022-026-105-حج

و به یاد آور هنگامی را که جایگاه خانه را برای ابراهیم آماده ساختیم، [و به او گفتیم:] که هیچ چیز را شریک من قرار مده، و خانهٔ مرا برای طواف‌کنندگان و ایستادگان و رکوع‌کنندگانِ سجده‌گر پاکیزه بدار.

وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ

و هنگامی که جایگاه خانه را برای ابراهیم آماده و معین کردیم.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف، برای پیوند جمله با قبل.
• إِذْ: ظرف زمان، به معنای «هنگامی که»، وابسته به فعل محذوف مانند «اذكر».
• بَوَّأْنَا: فعل ماضی، متکلم مع‌الغیر، باب تفعیل، ریشهٔ «بوأ»، به معنای جای دادن، مهیا کردن و مشخص ساختن مکان.
• لِإِبْرَاهِيمَ: لام حرف جر، «إبراهيم» اسم مجرور، نام پیامبر الهی.
• مَكَانَ: اسم، مفعول‌به دوم برای «بوّأنا»، به معنای جایگاه.
• الْبَيْتِ: اسم مجرور مضاف‌الیه، مراد خانهٔ کعبه.

أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا

که هیچ چیزی را شریک من قرار ندهی.
شرح واژه‌ها:

• أَنْ: حرف مصدری و ناصب، جملهٔ فعلیه را به صورت مصدر درمی‌آورد.
• لَا: حرف نفی.
• تُشْرِكْ: فعل مضارع مجزوم به «لا»، ریشهٔ «شرك»، باب إفعال، به معنای شریک قرار دادن.
• بِي: باء حرف جر، «ي» ضمیر متکلم، متعلق به «تشرك».
• شَيْئًا: اسم نکره، مفعول‌به، به معنای هر چیز، اندک یا بسیار.

وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

و خانهٔ مرا برای طواف‌کنندگان و ایستادگان و رکوع‌کنندگانِ سجده‌گر پاکیزه بدار.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• طَهِّرْ: فعل امر، باب تفعیل، ریشهٔ «طهر»، به معنای پاک کردن و پاکیزه ساختن.
• بَيْتِيَ: «بيت» اسم، مفعول‌به، «ي» ضمیر متکلم مضاف‌الیه، اشاره به کعبه.
• لِلطَّائِفِينَ: لام حرف جر، «الطائفين» اسم جمع، ریشهٔ «طوف»، به معنای گرد خانه طواف‌کنندگان.
• وَالْقَائِمِينَ: معطوف، اسم جمع، ریشهٔ «قوم»، به معنای ایستادگان در عبادت.
• وَالرُّكَّعِ: معطوف، جمع «راكع»، ریشهٔ «ركع»، به معنای رکوع‌کنندگان.
• السُّجُودِ: جمع «ساجد»، ریشهٔ «سجد»، به معنای سجده‌کنندگان؛ بدل یا صفت برای «الركع» با تأکید بر عبادت.