمتي: مفرد مؤنث + یای متکلم، مفعول‌به منصوب (علامت نصب در حالت اتّصال یاء ظاهر نمی‌شود).
  • التي: اسم موصول مؤنث مفرد.
  • العالمين: جمع مذکر سالم مجرور به «على» با یاء (ین).
  1. برگردان روان (غیر تحت‌اللفظی، برای فهم بهتر)
  • ای فرزندان یعقوب، نعمت‌هایی را که به شما بخشیدم به یاد آورید و به یاد داشته باشید که شما را بر مردمان زمان خود برتری دادم.
Nach oben scrollen