004-027-099-نساء

خدا می‌خواهد توبه شما را بپذیرد و شما را به سوی خودش بازگرداند و راهتان را پاک و درست کند، اما کسانی که پیرو هوس‌ها و شهوت‌ها هستند، می‌خواهند که شما از راه حق، به انحرافی بسیار بزرگ کشیده شوید.

وَ اللَّهُ يُريدُ أَن يَتوبَ عَلَيكُم
و خدا می‌خواهد که بر شما بازگردد [و توبه‌تان را بپذیرد].

واژه‌ها و توضیحات:

• وَ
  حرف عطف، به معنی «و»، برای پیوند دادن این جمله با جمله‌های قبل در آیه.
• اللَّهُ
  نام خاص ذات پروردگار، خدای یگانه.
  • مرفوع آمده (علامت آن «ضمه» است) چون نقش «فاعل» را دارد.
  • در جمله: فاعل فعل «يُريدُ» است.
• يُريدُ
  فعل مضارع، از ریشه «أراد – يُريدُ» به معنی «خواستن، اراده کردن».
  • صیغه: مضارع، مفرد، غایب، مذکر (او می‌خواهد).
  • بیانگر اراده و خواست دائمی و مستمر است، نه یک خواست لحظه‌ای.
• أَن
  «أَن» مصدریه و ناصبه است.
  • بعد از آن فعل مضارع می‌آید و آن فعل را به صورت «نصب» در می‌آورد.
  • این «أن» به همراه فعل بعد از خود، یک «مصدر» (اسمِ کار) می‌سازد.
  • در ترجمه: «که» یا «این‌که» ترجمه می‌شود.
• يَتوبَ
  فعل مضارع منصوب، از ریشه «تاب – يَتوبُ» به معنی «بازگشتن، توبه کردن».
  • وقتی با «أَن» بیاید، منصوب می‌شود (به جای «يَتوبُ» می‌شود «يَتوبَ»).
  • در اصل «توبه» یعنی بازگشت از گناه به سوی خدا.
  • در این‌جا معنایش: خدا می‌خواهد به‌سوی شما بازگردد، یعنی مهربانانه شما را بپذیرد، گناهان شما را ببخشد و اثر گناه را از شما بردارد.
• عَلَيكُم
  «عَلى» + «کُم» (ضمیر جمع مخاطب – شما).
  • معمولاً «تابَ عَلَيهم» یعنی «بر آنها بازگشت کرد / توبه‌شان را پذیرفت».
  • در فارسی: «بر شما / نسبت به شما / در حقّ شما»
  • ساخت «يَتوبَ عَلَيكُم» یعنی: خدا می‌خواهد بر شما رجوع رحمت کند؛ توبه‌ی شما را بپذیرد و شما را مشمول آمرزش خود کند.

وَ يُريدُ الَّذينَ يَتَّبِعونَ الشَّهَواتِ
و کسانی که از شهوت‌ها [و خواهش‌های نفسانی] پیروی می‌کنند، می‌خواهند…

واژه‌ها و توضیحات:

