متن کامل آیه (یکبار): إِنَّ اللَّهَ يَأمُرُكُم أَن تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلىٰ أَهلِها وَإِذا حَكَمتُم بَينَ النّاسِ أَن تَحكُموا بِالعَدلِ ۚ إِنَّ اللَّهَ نِعِمّا يَعِظُكُم بِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كانَ سَميعًا بَصيرًا ترجمهٔ فارسی: بیگمان خدا به شما فرمان میدهد که امانتها را به صاحبانش بازگردانید، و چون میان مردم داوری میکنید، به عدالت داوری کنید. بیتردید خدا چه پند نیکویی به شما میدهد؛ همانا خدا همواره شنوا و بیناست.
حال جملهبهجمله:
۱. إِنَّ اللَّهَ يَأمُرُكُم أَن تُؤَدُّوا الأَماناتِ إِلىٰ أَهلِهاترجمه: بیگمان خدا به شما فرمان میدهد که امانتها را به صاحبانشان بازگردانید. توضیح واژهها: - إِنَّ
یعنی: بهراستی، بیگمان، قطعاً
کارش: تأکید بر جمله؛ خبر را محکم و قطعی میکند. - اللَّهَ
«الله» = خداوند متعال.
با فتحه (اللَّهَ) آمده چون اسم «إنَّ» است و منصوب شده است. - يَأمُرُكُم
از ریشه: أَمَرَ (دستور دادن)- يَأمُرُ: او فرمان میدهد، صیغهٔ مضارع، سوم شخص مفرد (او – خدا)
- كُم: ضمیر متصل، یعنی «شما را / به شما»
معنی مجموع: «به شما فرمان میدهد».
- أَن تُؤَدُّوا
- أَن: «که»، حرف نصب، فعل بعدش را به صورت منصوب میآورد.
- تُؤَدُّوا: از ریشهٔ
أدّى / يُؤدّي (ادا کردن، رساندن، بازگرداندن)- صیغه: مضارع، جمع مخاطب (شما)
معنی: «که (شما) ادا کنید / بازگردانید».
- الأَماناتِ
مفردش: «أمانة» (امانت)
جمع است و با «الـ» معرفه شده: «امانتها».
منظور از امانت، هم میتواند مال و حق مردم باشد، هم هر مسئولیت و منصب و هر چیزی که نزد انسان سپرده میشود. - إِلىٰ أَهلِها
- إِلىٰ: به سوی، به
- أَهلِها: «أهل» یعنی صاحب، اهل، صاحباختیار؛ «ها» ضمیر: آن (امانت)
یعنی: صاحبان آنها / اهل آنها.
یعنی امانتها را باید به صاحبان واقعیشان برگردانید.
۲. وَإِذا حَكَمتُم بَينَ النّاسِ أَن تَحكُموا بِالعَدلِترجمه: و هنگامی که میان مردم داوری میکنید، (خدا فرمان میدهد) که به عدالت داوری کنید. توضیح واژهها: - وَ
حرف عطف: «و»، پیونددهندهٔ جملهٔ قبلی و بعدی. - إِذا
یعنی: هنگامی که، هر وقت که
معمولاً برای زمان آینده یا حالت تکرارشونده میآید. - حَكَمتُم
از ریشهٔ حَكَمَ (حکم کردن، داوری کردن)- حَكَمْتُم: شما داوری کردید / حکم کردید
صیغه: ماضی، جمع مخاطب.
در اینجا با «إذا» معنای «وقتی داوری میکنید» (حالت عادی / تکراری) را میدهد.
- بَينَ النّاسِ
- بَينَ: میان، بین
- النّاسِ: مردم (با «الـ» یعنی «همهٔ مردم» به صورت عام)
یعنی: در میان مردم / بین مردم.
- أَن تَحكُموا
- أَن: که
- تَحكُموا: از همان ریشهٔ «حکم»، مضارع، جمع مخاطب: «شما حکم کنید / داوری کنید»
یعنی: «که داوری کنید».
- بِالعَدلِ
- بِـ: با، به
- العَدلِ: عدالت؛ حقگرایی و قرار دادن هر چیز در جای خود.
معنی: «با عدالت / به عدالت».
پس کل عبارت: «که به عدالت داوری کنید».
۳. إِنَّ اللَّهَ نِعِمّا يَعِظُكُم بِهِترجمه: بیتردید خدا چه پند نیکویی است که به وسیلهٔ آن شما را اندرز میدهد. (ترجمهٔ روانتر: واقعاً خدا چقدر نیکو شما را با این فرمانها نصیحت میکند.) توضیح واژهها: - إِنَّ
همان: بیگمان، قطعاً؛ برای تأکید. - اللَّهَ
خداوند، اسم «إنَّ»، در حالت نصب (اللَّهَ). - نِعِمّا
ترکیب خاص: از «نِعْمَ ما»- نِعْمَ: چه خوب است، نیکوست (فعل مدح و ستایش)
- ما: آنچه / چیزی که
در ترکیب: «نِعِمّا» یعنی «چه نیکو است آنچه…»
اینجا مفهوم ستایش از چیزی است که خدا با آن نصیحت میکند (یعنی همین دستورات).
- يَعِظُكُم
از ریشهٔ وَعَظَ (موعظه کردن، نصیحت کردن، پند دادن)- يَعِظُ: او پند میدهد، موعظه میکند
- كُم: شما را
یعنی: «شما را نصیحت میکند».
- بِهِ
- بِـ: به / با / به وسیلهٔ
- هِ: آن (ضمیر، برمیگردد به همین اوامر و دستورها؛ یعنی فرمان به ادای امانت و حکم به عدالت)
یعنی: «بهوسیلهٔ آن».
حاصل: «خدا چه پند نیکویی است که بهوسیلهٔ آن شما را موعظه میکند».
۴. إِنَّ اللَّهَ كانَ سَميعًا بَصيرًاترجمه: همانا خدا همواره شنوا و بیناست. توضیح واژهها: - إِنَّ
باز هم: بیگمان، بهراستی؛ تأکید. - اللَّهَ
خداوند، اسم «إنَّ». - كانَ
فعل «بودن». در اینگونه موارد نشان میدهد این صفتها همیشه و ازلی برای خدا برقرار بوده و هست؛ یعنی شنوا و بینا بودن خدا دائمی است، نه موقت. - سَميعًا
صفت مشبهه؛ یعنی: بسیار شنوا، کسی که همه چیز را میشنود.
به صورت منصوب آمده، چون خبر «كانَ» است. - بَصيرًا
از ریشهٔ «بَصَرَ» (دیدن)
یعنی: بینا، بسیار بینا؛ کسی که همه چیز را میبیند.
این هم خبر دوم «كانَ» است، همراه با «سَميعًا».
معنا: خدا هم همهٔ گفتارها را میشنود، هم همهٔ کارها و حالات را میبیند؛ پس کوتاهی در امانت و عدالت از او پنهان نمیماند.
| 