004-159-099-نساء

• وَإِن مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا
• و هیچ‌یک از اهل کتاب نیست مگر آنکه حتماً پیش از مرگش به او ایمان می‌آورد، و روز قیامت بر آن‌ها گواه (و شهادت‌دهنده) خواهد بود.

وَإِن مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ

و هیچ‌یک از اهل کتاب نیست مگر اینکه قطعاً پیش از مرگش به او ایمان می‌آورد.

توضیحات واژه‌ها:

• وَإِن: وَ = حرف عطف «و»، إِن = حرف تأکید و تردید در ترکیب گاهی برای تاکید وجودی؛ در اینجا با معنی «و اگرچه/و بدون شک» و برای تاکید استعمال شده است.
• مِن: حرف جر، به معنی «از/از میان».
• أَهْلِ: اسم مضاف، جمع «أَهْل» به معنی «اهل، مردمان، دارندگان».
• الْكِتَابِ: «کتاب» با لام تعریف؛ در اصطلاح قرآنی معمولاً اشاره به یهود و نصاری یا پیروان کتاب‌های آسمانی است — «اهلِ کتاب».
• إِلَّا: استثناء و گاهی بمعنی «مگر/جز این‌که».
• لَيُؤْمِنَنَّ: فعل مضارع با لام تأکیدی و نون توکید (ساختار لَـ … نَّ) که دلالت بر حتمیت و تأکید دارد؛ ریشهٔ «آمَنَ» به معنی «ایمان آوردن». ترجمهٔ نزدیک: «قطعاً ایمان می‌آورد/خواهند آورد»؛ فعل به صورت مفرد یا جمع بسته به سیاق است (در این آیه جمع اهل کتاب منظور است).
• بِهِ: حرف جر «بـ» + ضمیر «هِ» = «به او»؛ ضمیر غالباً به پیامبر یا کتاب الهی/آموزهٔ الهی ارجاع دارد (در متن مفسّران مراد غالباً پیام یا پیامبر است).
• قَبْلَ: «پیش از/قبل از».
• مَوْتِهِ: «موت» + ضمیر «هِ» = «مرگش/پیش از مرگ او».

نکتهٔ نحوی/دلالتی: ساختار «إِلَّا لَيُؤْمِنَنَّ بِهِ قَبْلَ مَوْتِهِ» ترکیبی است از استثناء و تأکید که می‌رساند اهل کتاب ـ به عنوان جمع ـ یقیناً و حتماً پیش از مرگِ فرد یا پیش از پایانِ زندگیِ او به آن (به پیام یا دین مورد اشاره) ایمان خواهند آورد.

وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكُونُ عَلَيْهِمْ شَهِيدًا

و روز قیامت بر آن‌ها گواه خواهد بود.

توضیحات واژه‌ها:

• وَ: حرف عطف «و» = «و».
• يَوْمَ: «روزِ» (اسم ظرف زمان معطوف به حالتی مشخص).
• الْقِيَامَةِ: «قیامت»؛ روز رستاخیز، روز حساب.
• يَكُونُ: فعل مضارع از «كانَ» به معنی «خواهد بود/است». در اینجا به معنی «خواهد بود» است (اخباری آینده/حتمی با قرینهٔ متن).
• عَلَيْهِمْ: «علیهم» = «بر ایشان/علیهٔ آن‌ها».
• شَهِيدًا: «شهید» به معنی «گواه/شاهد»؛ مصدر اسم صفت فاعل که با فتحهٔ آخر دلالت بر حال یا وصف دارد: «به عنوان گواه/شاهد».

نکتهٔ دلالتی: جمله می‌گوید در روز قیامت آنچه به «او» مربوط است (پیام یا حقِ مورد اشاره) بر اهل کتاب شاهد خواهد بود؛ یعنی حقیقتِ مذکور بر آن‌ها آشکار یا برایشان شهادت خواهد داد.