002-024-091-بقرة

« Back to Glossary Index
پس اگر نکرده‌اید و هرگز نخواهید کرد، از آن آتش مشهور بترسید که گیرایش مردم و سنگ‌هاست؛ چنین آتشی برای کفر پیشگان این راهنمایی‌ها آماده شده است. (یعنی حرارت آتش دوزخ چنان است که می‌تواند سنگ‌های سخت را مثل کبریت شعله‌ور سازد و انسان‌های گناهکار در آن می‌سوزند بی‌آنکه بمیرند.) (درباره ساختن یک سوره نیز باید دانست مقصود، سوره‌هایی است که راهنمایی دینی در آن‌هاست. چون پس از آیه‌ای که در سوره یونس ابتدا بیان شد، برخی از کافران مکه درصدد شدند سوره‌های کوچکی مانند سوره ابی‌لهب یا کوثر بسازند که در آن‌ها فقط تهدید بود نه هدایت و تربیت، در سوره بعدی، یعنی سوره هود، گفته شد: اگر گمان می‌کنید مقصود خدا چنین سوره‌هایی است، ده سوره از سوره‌های قرآن بیاورید تا مسائل هدایتی هم شامل آن‌ها شود. از این توضیح، مسلمانان و غیرمسلمانان فهمیدند مقصود از «یک سوره» سوره‌های تربیتی و راهنمایی‌دار است، نه مانند سوره ابی‌لهب و کوثر. معجزه سوره‌های هدایتی قرآن در معنا و مفاهیم هدایت‌گرانه آن‌هاست؛ جز طرفداران کاملاً با ایمان این هدایت‌ها، کسی مانند آن‌ها را نمی‌تواند بسازد، مگر آنکه از سوره‌های قرآن و نحوه هدایت آن‌ها کاملاً تقلید کند، و اینان نیز چنین کاری نمی‌کنند. علاوه بر هدایت‌های ساده قرآن درباره خدا، آخرت و عمل صالح که کسی مانند آن‌ها را نمی‌تواند بیاورد، اعجاز قرآن از راه پیشگویی‌ها، سطح عالی و علمی مطالب و حتی فصاحت و بلاغت برجسته‌اش به حد اعجاب کامل می‌رسد؛ چنان‌که هر متفکر بی‌غرضی را وادار می‌کند بگوید این مطالب قطعاً از خداست، نه از فکر محمد. حال آنکه محمد سواد و تحصیلاتی مانند انیشتین یا ابوعلی سینا نداشت و مردی بی‌سواد در محیطی عقب‌افتاده در عربستانِ زمانه‌ای پر از جهل بود؛ با این وضع عجیب قرآن، وای بر کسانی که سطح اعجاز قرآن را به اعجاز ادبی تنزل می‌دهند و می‌خواهند قرآن را با کتاب‌های سعدی و حافظ یا شاعران عرب مانند امرئ‌القیس یا دیگر ادیبان مقایسه کنند، و دروغ‌پردازی‌های خود را با مطالب صددرصد حقیقی و علمی قرآن مقایسه نمایند. از این بدتر، وای بر کسانی که قرآن را شبیه کتاب‌های شعری برخی رؤسای تصوف می‌دانند؛ آثاری که غالباً موهوم، خیالی، تشبیهی و تنبل و نادان‌پرور است.) (24)
متن عربی (آیه): فَإِن لَم تَفعَلوا وَلَن تَفعَلوا فَاتَّقُوا النّارَ الَّتي وَقودُهَا النّاسُ وَالحِجارَةُ ۖ أُعِدَّت لِلكافِرينَ

ترجمهٔ تحت‌اللفظی به فارسی (زیر هر بخش):

  • فَإِن لَم تَفعَلوا
    • پس اگر انجام ندادید
  • وَلَن تَفعَلوا
    • و هرگز انجام نخواهید داد
  • فَاتَّقُوا النّارَ
    • پس پرهیز کنید از آتشی
  • الَّتي وَقودُهَا النّاسُ وَالحِجارَةُ
    • که سوختِ آن مردم و سنگ‌ها هستند
  • أُعِدَّت لِلكافِرينَ
    • آماده شده است برای کافران

ترجمهٔ پیوسته و تحت‌اللفظی: پس اگر انجام ندادید، و هرگز هم انجام نخواهید داد، پس از آتشی پرهیز کنید که سوختِ آن مردم و سنگ‌ها هستند؛ (آتشی که) برای کافران آماده شده است.

بررسی صرف و نحوِ واژه‌ها و ریشه‌ها (به فارسی):

