| وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ و کسانی که زنان پاکدامن را متهم به زنا میکنند، سپس چهار شاهد نمیآورند، آنان را هشتاد تازیانه بزنید و هرگز شهادتشان را نپذیرید، و آنان همان فاسقانند. — جمله ۱: وَالَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ ترجمه فارسی: و کسانی که زنان پاکدامن را متهم میکنند توضیح واژگان و نکات: - وَ: حرف عطف، معنی «و».
- الَّذِينَ: اسم موصول جمع مذکر عاقل؛ «کسانی که». ریشه: — (اسم موصول).
- يَرْمُونَ: فعل مضارع مرفوع به ثبوت النون (از افعال خمسۀ مضارع)؛ فاعل آن «الَّذین» است. ریشه: ر-م-ي. معانی ریشه: پرتاب کردن، افکندن؛ در این سیاق: نسبت دادن/تهمت زدن.
- الْمُحْصَنَاتِ: اسم مفعول جمع مؤنث سالم، مجرور به اللام (مفعول به «يَرْمُونَ» است و در اصل منصوب است؛ ال تعریف). ریشه: ح-ص-ن. معانی ریشه: استحکام، نگهبانی، حفظ. «مُحْصَنَات» در فقه و تفسیر: زنان پاکدامن، عفیف، مصون از زنا؛ گاهی به زنان شوهردار نیز اطلاق میشود، اما در این آیه مراد زنان پاکدامن متهمشده به زناست.
———————————— جمله ۲: ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ ترجمه فارسی: سپس اگر چهار شاهد نیاورند توضیح واژگان و نکات: - ثُمَّ: حرف عطف برای تراخی (فاصله زمانی یا رتبی)، «سپس».
- لَمْ: حرف جزم و نفی برای مضارع، زمان گذشته منفی نزدیک به «نیاوردند/نیاورند».
- يَأْتُوا: فعل مضارع مجزوم به «لم» با حذف نون (از افعال خمسۀ مضارع)، فاعل ضمیر جمع «هم» مستتر تقدیره «هم». ریشه: أ-ت-ي، «آمدن/آوردن».
- بِأَرْبَعَةِ: جار و مجرور؛ «باء» تعدیه/مصاحبت. «أربعة» عدد مؤنثساز برای معدود مذکر یا در ترکیب با «شهداء» که جمع تَکسیر مذکر است، در شمارش شهادتها به صورت «أربعة شهداء» میآید. اعراب: مجرور به «باء».
- شُهَدَاءَ: جمع تَکسیرِ «شَهِيد/شَاهِد» در اینجا به معنی گواهان. اعراب: مضافالیه مجرور لفظاً با «باء» میآید، ولی چون جمع مذکر سالم نیست، حرکت ظاهری فتحه تقدیری/محلّی لحاظ میشود؛ در قرائت مشهور منصوب/مجرور به فتحه به سبب ممنوعمنالصرف بودن نیست؛ «شهداء» ممنوعمنالصرف نیست؛ شکل اعراب در ترکیب: مجرور کسرة مقدره/منطوق به. معنا: چهار گواه عادل در موضوع زنا.
———————————— جمله ۳: فَاجْلِدُوهُمْ ثَمَانِينَ جَلْدَةً ترجمه فارسی: پس آنان را هشتاد تازیانه بزنید توضیح واژگان و نکات: - فَ: فاءِ تفریع/سببیت، نتیجه شرط پیشین (نیامدن با چهار شاهد).
- اجْلِدُوهُمْ: فعل امر از باب «فَعَلَ يَفْعِلُ»؛ ریشه: ج-ل-د. معنا: تازیانه زدن/حد زدن. صیغه امر مخاطب جمع (انتم). «هم» ضمیر مفعولی متصل: «آنان را».
- ثَمَانِينَ: عدد، منصوب به عنوان تمییز/مفعول مطلق مقدر برای بیان مقدار ضرب. معنا: هشتاد.
- جَلْدَةً: تمییزِ مبیّنِ المعدود، مفرد منصوب؛ معنا: یک ضربۀ تازیانه. ترکیب «ثمانين جلدةً»: هشتاد تازیانه.
———————————— جمله ۴: وَلَا تَقْبَلُوا لَهُمْ شَهَادَةً أَبَدًا ترجمه فارسی: و هرگز شهادتشان را نپذیرید توضیح واژگان و نکات: - وَ: عطف.
- لَا تَقْبَلُوا: «لا» ناهیۀ جازمه؛ «تقبلوا» فعل مضارع مجزوم به حذف نون (افعال خمسۀ مضارع). ریشه: ق-ب-ل. معنا: پذیرفتن.
- لَهُمْ: جار و مجرور متعلق به «تقبلوا» برای افاده شأن/نسبت: از ایشان/برای ایشان.
- شَهَادَةً: مفعولٌبه منصوب؛ معنا: گواهی/شهادت در دادگاه.
- أَبَدًا: ظرف زمانِ نفیِ تأکیدی (حال/استقبال)، منصوب؛ معنا: هرگز، تا همیشه. این قید شدتِ منع پذیرش شهادت را میرساند.
———————————— جمله ۵: وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ ترجمه فارسی: و آنان همان فاسقاناند توضیح واژگان و نکات: - وَ: عطف.
- أُولَٰئِكَ: اسم اشاره برای جمع دور؛ «آنان».
- هُمُ: ضمیر فصل/ضمیر منفصل برای حصر و تأکید؛ نقش بلاغی: حصر خبری «همان ایشاناند».
- الْفَاسِقُونَ: خبر مرفوع با الف و لام جنس؛ ریشه: ف-س-ق. معناهای ریشه: بیرون شدن، خارج شدن از فرمان. «فاسق»: خارجشده از طاعت خدا، گنهکار. جمع مذکر سالم: «فاسقون».
———————————— نکته ترکیبی کلی: - ساختار آیه شرط و جزاست: شرط «يَرْمُونَ … ثُمَّ لَمْ يَأْتُوا بِأَرْبَعَةِ شُهَدَاءَ»، جزای اول «فَاجْلِدُوهُمْ …»، جزای دوم «وَلَا تَقْبَلُوا …»، و حکم وصفی/خبریِ تکمیلی «وَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ».
| 