002-091-091-بقرة

« Back to Glossary Index
و هنگامی که به ایشان گفته شود بدانچه الله فرو فرستاده ایمان آورید پاسخ دهند ما به چیزی ایمان میآوریم که بر خود ما نازل شده و غیر آنرا کفران میکنند و حال آنکه قرآن راست و سزاوار است و تصدیق کنندهِ نازل شده هائی است که با ایشان است، بگو اگر حقیقتا به آنچه بر خود شما نازل شده مؤمن بودید پس چرا در قبل نشان دادید که پیغمبران الله را میکشید (این صفات اختصاص به یهودیان ندارد بلکه در هر مذهبی سوءاستفاده چیان و متعصبين نادان آنان همین صفات را دارند و فرقی برای ایشان نمیکند که مصلح حقیقی و پیغمبر از خودشان باشد یا از غیر خودشان و در مقابل این اکثریت یک اقلیت حق جو نیز در هر مذهب و ملتی هستند که اصلاحات حقیقی هر مصلحی را می پذیرند چه آن مصلح از خود باشد و یا از بیگانه) (۹۱)
  • آیه: «وَإِذا قيلَ لَهُم آمِنوا بِما أَنزَلَ اللَّهُ قالوا نُؤمِنُ بِما أُنزِلَ عَلَينا وَيَكفُرونَ بِما وَراءَهُ وَهُوَ الحَقُّ مُصَدِّقًا لِما مَعَهُم ۗ قُل فَلِمَ تَقتُلونَ أَنبِياءَ اللَّهِ مِن قَبلُ إِن كُنتُم مُؤمِنينَ»
  1. وَإِذا قيلَ لَهُم
  • ترجمه تحت‌اللفظی: و هنگامی که گفته شد به آنان
  • دستور و ریشه:
    • وَ: حرف عطف.
    • إِذا: ظرف زمان شرطی (وقتی که).
    • قيلَ: فعل ماضی مجهول، ثلاثی مجرد، باب: قالَ–يَقولُ؛ ریشه: ق و ل؛ صیغه: ثالث شخص مفرد مذکر.
    • لَهُم: جار و مجرور (لِـ + ضمیر هم)، متعلق به «قيلَ».
  • نوع جمله و معنا: جمله شرطیِ ظرفی (زمانی) مقدمه برای خبر بعد؛ بیان وضعی که در آن به ایشان چیزی گفته می‌شود. معنا: هرگاه به آنان گفته شود…
  1. آمِنوا بِما أَنزَلَ اللَّهُ
  • ترجمه تحت‌اللفظی: ایمان بیاورید به آنچه خدا نازل کرده است
  • دستور و ریشه:
    • آمِنوا: فعل امر، باب أفعل (آمَنَ یُؤمِنُ؟ توضیح: «آمَنَ» مزید ثلاثی باب إفعالِ مقلوبِ همزه در وسط، صیغه امر جمع مخاطب)؛ ریشه: أ م ن.
    • بِما: باء حرف جر + «ما» موصوله (به آنچه).
    • أَنزَلَ: فعل ماضی، باب إفعال؛ ریشه: ن ز ل؛ فاعل: «اللَّه».
    • اللَّهُ: فاعل مرفوع.
  • نوع جمله و معنا: جمله امری خطاب به جمع؛ دستور به ایمان آوردن به وحیِ الهی. معنا: بایست به وحی نازل‌شده از جانب خدا ایمان بیاورید.
  1. قالوا نُؤمِنُ بِما أُنزِلَ عَلَينا
  • ترجمه تحت‌اللفظی: گفتند: ما ایمان می‌آوریم به آنچه بر ما نازل شده است
  • دستور و ریشه:
    • قالوا: فعل ماضی، ریشه: ق و ل، جمع غایب.
    • نُؤمِنُ: فعل مضارع مرفوع، ریشه: أ م ن، صیغه جمع متکلم.
    • بِما: باء جر + «ما» موصوله.
    • أُنزِلَ: فعل ماضی مجهول، باب إفعال؛ ریشه: ن ز ل.
    • عَلَينا: جار و مجرور (علی + نا).
  • نوع جمله و معنا: نقل قول خبری از پاسخ ایشان؛ خبر ادعایی با محدود کردن ایمان به وحی خاص خود. معنا: می‌گویند تنها به وحیِ نازل‌شده بر خودمان ایمان داریم.
  1. وَيَكفُرونَ بِما وَراءَهُ
  • ترجمه تحت‌اللفظی: و کفر می‌ورزند به آنچه فراتر از آن (پس از آن/غیر آن) است
  • دستور و ریشه:
    • وَ: عطف.
    • يَكفُرونَ: فعل مضارع مرفوع، ریشه: ك ف ر، جمع غایب.
    • بِما: باء جر + «ما» موصوله.
    • وَراءَهُ: ظرف/اسم مکان «وراء» + ضمیر «ه» (پشتِ آن/سویِ دیگرِ آن = غیر از آن/بعد از آن). «وراء» ریشه: و ر أ.
  • نوع جمله و معنا: جمله خبری حالیه/استینافیه عطف بر «قالوا»؛ بیان رفتار واقعی‌شان در ردّ دیگر وحی‌ها. معنا: و هر چه جز آن است را انکار می‌کنند.