  • فَ
    • نوع: حرف عطف/تفریع
    • نقش: پیوند و نتیجه‌گیری
    • معنا: پس/بنابراین
  • إِن
    • نوع: حرف شرط
    • نقش: می‌آورد جملهٔ شرطیه
    • معنا: اگر
  • لَم
    • نوع: حرف جزم/نفی ماضی (نفی مضارع با دلالت بر گذشته)
    • اثر: مجزوم کردن فعل مضارع پس از خود
    • معنا: نَکردید/انجام ندادید
  • تَفعَلوا
    • نوع: فعل مضارع مجزوم
    • صیغه: مخاطب جمع (أنتم)
    • ریشه: ف-ع-ل (فعل)
    • معنا: انجام دهید → با لم: انجام ندادید
    • اعراب/علامت: حذف نون (علامت جزم در افعال خمسه)
  • وَ
    • نوع: حرف عطف
    • معنا: و
  • لَن
    • نوع: حرف نفی و تأبید (برای آینده)
    • اثر: منصوب کردن مضارع و نفیِ مؤکدِ آینده
    • معنا: هرگز نخواهید
  • تَفعَلوا
    • نوع: فعل مضارع منصوب
    • صیغه: مخاطب جمع
    • ریشه: ف-ع-ل
    • معنا: انجام خواهید داد → با لن: هرگز انجام نخواهید داد
    • اعراب/علامت: حذف نون (علامت نصب در افعال خمسه)
  • فَ
    • نوع: حرف تفریع/نتیجه
    • معنا: پس
  • اتَّقوا
    • نوع: فعل امر
    • صیغه: مخاطب جمع
    • ریشه: و-ق-ي (اتّقى؛ باب افتعال)
    • معنا: پرهیز کنید/تقوا پیشه کنید
    • ساخت: ادغام تاء در اصلِ «اِتَّقوا» از افتعال
  • النّارَ
    • نوع: اسم معرفه با الف و لام
    • اعراب: مفعولٌ‌بهِ منصوب برای «اتّقوا»
    • معنا: آتش
    • ریشه: ن-و-ر یا ن-ي-ر (نار به‌عنوان اسم جامد)
  • الَّتي
    • نوع: اسم موصول مؤنث مفرد
    • نقش: وصل جملهٔ صله به «النار»
    • معنا: که
  • وَقودُهَا
    • وَقودُ + ها
    • نوع: اسم مرفوع (مبتدا یا خبر مؤخر در ساخت صله)، مضاف + ضمیر متصل
    • معنا: سوختِ آن
    • ریشه: و-ق-د (وقَدَ/وَقود: سوخت)
    • اعراب: مرفوع با ضمه (خبر برای مبتدای محذوف در تحلیل‌های نحوی یا مبتدا برای خبر بعدی)
  • النّاسُ
    • نوع: اسم معرفه
    • اعراب: خبر «وقودُها» یا بدل/عطف بیان؛ مرفوع
    • معنا: مردم/انسان‌ها
    • ریشه: اناس/ن-و-س (گفته شده از أُناس/إِنس)
  • وَ
    • نوع: حرف عطف
    • معنا: و
  • الحِجارَةُ
    • نوع: اسم معرفه جمع
    • اعراب: معطوف بر «النّاسُ»، مرفوع
    • معنا: سنگ‌ها
    • ریشه: ح-ج-ر (حَجَر: سنگ)
  • أُعِدَّت
    • نوع: فعل ماضی مجهول
    • صیغه: مؤنث مفرد (مطابق با «النار»)
    • ریشه: ع-د-د (أَعَدَّ: آماده کرد؛ أُعِدَّت: آماده شده است)
    • معنا: آماده شده است/مهیا گردیده است
  • لِلكافِرينَ
    • نوع: جار و مجرور
    • نقش: متعلق به «أُعِدَّت»
    • معنا: برای کافران
    • ریشه: ك-ف-ر (کفر پوشاندن/انکار کردن)
    • اعراب: «الکافرین» جمع مذکر سالم مجرور به کسره

تحلیل نحوی جمله و ساختار:

  • نوع جملهٔ کلی: شرطیه + نتیجه/امر + جملهٔ موصولی + جملهٔ خبری مجهول.
  • بخش اول: فَ + إِن لَم تَفعَلوا
    • جملهٔ شرطیه با «إن» و «لم»؛ فعل شرط: «تفعلوا» (مجزوم).
  • بخش دوم: وَ لَن تَفعَلوا
    • جملهٔ معترضهٔ تأکیدی برای نفیِ قطعیِ تحقق فعل در آینده.
  • جواب شرط: فَاتَّقُوا النّارَ
    • امرِ الهی به پرهیز/تقوا به عنوان نتیجهٔ منطقیِ عدمِ توان انجام.
  • جملهٔ موصولی: الَّتي وَقودُها النّاسُ وَالحِجارَةُ
    • وصف برای «النار» با بیان ویژگیِ «سوخت: انسان‌ها و سنگ‌ها».
  • جملهٔ خبری پایانی: أُعِدَّت لِلكافِرينَ
    • خبر مجهول، بیان وضعیت نهایی آتش (آماده‌شده برای کافران).

سازگاری معنایی و نکات بلاغی (کوتاه):

  • «لَن تَفعَلوا»: تأکید بر ناتوانی قطعی در آینده، نفیِ ابدیِ ادعا.
  • «فاتّقوا»: امرِ فوری پس از اثبات عجز؛ انتقال از احتجاج به اندرز عملی.
  • «وقودها الناس والحجارة»: تصویر قوی از شدت عذاب؛ سوختِ آتش معمولاً چوب است، اینجا انسان و سنگ (گفته‌اند سنگ‌های گوگرد).
  • «أُعِدَّت لِلكافِرينَ»: آماده بودن از پیش، دلالت بر قطعیت وعید و عدالت در جزا.

سنجش نوع جمله و معنای کلی به فارسی:

  • نوع: جملهٔ شرطی-امری همراه با توصیف موصولی و خبر مجهول.
  • معنای کلی: اگر (چنانچه) نتوانستید و هرگز هم نخواهید توانست (ادعای خود را ثابت کنید)، پس از آتشی بپرهیزید که سوختش مردم و سنگ‌ها هستند؛ آتشی که برای کافران آماده شده است.
Nach oben scrollen