002-098-091-بقرة

« Back to Glossary Index
آری هر کس که نسبت به الله و ملک های او و پیغمبرانش و جبرئیل و میکائیل دشمن باشد الله نیز نسبت به چنان کفران کنندگانی دشمن است (جبرئیل یعنی قوه ای از الله که عامل رساندن پیغامهای الله به پیغمبران است و میکائیل قوه دیگری از الله است که به پیغمبران و مؤمنان حقیقی انواع کمک ها را میکند هم جبرئیل قوه ایست از مجموع قوه هائی مختلف و هم میکائیل ممکن است یک فرد و یا افراد مختلف باشد که تک تک یا دسته جمعی به اذن الله قدرت نمایی کنند و اینها همه ملک یعنی مورد تملک یا ماموران الله هستند و اما لغت عزرائیل و یا اسرافيل مدرک صحیحی درباره آن در اسلام و قرآن نیست و اینکه مامور مرگ انسانها را عزرائیل میگویند خلاف قرآن است زیرا قرآن برای مرگ انسانها ماموران مختلف معرفی کرده و اگر در بعضی آیات قرآنی ملک الموت که مفرد است آمده باشد اسم جمع خواهد بود و بطور قطع هر کس مخالف وحی پیغمبران باشد هم دشمن الله و هم دشمن جبرئیل و هم دشمن میکائیل است اگر چه جزو مذهبی باشند که در آن مذهب اینها را قبول داشته باشند) (۹۸)
آیه: مَن كانَ عَدُوًّا لِلَّهِ وَمَلائِكَتِهِ وَرُسُلِهِ وَجِبريلَ وَميكالَ فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ لِلكافِرينَ

ترجمه‌ی تحت‌اللفظی (کلمه‌به‌کلمه) به فارسی: هر کس دشمنی باشد برای خدا و فرشتگانِ او و پیامبرانِ او و جبرئیل و میکائیل، پس به‌راستی خدا دشمن است برای کافران.

ترجمهٔ روان نزدیک به متن: هر کس با خدا و فرشتگانش و پیامبرانش و جبرئیل و میکائیل دشمنی ورزد، بدون تردید خدا دشمنِ کافران است.

تحلیل نحوی و صرفی واژگان:

  • مَن: اسم شرط جازم، عام برای عاقل، «هر که/هر کس». نقش: مبتدای شرط.
  • كانَ: فعل ناقص ماضی (کان)، دلالت بر ثبوت در گذشته یا حالت. در ساخت شرطی اینجا معنای «باشد/باشد که» نزدیک می‌شود (کان الناقصة).
  • عَدُوًّا: خبرِ کانَ، منصوب (نکره برای بیان نوع). وزن فعول، مفرد مذکر.
  • لِلَّهِ: جار و مجرور، متعلق به «عَدُوًّا» (یعنی دشمنِ خدا). «لـِ» حرف جر + «الله» اسم جلاله مجرور.
  • وَ: حرف عطف.
  • مَلائِكَتِهِ: معطوف مجرور بر «الله» به اعتبار تعلّق به «لـِ». «ملائکة» جمع «مَلَک/مَلَأَک»؛ «هِ» ضمیر متصل، مضافٌ‌الیه (ملائکهٔ او).
  • وَرُسُلِهِ: معطوف مجرور (جمع «رسول»)، با ضمیر مضاف‌الیه (پیامبرانِ او).
  • وَجِبريلَ: معطوف بر مجرورهای قبلی، اما اینجا منصوب/مجرور؟ در قرائت مشهور: «جبريلَ» به اعتبار عطف بر محل متعلق «لـِ» یا به عنوان اسم معطوف بر مجرور با کسرة تقدیری؛ در رسم‌الخط غالباً با فتحه آمده است. از نظر معنا: جبرئیل (فرشتهٔ وحی).
  • وَميكالَ: معطوف بر «جبريلَ»، نام فرشته (میکائیل). اعراب همانند «جبریل».
  • فَ: فای فصیحة/تفریع، جواب شرط را وارد می‌کند.
  • إِنَّ: حرف مشبه بالفعل، برای تأکید، اسمش منصوب و خبرش مرفوع می‌شود.
  • اللَّهَ: اسمِ «إِنَّ» منصوب.
  • عَدُوٌّ: خبر «إنَّ» مرفوع، نکره برای بیان جنس/نوع (خدا دشمن است).
  • لِلكافِرينَ: جار و مجرور متعلق به «عَدُوٌّ» (دشمنِ کافران). «الکافرین» جمع سالم مذکر مجرور.

ریشه‌ها و اوزان:

  • كانَ: ریشه «ک و ن»، باب ثلاثی مجرد. «کان» فعل ناقص.
  • عَدُوّ: ریشه «ع د و». اسم بر وزن «فعول» دال بر مبالغه/ثبوت صفت.
  • الله: عَلَم جلاله.
  • ملائكة: جمع «مَلَک/مَلَأَك»، ریشه «م ل ك» (در اصل «مَلَك» از «الألوك/أَلَكَ» هم گفته شده، مشهورتر «م ل ك»).
  • رُسُل: جمع «رسول»، ریشه «ر س ل» (ارسال).
  • جِبريل/جبرئیل: عَلَم معرّب، از عبری/آرامی، به معنی «قوّتِ خدا».
  • ميكال/میکائیل: عَلَم معرّب، از عبری، به معنی «کیست چون خدا؟».
  • إنَّ: حرف توکید.
  • كافرين: جمع «کافر»، ریشه «ك ف ر» به معنی پوشاندن/انکار.

نوع جمله و ساخت:

  • جمله شرطیه: «مَن كانَ عَدُوًّا … فَإِنَّ اللَّهَ عَدُوٌّ …». شرط با «مَن» و فعل ناقص «کان» آمده و جواب شرط با «فَـ» و جمله اسمیه مؤکد با «إنَّ».
  • جملهٔ اسمیه در جواب شرط: «إنَّ اللهَ عدوٌّ للكافرین».

نکته‌های معنایی و بلاغی:

  • ذکر «ملائکته» و «رسله» به‌طور عام، سپس تخصیص «جبریل» و «میکال» برای تأکید بر نفی بهانه‌جویی‌های خاص و بیان جایگاه ویژهٔ این دو فرشته.
  • نکره آمدن «عدوًّا/عدوٌّ» برای تعظیم/بیان شدّت صفت دشمنی.
  • «للكافرين» قید می‌کند که دشمنی خدا متوجه گروه کافران است؛ هر کس دشمنی با این حقایق را برگزیند، در زمرهٔ کافران قرار می‌گیرد و مشمول این حکم می‌شود.

ساختار اعرابی خلاصه:

  • مَن: اسم شرط، مبتدا.
  • كانَ: فعل ناقص؛ اسمش مستتر (هو) عائد به «مَن».
  • عدوًّا: خبر کان منصوب + متعلق‌های جرّیِ متعدد: لله، وملائكته، ورسله، وجبريل، وميكال.
  • فَإنَّ: فای جواب شرط + «إنَّ» حرف توکید.
  • اللهَ: اسم إنَّ.
  • عدوٌّ: خبر إنَّ.
  • للكافرين: جار و مجرور متعلق به خبر.

نتیجهٔ معنایی در فارسی: هر کس با خدا، فرشتگان و پیامبران او، و به‌طور خاص با جبرئیل و میکائیل دشمنی کند، در حقیقت در صف کافران است و خدا نیز دشمن کافران است. این بیان هم هشدار اعتقادی است و هم پاسخ به دشمنی‌های خاص با حاملان وحی.

Nach oben scrollen