• وَ
  حرف عطف، جمله دوم را به جمله اول ربط می‌دهد؛
  تضاد زیبا دارد: از یک سو خواست خدا، از سوی دیگر خواست پیروان شهوت.
• يُريدُ
  فعل مضارع، از ریشه «أراد – يُريدُ»، به معنی «می‌خواهد / می‌طلبد / اراده می‌کند».
  • فاعل این فعل «الَّذينَ يَتَّبِعونَ الشَّهَواتِ» است (کسانی که پیرو شهوت‌ها هستند).
• الَّذينَ
  اسم موصول (اسم ربط‌دهنده) برای جمع مذکر عاقل؛
  • معنای آن: «کسانی که…»
  • نقش: نایب از فاعل نیست؛ این‌جا خودش «فاعل» برای «يُريدُ» است، با صله‌ی «يَتَّبِعونَ الشَّهَواتِ».
  • بعدش حتماً یک جمله می‌آید که کار آن را توضیح می‌دهد (یعنی «صِله‌ الموصول»).
• يَتَّبِعونَ
  فعل مضارع، از ریشه «اتَّبَعَ – يَتَّبِعُ»، به معنی «پیروی می‌کنند، دنبال می‌کنند».
  • صیغه: مضارع، جمع، غایب، مذکر.
  • «شدت» (تشدید) در حرف «ت» نشان می‌دهد که از باب افتعال (اتّباع) است؛ معنای «دنباله‌روی دقیق و پیوسته» می‌دهد، نه یک دنباله‌روی ساده گذرا.
  • در آیه، پیروی کورکورانه از هوس‌ها را می‌رساند.
• الشَّهَواتِ
  جمع «شَهْوَة»؛ به معنی خواسته‌های شدید نفس، میل‌های غریزی و نفسانی (معمولاً در معنی منفی: هوس‌های افراطی).
  • «ال» در ابتدای آن، «ال» جنس است، یعنی همه‌گونه شهوت‌ها و خواهش‌های نفسانی.
  • می‌تواند شامل: شهوت جنسی، دنیاطلبی افراطی، مال‌پرستی، شهرت‌طلبی و هر میل بی‌مهار باشد.
  • در ساخت جمله: «مفعول‌به» برای «يَتَّبِعونَ» است (از شهوت‌ها پیروی می‌کنند).

أَن تَميلوا مَيلًا عَظيمًا
[آن‌ها] می‌خواهند که شما به انحرافی بزرگ منحرف شوید.

واژه‌ها و توضیحات:

• أَن
  همان «أَن» مصدریه و ناصبه؛
  • بعد از «يُريدُ» آمده و نشان می‌دهد که «خواسته‌ی آن‌ها» چیست.
  • در فارسی: «که» یا «این‌که» ترجمه می‌شود.
  • همراه با «تَميلوا» یک مصدر می‌سازد که مفعول «يُريدُ» است، یعنی: می‌خواهند «انحراف شما».
• تَميلوا
  فعل مضارع منصوب (به خاطر «أَن»)، از ریشه «مال – يَميلُ»؛
  • اصل معنا: «کج شدن، منحرف شدن، از حالت تعادل و راست بودن خارج شدن».
  • صیغه: مضارع، جمع، مخاطب، مذکر (شما منحرف شوید / شما به سمت دیگری کج شوید).
  • در معنای اخلاقی و دینی: از راه درست و اعتدال، به سمت باطل یا افراط و تفریط رفتن.
  • این‌جا نشان می‌دهد که قصد پیروان شهوت‌ها این است که شما از مسیر درستِ الهی فاصله بگیرید.
• مَيلًا
  «مَيل» مصدر است، به معنی «کج شدن ـ انحراف ـ تمایل».
  • به صورت «مفعول مطلق» آمده؛ یعنی مصدرِ همان فعل «تَميلوا» است.
  • کار مفعول مطلق: شدت، تأکید یا بیان نوعِ انجام فعل است. این‌جا شدت و بزرگ‌نمایی انحراف را نشان می‌دهد.
  • در ترجمه بهتر است با قید و توصیف آورده شود: «به سختی منحرف شوید» یا «به انحرافی کامل بیفتید».
• عَظيمًا
  صفت برای «مَيلًا»؛
  • «عظيم» یعنی «بزرگ، بسیار، سنگین، مهم».
  • ترکیب «مَيلًا عَظيمًا» یعنی «انحرافی بسیار بزرگ، کج‌روی‌ای بسیار شدید».
  • نکته معنایی: پیروان شهوت‌ها قانع به لغزش‌های کوچک نیستند؛ می‌خواهند شما را تا حد یک انحراف جدّی و دور شدن فراوان از مسیر حق بکشانند.

جمع‌بندی معناییِ کل آیه (بخش نقل‌شده):

خدا می‌خواهد توبه شما را بپذیرد و شما را به سوی خودش بازگرداند و راهتان را پاک و درست کند؛
اما کسانی که پیرو هوس‌ها و شهوت‌ها هستند، می‌خواهند که شما از راه حق، به انحرافی بسیار بزرگ کشیده شوید.