107-007-018-ماعون

وَيَمنَعونَ الماعونَ

و از هر خیر و منفعتی به دیگران دریغ می‌ورزند.

وَ
ریشه: ندارد؛ حرف عطف است.
گرامر: حرف مبنی، بدون محل اعرابی.
معانی: و؛ پیونددهندهٔ این جمله با جملهٔ پیشین.

يَمنَعونَ
ریشه: م ن ع.
گرامر: فعل مضارع، مرفوع با ثبوت نون؛ از افعال پنج‌گانه؛ واوِ پایانی ضمیر متصل در محل رفع فاعل است.
معانی: منع می‌کنند، بازمی‌دارند، دریغ می‌ورزند، نمی‌دهند.

الماعونَ
ریشه: م ع ن.
گرامر: اسم، منصوب؛ مفعول‌بهِ فعل «يَمنَعونَ» و نشانهٔ نصب آن فتحهٔ ظاهر است.
معانی: کمک و یاریِ اندک؛ وسایل و ابزار ضروریِ زندگی که معمولاً به یکدیگر قرض می‌دهند؛ هر خیر و منفعتی که از دیگران دریغ شود.

واژه: الْمَاعُونَ

«الماعون» در عربی به چیزهای کوچک و سودمندی گفته می‌شود که مردم معمولاً برای رفع نیازهای روزمره به یکدیگر قرض می‌دهند؛ مانند ظرف، ابزار ساده، آب، نمک یا وسایل خانه.

این واژه در قرآن نیز آمده است:

وَيَمْنَعُونَ الْمَاعُونَ
«و از دادن کمک‌ها و وسایل کوچکِ مورد نیاز خودداری می‌کنند.»
— سورهٔ الماعون، آیهٔ ۷

در این کاربرد، «الماعون» می‌تواند هم به کمک‌های اندک و هم به وسایل معمولیِ قابل‌قرض‌دادن اشاره کند.

اطلاعات ریشه‌شناختی

«الماعون» از ریشهٔ عربی م-ع-ن گرفته شده است. این ریشه با مفهوم سود، کمک، منفعت و چیزی که نیاز انسان را برطرف می‌کند ارتباط دارد.

در کاربردهای کهن عربی، «ماعون» به دارایی اندک، ابزار خانه، یا هر چیزی گفته می‌شد که منفعتی هرچند کوچک داشته باشد. «الـ» در ابتدای آن حرف تعریف است؛ بنابراین «الماعون» یعنی «آن کمک‌ها یا وسایل سودمند».

مترادف‌ها

1. المساعدة — کمک
2. العَوْن — یاری
3. المَنفعة — سود، فایده

متضادها

1. المَنْع — منع کردن، دریغ‌داشتن
2. الحِرْمان — محروم‌کردن
3. البُخْل — بخل، خساس