058-007-103-مجادلة

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۖ مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوَىٰ ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَلَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلَا أَدْنَىٰ مِنْ ذَٰلِكَ وَلَا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كَانُوا ۖ ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

آیا ندیدی که خداوند آنچه را در آسمان‌ها و آنچه را در زمین است می‌داند؟ هیچ گفت‌وگوی پنهانیِ سه نفره‌ای نیست مگر آن‌که او چهارمیِ آنان است، و نه پنج نفره‌ای مگر آن‌که او ششمیِ آنان است، و نه کمتر از این و نه بیشتر، مگر آن‌که هر کجا باشند او با آنان است. سپس در روز قیامت آنان را از آنچه انجام داده‌اند آگاه می‌کند. بی‌گمان خداوند به هر چیزی داناست.

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ

آیا ندیدی که خداوند آنچه را در آسمان‌ها و آنچه را در زمین است می‌داند؟

شرح واژه‌ها:

• أَلَمْ: همزهٔ استفهام + «لم» نفی جازم؛ برای پرسشِ تأکیدی.
• تَرَ: فعل مضارع مجزوم از ریشهٔ «ر أ ي»، به معنای دیدن/دانستن.
• أَنَّ: حرف تأکید و نصب.
• اللَّهَ: اسم جلاله، اسم «أنّ»، منصوب.
• يَعْلَمُ: فعل مضارع مرفوع از ریشهٔ «ع ل م»، دانستن.
• مَا: اسم موصول، «آنچه».
• فِي: حرف جر، «در».
• السَّمَاوَاتِ: جمع «سماء»، اسم مجرور؛ آسمان‌ها.
• وَ: حرف عطف.
• الْأَرْضِ: اسم مجرور؛ زمین.

مَا يَكُونُ مِنْ نَجْوَىٰ ثَلَاثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ

هیچ گفت‌وگوی پنهانیِ سه نفره‌ای نیست مگر آن‌که او چهارمیِ آنان است.

شرح واژه‌ها:

• مَا: ادات نفی.
• يَكُونُ: فعل مضارع ناقص از ریشهٔ «ك و ن»، بودن.
• مِنْ: حرف جر زائد برای تأکید نفی.
• نَجْوَىٰ: مصدر/اسم، گفت‌وگوی پنهانی؛ از ریشهٔ «ن ج و».
• ثَلَاثَةٍ: عدد، مضافٌ‌الیه مجرور.
• إِلَّا: ادات استثناء.
• هُوَ: ضمیر منفصل، مبتدا.
• رَابِعُهُمْ: خبر؛ «چهارمیِ آنان»، عدد ترتیبی + ضمیر جمع.

وَلَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ

و نه پنج نفره‌ای مگر آن‌که او ششمیِ آنان است.

شرح واژه‌ها:

• وَلَا: حرف عطف + ادات نفی.
• خَمْسَةٍ: عدد، مجرور در سیاق نفی.
• إِلَّا: ادات استثناء.
• هُوَ: ضمیر منفصل.
• سَادِسُهُمْ: خبر؛ «ششمیِ آنان»، عدد ترتیبی + ضمیر جمع.

وَلَا أَدْنَىٰ مِنْ ذَٰلِكَ وَلَا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كَانُوا

و نه کمتر از این و نه بیشتر، مگر آن‌که هر کجا باشند او با آنان است.

شرح واژه‌ها:

• وَلَا: حرف عطف + نفی.
• أَدْنَىٰ: اسم تفضیل، کمتر/نزدیک‌تر.
• مِنْ: حرف جر.
• ذَٰلِكَ: اسم اشاره، آن.
• وَلَا أَكْثَرَ: اسم تفضیل، بیشتر.
• إِلَّا: ادات استثناء.
• هُوَ: ضمیر منفصل.
• مَعَهُمْ: ظرف/جار و مجرور، «با آنان».
• أَيْنَ: اسم شرط مکانی، کجا.
• مَا: زائدهٔ تأکیدی.
• كَانُوا: فعل ماضی ناقص جمع، از «ك و ن».

ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ بِمَا عَمِلُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

سپس در روز قیامت آنان را از آنچه انجام داده‌اند آگاه می‌کند.

شرح واژه‌ها:

• ثُمَّ: حرف عطف با دلالت بر ترتیب و فاصله.
• يُنَبِّئُهُمْ: فعل مضارع باب تفعیل از «ن ب أ»، آگاه ساختن + ضمیر مفعولی.
• بِمَا: حرف جر + اسم موصول، «از آنچه».
• عَمِلُوا: فعل ماضی جمع از «ع م ل»، انجام دادند.
• يَوْمَ: ظرف زمان منصوب.
• الْقِيَامَةِ: مضافٌ‌الیه مجرور؛ روز رستاخیز.

إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

بی‌گمان خداوند به هر چیزی داناست.

شرح واژه‌ها:

• إِنَّ: حرف تأکید و نصب.
• اللَّهَ: اسم «إنّ»، منصوب.
• بِكُلِّ: حرف جر + اسم، «به هر».
• شَيْءٍ: اسم نکره، چیز.
• عَلِيمٌ: صیغهٔ مبالغه از «ع ل م»، بسیار دانا.