033-006-104-أحزاب

پیامبر نسبت به مؤمنان از خودِ آنان سزاوارتر است، و همسران او مادران آنان به شمار می‌آیند، و خویشاوندان نسبی در کتاب خدا نسبت به یکدیگر از مؤمنان و مهاجران سزاوارترند، مگر آنکه بخواهید نسبت به دوستان خود نیکی شایسته‌ای انجام دهید؛ و این حکم در کتاب الهی نوشته و ثبت شده است.

النَّبِيُّ أَولىٰ بِالمُؤمِنينَ مِن أَنفُسِهِم

پیامبر نسبت به مؤمنان از خودِ آنان سزاوارتر است.
شرح واژه‌ها:

• النَّبِيُّ: اسم، مفرد، معرفه با «ال»؛ از ریشهٔ ن ب أ به معنای خبر مهم؛ مراد پیامبر اسلام.
• أَولىٰ: اسم تفضیل؛ به معنای سزاوارتر، شایسته‌تر.
• بِالمُؤمِنينَ: «بِ» حرف جر + «المؤمنين» جمع مذکر سالم، مجرور؛ از ریشهٔ أ م ن به معنای ایمان‌آورندگان.
• مِن: حرف جر، برای مقایسه.
• أَنفُسِهِم: «أنفس» جمع «نفس»، اسم مجرور + ضمیر «هم»؛ به معنای جان‌ها یا خودِ آنان.

وَأَزواجُهُ أُمَّهاتُهُم

و همسران او مادران آنان هستند.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• أَزواجُهُ: «أزواج» جمع «زوج»، اسم مرفوع + ضمیر «ه»؛ همسران او.
• أُمَّهاتُهُم: «أمهات» جمع «أم»، خبر مرفوع + ضمیر «هم»؛ مادران آنان از نظر حرمت و جایگاه شرعی.

وَأُولُو الأَرحامِ بَعضُهُم أَولىٰ بِبَعضٍ

و خویشاوندان نسبی، برخی نسبت به برخی دیگر سزاوارترند.
شرح واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف.
• أُولُو: اسم جمع، به معنای دارندگان؛ مرفوع.
• الأَرحامِ: جمع «رَحِم»، اسم مجرور؛ خویشاوندان نسبی.
• بَعضُهُم: «بعض» اسم مرفوع + ضمیر «هم»؛ برخی از آنان.
• أَولىٰ: اسم تفضیل؛ سزاوارتر.
• بِبَعضٍ: «بِ» حرف جر + «بعض» اسم مجرور؛ نسبت به برخی دیگر.

في كِتابِ اللَّهِ

در کتاب خدا.
شرح واژه‌ها:

• في: حرف جر، دلالت بر ظرف.
• كِتابِ: اسم مجرور؛ به معنای کتاب، مراد حکم الهی.
• اللَّهِ: اسم جلاله، مضافٌ‌الیه، مجرور.

مِنَ المُؤمِنينَ وَالمُهاجِرينَ

نسبت به مؤمنان و مهاجران.
شرح واژه‌ها:

• مِنَ: حرف جر، برای بیان ترجیح.
• المُؤمِنينَ: جمع مذکر سالم، مجرور؛ ایمان‌آورندگان.
• وَ: حرف عطف.
• المُهاجِرينَ: جمع مذکر سالم، مجرور؛ از ریشهٔ ه ج ر به معنای هجرت‌کنندگان.

إِلّا أَن تَفعَلوا إِلىٰ أَولِيائِكُم مَعروفًا

مگر آنکه بخواهید نسبت به دوستان خود نیکی شایسته‌ای انجام دهید.
شرح واژه‌ها:

• إِلّا: حرف استثناء.
• أَن: حرف مصدری.
• تَفعَلوا: فعل مضارع منصوب؛ از ریشهٔ ف ع ل؛ انجام دهید.
• إِلىٰ: حرف جر.
• أَولِيائِكُم: «أولياء» جمع «ولي»، اسم مجرور + ضمیر «كم»؛ دوستان یا نزدیکان شما.
• مَعروفًا: اسم منصوب؛ از ریشهٔ ع ر ف؛ کار نیک، پسندیده و شناخته‌شده.

كانَ ذٰلِكَ فِي الكِتابِ مَسطورًا

این حکم در کتاب ثبت و نوشته شده بود.
شرح واژه‌ها:

• كانَ: فعل ماضی ناقص.
• ذٰلِكَ: اسم اشاره، اسم «كان».
• فِي: حرف جر.
• الكِتابِ: اسم مجرور؛ کتاب الهی.
• مَسطورًا: اسم مفعول، خبر «كان»؛ از ریشهٔ س ط ر به معنای نوشته‌شده و ثبت‌شده.