| متن عربی: الَّذينَ يَظُنّونَ أَنَّهُم مُلاقو رَبِّهِم وَأَنَّهُم إِلَيهِ راجِعونَ ترجمهی تحتاللفظی به فارسی: کسانی که میپندارند که ایشان ملاقاتکنندگانِ پروردگارِ خویشاند و اینکه ایشان به سوی او بازگردندگاناند. تحلیل واژهبهواژه (صرف، نحو، ریشهها): - الَّذينَ
- نقش: اسم موصول (جمع مذکّر عاقل)
- معنا: کسانی که
- ساخت: «ال» تعریف + «ذین» (جمع «الذی»)
- ریشه: — (اسم موصول، ریشه ثلاثی ندارد)
- اعراب: منصوب/مجرور به صورت «الذینَ» و مرفوع «الذینُ»؛ اینجا تابع سیاق قبل است، اما در آغاز جمله نیز به شکل منصوص آمده و جملهی صله آن را تفسیر میکند.
- يَظُنّونَ
- نقش: فعل مضارع مرفوع، علامت رفع: ثبوت نون (به سبب اتصال واو جمع)
- صیغه: غایب جمع مذکّر (هم آنان)
- معنا: میپندارند/گمان میبرند
- ریشه: ظ ن ن
- باب: ثلاثی مجرد
- ساخت: یَ + ظُنّ + ونَ (شدّت نون به سبب ادغام)
- تعدی: متعدی به «أنَّ» و جملهی مصدریه بعد از آن
- أَنَّهُم
- أنَّ: حرف ناسخ مشبّه بالفعل، برای تأکید و نصب اسم
- هم: ضمیر منفصل، اسم «أنَّ» (مرفوع در معنا، ولی از نظر نحوی منصوب به «أنَّ»)
- معنا: که ایشان
- کارکرد: آغاز جملهی مصدریه، مفعول «یظنون»
- مُلاقو
- نقش: خبر «أنَّ» اول، به صورت «اسم فاعل» جمع مذکّر سالم در حالت رفع
- ساخت: مُلاقو (جمع مذکّر سالمِ مُلاقٍ؛ در جمع، نون حذف و واو علامت جمعِ مرفوع است چون مضاف است)
- معنا: ملاقاتکنندگان
- ریشه: ل ق ي
- باب: لَقیَ/یَلقی (مصدر: لقاء). اسم فاعل: مُلاقٍ
- نکته اعرابی: چون به «رَبِّهِم» اضافه شده، نون جمع حذف شده: مُلاقونَ → مُلاقو + مضافالیه
- رَبِّهِم
- ربِّ: مضافالیه مجرور، معنا: پروردگارِ
- هم: ضمیر متّصل، مضافالیهِ دوم (ضمیر ملکی:ِ ایشان)
- ریشه: ر ب ب
- ساخت: ربّ (شدّت باء دوم)
- اعراب: ربِّ (کسرهی جر به سبب اضافه)
- وَ
- أَنَّهُم
- همانند قبلی: «که ایشان»
- حرف ناسخ + ضمیر بهعنوان اسم «أنَّ»
- آغاز جملهی مصدریه دوم، معطوف بر جملهی مصدریه اول (هر دو مفعول «یظنون» هستند)
- إِلَيهِ
- إلی: حرف جر (به سوی)
- هِ: ضمیر متصل مجرور (به سوی او)
- ریشه: — (حرف جر)
- راجِعونَ
- نقش: خبر «أنَّ» دوم، اسم فاعل جمع مذکّر سالم در حالت رفع
- معنا: بازگردندگان/بازگشتکنندگان
- ریشه: ر ج ع
- باب: رَجَعَ/یَرجِعُ (مصدر: رُجوع)
- ساخت: راجِع + ونَ (جمع مذکّر سالم، اینجا نون برقرار است چون مضاف نیست)
ترکیب نحوی جمله و نوع آن: - ساختار کلی: اسم موصول «الذین» + صلهموصول: «یظنون أنـهم ملاقو ربهم وأنـهم إلیه راجعون».
- «یظنون» فعل و فاعلش «واو جمع» است که به «الذین» برمیگردد.
- مفعول «یظنون»: دو جملهی مصدریه معطوف به هم با «أنَّ»:
- «أنهم ملاقو ربهم»
- «وأنهم إلیه راجعون»
- نوع جمله: اسمی/فعلی؟ از نظر آغاز، جمله موصولیه با فعل مضارع است؛ بنابراین جمله فعلیه (در صله). کل عبارت وصفی برای موصول است. جمله خبری توصیفی است.
معنا و دلالت: - توصیف کسانی که باور دارند دیدار پروردگارشان در پیش است و یقین دارند بازگشتشان به سوی اوست. این باورِ به ملاقات خدا و بازگشت به سوی او، انگیزهی ایمان و عمل صالح را در بافت آیات بیان میکند.
نکات صرفی-نحوی تکمیلی: - «مُلاقو ربهم»: حذف نون جمع سالم به سبب اضافه قاعدهمند است؛ اگر مضافالیه نمیآمد، صورتِ رفع «ملاقونَ» بود.
- تکرار «أنهم»: برای تأکید بر دو خبر مستقل ذیل یک گمان/باور واحد.
- «یظنون»: در قرآن گاهی «ظنّ» به معنای «یقین» بهکار میرود؛ اینجا سیاقِ ایمانی نشان از باورِ قوی دارد، هرچند تحتاللفظی «میپندارند/میگمانند» معنی میشود.
- «إلیه راجعون»: ترکیب جار و مجرور «إلیه» مقدم بر خبر «راجعون» آمده و افادهی حصر و تأکید میکند: بازگشت فقط به سوی اوست.
| 