- لا جُناحَ عَلَيهِنَّ في آبائِهِنَّ وَلا أَبنائِهِنَّ وَلا إِخوانِهِنَّ وَلا أَبناءِ إِخوانِهِنَّ وَلا أَبناءِ أَخَواتِهِنَّ وَلا نِسائِهِنَّ وَلا ما مَلَكَت أَيمانُهُنَّ ۗ وَاتَّقينَ اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ شَهيدًا
- هیچ بر آنان (زنان مؤمن) باکی نیست که نزد پدرانشان و پسرانشان و برادرانشان و پسرانِ برادرانشان و پسرانِ خواهرانشان و زنان (همکیشِ) خود و آنچه مالکِ آن شدهاند با دستهایشان (کنیزانشان) باشند؛ و از خدا پروا کنید که همانا خدا بر هر چیزی گواه است.
لا جُناحَ عَلَيهِنَّهیچ باکی/گناهی بر آنان نیست. - لا: نفیِ جنس؛ حرفِ نافیهٔ للجنس، عملش نصبِ اسم و رفعِ خبر.
- جُناحَ: اسمِ «لا» منصوب، ریشه: ج ن ح، بهمعنای گناه/باك/حرج.
- عَلَيهِنَّ: جار و مجرور متعلق به خبرِ «لا» یا صفت برای «جُناح»، «هنّ» ضمیر جمع مؤنث متصل در محل جرّ.
في آبائِهِنَّدر برابر پدرانشان/در نزد پدرانشان. - في: حرف جر.
- آبائِ: جمع «أب»، مجرور به «في»، ریشه: أ ب و.
- هِنَّ: ضمیر متصل جمع مؤنث، مضافالیه.
وَلا أَبنائِهِنَّو نه (نیز) پسرانشان. - وَ: عاطف.
- لا: زایدۀ تأکیدی در سیاق عطفِ بر «لا جناح»، برای استمرار نفی.
- أَبنائِ: جمع «ابن»، مجرور به عطف بر «آبائِ»، ریشه: ب ن ي.
- هِنَّ: ضمیر متصل، مضافالیه.
وَلا إِخوانِهِنَّو نه برادرانشان. - وَلا: عطف با نفی.
- إِخوانِ: جمع «أخ»، مجرور به عطف، ریشه: أ خ و.
- هِنَّ: ضمیر متصل، مضافالیه.
وَلا أَبناءِ إِخوانِهِنَّو نه پسرانِ برادرانشان. - وَلا: عطف با نفی.
- أَبناءِ: جمع «ابن»، مضاف، مجرور به عطف.
- إِخوانِ: مضافٌإلیهِ اول، جمع «أخ».
- هِنَّ: ضمیر مضافالیهِ دوم برای «إخوان».
وَلا أَبناءِ أَخَواتِهِنَّو نه پسرانِ خواهرانشان. - وَلا: عطف با نفی.
- أَبناءِ: جمع «ابن»، مضاف، مجرور به عطف.
- أَخَواتِ: جمع «أخت»، مضافٌإلیه.
- هِنَّ: ضمیر مضافالیه.
وَلا نِسائِهِنَّو نه زنانِ (خویشاوند/همکیش) آنان. - وَلا: عطف با نفی.
- نِسائِ: جمع «امرأة»، مجرور به عطف، ریشه: ن س و/ن س ء.
- هِنَّ: ضمیر مضافالیه.
- نکتهٔ معنایی: بیشتر مفسران «نِسائهنّ» را زنانِ همکیش (مسلمان) دانستهاند.
وَلا ما مَلَكَت أَيمانُهُنَّو نه آنچه که مالکِ آن شدهاند با دستهایشان (کنیزانشان). - وَلا: عطف با نفی.
- ما: اسم موصول غیرعاقل، در مقام عموم برای مملوک.
- مَلَكَت: فعل ماضی، مؤنث مفرد به اعتبار «أيمان» که جمع غیرعاقل است؛ ریشه: م ل ك.
- أَيمانُهُنَّ: فاعل مرفوع؛ «أيمان» جمع «يمين» بهمعنای دست راست؛ اضافه به ضمیر «هنّ». ترکیب کنایی برای ملکیت.
وَاتَّقينَ اللَّهَو از خدا پروا کنید. - وَ: استیناف/عطف انتقالی.
- اتَّقينَ: فعل امر مؤنث جمع از ریشهٔ و ق ي (اتّقى یتّقی)، نونِ نسوه در پایان.
- اللَّهَ: مفعولٌبه منصوب.
إِنَّ اللَّهَ كانَ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ شَهيدًاهمانا خدا بر هر چیزی گواه است. - إِنَّ: حرف تأکید و نصب.
- اللَّهَ: اسم «إنّ» منصوب.
- كانَ: فعل ناقص ماضی، برای اثبات دوام/ثبوت صفت.
- عَلىٰ: حرف جر.
- كُلِّ: مضاف مجرور؛ افادهٔ عموم.
- شَيءٍ: مضافالیهِ «كلّ»، نکره برای عموم، ریشه: ش ي أ.
- شَهيدًا: خبرِ «كان» منصوب؛ صیغهٔ مبالغه از ریشه: ش ه د، بهمعنای بسیار گواه/حاضرِ ناظر.
| 