- لا يَحِلُّ لَكَ النِّساءُ مِن بَعدُ وَلا أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِن أَزواجٍ وَلَو أَعجَبَكَ حُسنُهُنَّ إِلّا ما مَلَكَت يَمينُكَ ۗ وَكانَ اللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ رَقيبًا
- برای تو (ای پیامبر) پس از این، دیگر زنان حلال نیستند، و نه اینکه آنان را با همسران دیگری جایگزین کنی، هرچند زیباییِ آنان تو را به شگفت آورد؛ مگر آنچه دست راستت مالک شده است. و خدا بر هر چیزی نگهبان و مراقب است.
لا يَحِلُّ لَكَ النِّساءُ مِن بَعدُبرای تو زنان پس از این حلال نیستند. - لا: حرف نفی.
- يَحِلُّ: فعل مضارع، ریشه ح ل ل، باب فعل، سومشخص مفرد مذکر؛ معنا: حلال میشود/سزاوار است؛ در نفی: حلال نیست.
- لَكَ: جار و مجرور، لامِ اختصاص/نفع + ضمیر مخاطب مفرد (تو).
- النِّساءُ: اسم معرفه جمع، فاعل برای «يَحِلُّ» از نظر معنا مرفوع؛ مقصود جنس زنان.
- مِن بَعدُ: جار و مجرور + ظرف/اسم زمان مبنی، «بعدُ» با ضمه بنایی؛ معنا: از پسِ این/بعد از این (اشاره به محدوده زمانیای که در سیاق سوره احزاب تعیین شده).
وَلا أَن تَبَدَّلَ بِهِنَّ مِن أَزواجٍو نیز روا نیست که آنان را با همسران دیگری عوض کنی. - وَلا: حرف عطف + نفی/نهیِ عام.
- أَن: حرف مصدریه/نصب.
- تَبَدَّلَ: فعل مضارع منصوب به «أن»، ریشه ب د ل، باب تفعّل، دومشخص مفرد مذکر؛ معنا: بدل کردن/عوض کردن برای خود.
- بِهِنَّ: جار و مجرور، باءِ تعدیه/مصاحبه + ضمیر جمع مؤنث (آنان – زنان موجود).
- مِن أَزواجٍ: جار و مجرور؛ «مِن» تبعیضیه/بدلیه؛ «أزواجٍ» نکره جمع، مضافالیه مجرور؛ معنا: از (میان) همسرانی دیگر.
وَلَو أَعجَبَكَ حُسنُهُنَّهرچند زیباییشان تو را به شگفت آورد. - وَلو: واو عطف + «لو» وصلیه/شرطیه غیر جازمه برای امتناعِ امتناع یا تعلیق شرطیِ تأکیدی؛ معنا: حتی اگر.
- أَعجَبَكَ: فعل ماضی، ریشه ع ج ب، باب إفعال؛ فاعل مؤخر «حُسنُهُنَّ»، «كَ» مفعولٌبه (تو را).
- حُسنُهُنَّ: اسم مرفوع بهعنوان فاعل «أعجب»، «حُسن» مصدر/اسم، مضاف + ضمیر جمع مؤنث (زیباییِ آنان).
إِلّا ما مَلَكَت يَمينُكَجز آنچه دست راستت مالک شده است. - إِلّا: أداة استثناء.
- ما: اسم موصول/نکره موصوفه برای غیر عاقل؛ معنا: آنچه.
- مَلَكَت: فعل ماضی، ریشه م ل ك، ثلاثی مجرد؛ فاعل مؤنث مفرد به اعتبار «يمين» مؤنث مجازی.
- يَمينُكَ: فاعلِ مؤنث مجازی برای «مَلَكَت»، «يمين» بهمعنای دست راست/کنایه از تملک، مضاف + «كَ» ضمیر مخاطب.
وَكانَ اللَّهُ عَلىٰ كُلِّ شَيءٍ رَقيبًاو خدا بر هر چیزی مراقب و نگهبان است. - وَكانَ: حرف عطف + فعل ماضی ناقص «كان»، ریشه ك و ن؛ دلالت بر ثبوتِ پیوسته در گذشته و استمرار در حال.
- اللَّهُ: اسم جلاله، اسم «كان» مرفوع.
- عَلىٰ: حرف جر.
- كُلِّ شَيءٍ: مضاف و مضافالیه در محل جر پس از «على»، دلالت بر عموم.
- رَقيبًا: خبر «كان» منصوب؛ «رقيب» اسم مبالغه از ریشه ر ق ب؛ معنا: نگهبانِ پیوسته مراقب.
| 