إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنْ ضَلَّ عَنْ سَبِيلِهِهمانا پروردگارت به کسی که از راه او گمراه شده است، داناتر است. إِنَّ
ریشه: حرف است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ از حروف مشبّه به فعل است؛ برای تأکید میآید و اسم خود را منصوب و خبر خود را مرفوع میکند؛ معنا: همانا، بیگمان، بهراستی. رَبَّكَ
ریشه: ر ب ب؛ «رَبّ» اسمِ «إِنَّ» و منصوب است و علامت نصب آن فتحه است؛ «کَ» ضمیر پیوستهٔ مخاطب، در محل جرّ مضافالیه است؛ معنا: پروردگارِ تو، مالک و تدبیرکنندهٔ تو. هُوَ
ریشه: ضمیر است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ ضمیر فصلِ مبنی بر فتح و بدون محل اعرابی است؛ برای تأکید و جداکردن خبر از صفت میآید؛ معنا: او، همان. أَعْلَمُ
ریشه: ع ل م؛ اسم تفضیل، مرفوع و خبرِ «إِنَّ» است؛ بر بیشترین و کاملترین دانایی دلالت دارد؛ معنا: داناتر، آگاهتر. بِمَنْ
ریشه: «بِ» حرف است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ حرف جرّ است؛ «مَنْ» اسم موصول مبنی و در محل جرّ با «بِ» است؛ معنا: به کسی که، دربارهٔ آنکه. ضَلَّ
ریشه: ض ل ل؛ فعل ماضی، مبنی بر فتح است؛ فاعل آن ضمیر پنهان «هُوَ» است که به «مَنْ» بازمیگردد؛ معنا: گمراه شد، راه را گم کرد، منحرف شد. عَنْ
ریشه: حرف است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ حرف جرّ است؛ برای دوری، جداشدن یا رویگردانی بهکار میرود؛ معنا: از، دور از. سَبِيلِهِ
ریشه: س ب ل؛ «سَبِيلِ» اسم مجرور با «عَنْ» و علامت جرّ آن کسره است و مضاف است؛ «هِ» ضمیر پیوستهٔ غایب، در محل جرّ مضافالیه است؛ معنا: راهِ او؛ مقصود راه الله است.
وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَو او به هدایتیافتگان داناتر است. وَ
ریشه: حرف است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ حرف عطف یا استیناف است؛ برای پیوند دادن این جمله با جملهٔ پیشین میآید؛ معنا: و. هُوَ
ریشه: ضمیر است و ریشهٔ اشتقاقی ندارد؛ ضمیر منفصل مبنی بر فتح، در محل رفع مبتدا است؛ معنا: او. أَعْلَمُ
ریشه: ع ل م؛ اسم تفضیل، مرفوع و خبرِ مبتدا است؛ بر کاملتر بودن علم دلالت میکند؛ معنا: داناتر، آگاهتر. بِالْمُهْتَدِينَ
ریشه: ه د ي؛ «بِ» حرف جرّ است؛ «الْمُهْتَدِينَ» اسم مجرور با «بِ» و علامت جرّ آن «یاء» است، زیرا جمع مذکر سالم است؛ اسم فاعل از فعل «اهتدى» در باب افتعال است؛ «الـ» برای معرفهکردن آمده است؛ معنا: به هدایتیافتگان، به راهیافتگان. | 