  1. وَهُوَ الحَقُّ مُصَدِّقًا لِما مَعَهُم
  • ترجمه تحت‌اللفظی: در حالی که آن [وحیِ تازه] حق است، در مقام تصدیق‌کننده برای آنچه نزد آنان است
  • دستور و ریشه:
    • وَ: حالیه/عاطفه.
    • هُوَ: ضمیر شأن/غایب مفرد، مرجع: آنچه خدا نازل کرده (قرآن).
    • الحَقُّ: خبر مرفوع برای «هو»، ریشه: ح ق ق.
    • مُصَدِّقًا: حال منصوب، اسم فاعل باب تفعیل از «صَدَّقَ»، ریشه: ص د ق.
    • لِما: لامِ تعلیل/اختصاص + «ما» موصوله.
    • مَعَهُم: ظرف «مع» + ضمیر هم (آنچه با ایشان است = کتاب‌های خودشان).
  • نوع جمله و معنا: جمله حالیه بیانگر وصف قرآن نسبت به کتب قبلی؛ معنا: با اینکه قرآن خودْ حق است و آنچه نزد آنان است را تصدیق می‌کند.
  1. قُل فَلِمَ تَقتُلونَ أَنبِياءَ اللَّهِ مِن قَبلُ إِن كُنتُم مُؤمِنينَ
  • ترجمه تحت‌اللفظی: بگو: پس چرا پیامبرانِ خدا را پیش از این می‌کشتید، اگر مؤمن بودید؟
  • دستور و ریشه:
    • قُل: فعل امر، ریشه: ق و ل، مفرد مخاطب (خطاب به پیامبر).
    • فَـ: تفریع (پس).
    • لِمَ: «لِـ + ما» استفهامیه (چرا).
    • تَقتُلونَ: مضارع مرفوع، ریشه: ق ت ل، جمع مخاطب؛ دلالت بر عادت/تکرار در گذشته نزدیک به معنای خبری نکوهشی.
    • أَنبِياءَ: مفعول به منصوب جمع، مفرد: نَبِيّ، ریشه: ن ب أ.
    • اللَّهِ: مضافٌ‌إلیه مجرور.
    • مِن قَبلُ: جار و مجرور/ظرف زمان (پیش از این).
    • إِن: حرف شرط.
    • كُنتُم: فعل ناقص ماضی، ریشه: ك و ن، جمع مخاطب؛ اسم «كان» ضمیر «تم».
    • مُؤمِنينَ: خبر «كان» منصوب جمع سالم، ریشه: أ م ن.
  • نوع جمله و معنا: جمله امریِ استفهامیِ توبیخی/تعجیبی مشروط؛ احتجاجی علیه ادعای ایمان. معنا: اگر واقعاً ایمان داشتید، چرا سابقه قتل پیامبران دارید؟
  • جمع‌بندی معنا (ساده و دقیق): وقتی به آنان گفته می‌شود: به آنچه خدا نازل کرده ایمان بیاورید، می‌گویند: ما به آنچه بر خود ما نازل شده ایمان داریم؛ و هر چه جز آن است را انکار می‌کنند، با اینکه آن [کتاب جدید] حق است و تصدیق‌کننده آن چیزی است که نزد خودشان است. بگو: پس اگر مؤمن بودید، چرا پیامبران خدا را از پیش می‌کشتید؟
  • نکات نحوی و بلاغی:
    • تقابل «نؤمن بما أنزل علينا» با «ويكفرون بما وراءه» نشان‌دهنده تعصب قومی/کتابی و نفی شمول وحی الهی است.
    • «وهو الحق مصدقًا» جمله حالیه برای افاده تضاد میان ادعا و واقعیت.
    • «فَلِمَ تقتلون» استفهام توبیخی؛ «تقتلون» با مضارع برای تقریر عادتِ گذشته و نزدیک‌سازی صحنه به ذهن؛ «من قبل» قید تاریخی.
    • «إن كنتم مؤمنين» شرط معلق که محال بودن شرط را القا می‌کند، یعنی ادعای ایمان با فعلِ قتل ناسازگار است.
  • ریشه‌ها و ابواب (فهرست):
    • ق و ل: قال–يقول (ماضی/مضارع)، قيل (مجهول).
    • أ م ن: آمن–يؤمن (ایمان آوردن)، مؤمن (اسم فاعل).
    • ن ز ل: أنزل (إفعال، نازل کردن)، أُنزِل (مجهول).
    • ك ف ر: كفر–يكفر (انکار).
    • ح ق ق: حقّ (ثبوت/درستی).
    • ص د ق: صدّق (تفعیل، تصدیق کردن)، مُصدّق (اسم فاعل).
    • ق ت ل: قتل–يقتل (کشتن).
    • ن ب أ: نبيّ/أنبياء (پیامبر).
    • ك و ن: كان–يكون (بودن).
  • تعیین نوع کلّ آیه:
    • ساختار کلی: شرط زمانی + نقل قول + عطف بر رفتار واقعی + جمله حالیه توضیحی + امر خطاب به پیامبر با استفهام توبیخی مشروط.
    • کارکرد معنایی: افشای تناقض ادعای ایمان با رفتار تاریخیِ قتل پیامبران، و اثبات حقانیت قرآن به‌عنوان تصدیق‌کننده کتب پیشین.
Nach oben scrollen